Tekst 1

iśavasyam idam sarvam
yat kinca jagatyam jagat
tena tyaktena bhunjitha
ma grdhah kasya svid dhanam

iśa – Pana; avasyam – podlegające władzy; idam – to; sarvam – wszystko; yat kinca – cokolwiek; jagatyam – we wszechświecie; jagat – wszystko, co ożywione i nieożywione; tena – przez Niego; tyaktena – wyznaczony udział; bhunjithah – powinieneś przyjąć; ma – nie; grdhah – usiłuj zagarnąć; kasya svit – cudzego; dhanam – bogactwa.

Wszystko we wszechświecie, zarówno ożywione, jak nieożywione, stanowi własność Pana i podlega Jego władzy. Dlatego każdy powinien przyjmować tylko rzeczy niezbędne, które przypadają mu w udziale i nie powinien przyjmować żadnych innych, wiedząc dobrze, do kogo należą.

ZNACZENIE: Wiedza wedyjska jest pewna, zstępuje bowiem w doskonałej sukcesji mistrzów duchowych zapoczątkowanej przez samego Pana. To On wypowiedział pierwsze jej słowo, źródło jej jest więc transcendentalne. Słowa wypowiedziane przez Pana określa się mianem apauruseya – nie pochodzących od żadnej ziemskiej istoty. Żywa istota z tego doczesnego świata ma cztery wady: (1) popełnia błędy; (2) ulega złudzeniu; (3) ma skłonność do oszukiwania i (4) ma niedoskonale zmysły. Nikt, kto jest obarczony tymi czterema niedoskonałościami, nie może dać nam doskonałej wiedzy. Ale Wedy nie pochodzą od takiej niedoskonałej istoty. Na początku Pan przekazał wiedzę wedyjską Brahmie (pierwszej stworzonej żywej istocie) przez serce. Brahma powierzył ją swym synom i uczniom, którzy z kolei przekazywali ją swym następcom na przestrzeni dziejów.

Pan jest purnam, wszechdoskonały. Nie może więc podlegać prawom natury materialnej, nad którą sprawuje władzę. Natomiast wszystkie inne byty – żywe istoty i obiekty nieożywione – podlegają prawom natury, czyli w ostatecznym rozrachunku podlegają mocy Pana. Iśopanisad jest częścią Yajur Wedy i mówi o tym, do kogo należy cały wszechświat.

Pan jest właścicielem wszystkiego. Potwierdza to siódmy rozdział Bhagavad-gity (7.4-5), w którym omówione zostały para i apara prakrti. Elementy natury – ziemia, woda, ogień, powietrze, eter, umysł, inteligencja oraz fałszywe ego – zaliczają się do niższej (materialnej) energii Pana, czyli apara prakrti, natomiast żywa istota do Jego wyższej energii, para prakrti. Obie prakrti emanują z Pana. To On jest najwyższym, ostatecznym władcą wszystkiego, co istnieje. Nie ma we wszechświecie niczego, co nie należałoby albo do para, albo do apara prakrti. Wszystko należy więc do Najwyższej Istoty.

Jako że Najwyższa Istota – Bóg, Absolutna Osoba – jest pełną osobą, ma Ona pełną i doskonałą inteligencję, dzięki której kieruje wszystkim za pośrednictwem swych mocy Często porównuje się Najwyższą Istotę do ognia, a wszystko ożywione i nieożywione do ciepła i światła, których ogień jest źródłem. Ogień wysyła energię pod postacią ciepła oraz światła, i tak samo Pan wysyła swą energię pod wieloma postaciami, a sam pozostaje najwyższym władcą, utrzymującym i rozkazodawcą. Pan jest właścicielem wszystkich mocy, znawcą wszystkiego i dobroczyńcą każdej żywej istoty. Posiada pełnię niewyobrażalnego bogactwa, potęgi, sławy, piękna, wiedzy i wyrzeczenia.

Trzeba być na tyle inteligentnym, by zdawać sobie sprawę, że nikt oprócz Pana nie jest właścicielem niczego. Należy przyjmować tylko te rzeczy, które ze zrządzenia Pana przypadły nam w udziale. Oto przykład: krowa daje mleko, ale sama nie pije tego mleka; żywi się trawą i sianem, a jej mleko służy za pokarm ludziom. Tak urządził to Pan. Powinniśmy więc zadowalać się tym, co łaskawie nam przeznaczył i zawsze pamiętać, do kogo to wszystko tak naprawdę należy

Weźmy na przykład dom, który służy nam za schronienie. Składa się on z ziemi, drewna, kamienia, żelaza, cementu i wielu innych materiałów budowlanych. Jeżeli rozważymy nasz przykład w kategoriach Śri Iśopanisad, to zauważymy, że sami nie potrafimy wyprodukować żadnego z tych materialnych składników. Możemy je tylko połączyć i własną pracą nadać im pożądany kształt. Robotnik nie może ogłaszać się właścicielem czegoś tylko na tej podstawie, że ciężko pracował, by to wyprodukować.

W dzisiejszym społeczeństwie istnieje stały, silny konflikt między robotnikami a kapitalistami. Przybrał on już wymiar międzynarodowy i zagraża bezpieczeństwu całego świata. Człowiek nienawidzi człowieka, wszyscy walczą ze sobą jak psy i koty. Śri Iśopanisad nie może udzielać rad psom i kotom, ale może przekazywać ludziom słowa Boga za pośrednictwem autentycznych acaryów (świętych nauczycieli). Zamiast kłócić się o dobra materialne, rodzaj ludzki powinien skorzystać z mądrości wedyjskiej zawartej w Śri Iśopanisad. Musimy poprzestawać na tym, co Pan łaskawie nam przeznaczył. Nie może być pokoju, jeśli komuniści czy kapitaliści, czy jakakolwiek inna grupa ludzi rości sobie prawo do zasobów naturalnych, które w całości należą do Pana. Kapitaliści nie pokonają komunistów żadnym politycznym posunięciem ani komuniści nie pokonają kapitalistów walcząc po prostu o kradziony chleb. Jak długo nie uznają, że wszystko należy do Boga, Najwyższej Osoby, cokolwiek ogłaszają swoją własnością, jest właściwie kradzione. Są złodziejami i jako tacy podlegają karze na mocy praw natury materialnej. Zarówno komuniści, jak i kapitaliści dysponują bronią nuklearną i jeżeli nie zrozumieją, że wszystko należy do Najwyższego Pana, broń ta z całą pewnością przyniesie zagładę jednym i drugim. Aby uniknąć zagłady i przynieść światu pokój, obie strony muszą zastosować się do wskazań Śri Iśopanisad.

ZNACZENIE: Celem życia ludzkiego nie jest wzajemna walka na podobieństwo psów i kotów. Ludzie powinni mieć na tyle inteligencji, by rozumieć znaczenie i cel swego życia. Pisma wedyjskie przeznaczone są dla ludzi, nie dla psów i kotów. Psom i kotom wolno zabijać inne zwierzęta na pokarm; nie popełniają w ten sposób grzechu. Ale jeśli człowiek zabije zwierzę, by zadowolić swe niepohamowane kubki smakowe, będzie musiał odpowiedzieć za złamanie praw natury i poniesie karę.

Zwierzętom nie da się narzucić sposobu życia, jaki obowiązuje ludzi. Tygrys nie jada ryżu, pszenicy ani nie pija krowiego mleka, gdyż przeznaczonym mu pokarmem jest mięso. Wśród czworonogów i ptaków jedne są wegetarianami, inne mięsożercami, żadne jednak nie łamie praw natury ustanowionych przez Pana. Ssaki, ptaki, gady i inne niższe żywe istoty żyją dokładnie tak, jak nakazują im prawa natury. Dlatego w ich wypadku nie można mówić o grzechu, ani też nie dla nich przeznaczone są nauki Wed. Tylko człowiek ponosi odpowiedzialność za swe życie.

Błędem byłoby jednak sądzić, że wystarczy zostać wegetarianinem, by żyć w zgodzie z prawami natury. Rośliny to także żywe stworzenia. Nie wystarcza też świadomość, że zgodnie z prawem natury jedna żywa istota służy za pokarm innej. Dla człowieka sprawą zasadniczą jest poznanie Najwyższego Pana. Sam ścisły wegetarianizm nie jest jeszcze powodem do dumy. Zwierzętom brak rozwiniętej świadomości, która umożliwiłaby im poznanie Pana, natomiast istota ludzka dysponuje wystarczającą inteligencją, by przyswoić sobie nauki pism wedyjskich, dowiedzieć się z nich, jak działają prawa natury i czerpać korzyść z tej wiedzy. Zlekceważenie nauk Wed jest krokiem bardzo ryzykownym, dlatego obowiązkiem istoty ludzkiej jest uznać autorytet Najwyższego Pana i zostać Jego bhaktą. Człowiek musi poświęcić wszystko służbie dla Pana i spożywać tylko resztki pożywienia Mu ofiarowanego. W ten sposób właściwie wywiąże się ze swych obowiązków. W Bhagavad-gicie (9.26) Pan mówi wprost, że przyjmuje pokarm wegetariański z rąk czystego bhakty. Należy zatem nie tylko być ścisłym wegetarianinem, ale także bhaktą Pana, ofiarowywać wszelki przygotowywany pokarm, a następnie przyjmować go jako prasadam, czyli łaskę Pana. Tylko ten, kto tak postępuje; wywiązuje się z obowiązków nałożonych na człowieka. Kto nie ofiarowuje swego pożywienia Panu, ten spożywa tylko grzech i w rezultacie ściga na siebie różnorakie cierpienia (Bg. 3.13).

Korzeniem grzechu jest rozmyślne nieposłuszeństwo wobec praw natury płynące z nieuznawania Pana za właściciela natury. Kto łamie prawa natury, czyli rozkazy Pana, ściąga na siebie nieszczęście. Ten natomiast, kto postępuje rozumnie, kto zna prawa natury i nie ulega zbytecznemu przywiązaniu ani awersji, z pewnością zostanie uznany przez Pana i w rezultacie będzie mógł wrócić do Niego, do swego wiecznego domu.