Określony typ ekstatycznych uczuć miłości, które rozwijają się w sercu
danego bhakty, jest uważany za vibhava. A będące jego skutkiem
symptomy, takie jak poruszanie brwiami, strach, zdumienie i uśmiech, które
zostały wytłumaczone wcześniej, są nazywane anuhhava. Różne przyczyny
rozwoju anubhavy i vibhavy są nazywane trwałą ekstazą, czyli sancari-bhavą.
.
Kiedykolwiek recytowana jest poezja czy
przedstawiane są sztuki dramatyczne o różnych rozrywkach Krsny, publiczność
rozwija różnego rodzaju transcendentalną służbę miłości do Pana. Doświadczają
oni rożnego typu vibhavy, anubhavy i sancari-bhavy.
Nikt, kto pozostaje na platformie
materialnej, nie powinien dyskutować rożnych opisów bhavy i anubhavy poprzez
cytowanie rożnych fragmentów z literatury transcendentalnej: Takie symptomy są
manifestacjami transcendentalnej energii przyjemności Pana. Należy po prostu
starać się zrozumieć, że na platformie duchowej jest wiele różnych typów
wymiany miłości. Taka wymiana miłości nigdy nie powinna być uważana za
materialną. W Mahabharacie, Udyama-parva, jest ostrzeżenie, że rzeczy,
które są niepojęte, nie powinny podlegać dyskusji. W rzeczywistości sprawy
świata duchowego są niepojęte dla nas, na naszym obecnym etapie życia. Wielkie
wyzwolone dusze, takie jak Śrila Rupa Gosvami i inni, usiłowali dać nam pewne
pojęcie o transcendentalnych czynnościach w świecie duchowym, ale na ogół
czynności te pozostają niepojętymi dla nas na obecnym etapie naszego życia.
Zrozumienie wymiany transcendentalnej służby miłości z Krsną jest możliwe
jedynie wówczas, kiedy ktoś jest w rzeczywistym kontakcie r, potencją
przyjemności Najwyższego Pana.
Transcendentalna przyjemność czerpana ze służby oddania może być
podzielona na dwie grupy: bezpośrednią służbę oddania i pośrednią służbę
oddania. Bezpośrednia służba oddania dzieli się na pięć transcendentalnych
nastrojów, a pośrednia służba oddania jest dzielona na siedem transcendentalnych
nastrojów. Bezpośrednia służba oddania to: neutralność, służenie, przyjaźń,
rodzicielstwo i miłość małżeńska., Pośrednia służba oddania dzieli się na
śmiech, współczucie, złość; rycerskość, strach, zdumienie i odrazę. Służba
oddania może być zatem podzielona na dwanaście typów, z których każdy ma różny
kolor. Te kolory ta biały, wielokolorowy, pomarańczowy, czerwony, jasnozielony,
szary, żółty, białawy, kolor dymu, różowy, czarny i chmurzysty. Te dwanaście
różnych rodzajów transcendentalnych nastrojów są kontrolowane przez różne
inkarnacje Boga, takie jak Kapila, Madhava; Upendra, Nrsimha, Nanda-nandana,
Balarama, Kurma, Kalki, Raghava, Bhargava, Varaha i Matsya.
Pięcioma widocznymi symptomami w wymianie
ekstatycznej miłości są: utrzymanie, manifestacja, ekspansja, odbicie i
rozpacz. Służba oddania może być sprawdzana według tych pięciu symptomów. W
neutralnej służbie oddania występuje utrzymanie, w rycerskie,; służbie oddania
występuje ekspansja, we współczującej służbie oddania występuje refleksja, a w
gniewnej służbie oddania rozpacz, itd.
Pozornie żałosne warunki w służbie oddania mogą wydawać się być
nieszczęsnymi dla niedoświadczonego studenta, ale doświadczeni bhaktowie
uważają uczucia bhakty w takich żałosnych warunkach za ekstatyczne. Np., temat
Ramayany jest czasami uważany za żałosny i przygnębiający dla serca, ale w
rzeczywistości nie jest to faktem, Ramayana opowiada, jak Pan Rama
został zesłany do lasu przez Swojego ojca, właśnie w chwili, kiedy miał być
intronizowany. Po odejściu Pana Ramy, Jego ojciec, Maharaja Daśaratha, zmarł. W
lesie Jego żona, Sitadevi, została porwana przez Ravanę, i doszło do wielkiej
wojny. Kiedy Sitadevi została ostatecznie uwolniona ze szponów Ravany, cała
rodzina Ravany, jego królestwo i sam Ravana zostali zniszczeni. Kiedy Sitadevi
powróciła do domu, została wypróbowana przez ogień, i po kilku dniach została
ponownie wygnana do lasu: Wszystkie te tematy Ramayany wydają się być
bardzo żałosnymi, i mogą wyglądać na bardzo przygnębiające dla recytatora, ale
w rzeczywistości nie są takimi. W przeciwnym razie, jak Hanuman, wielki bhakta
Pana Ramacandry, mógłby czytać codziennie o czynnościach Pana Ramacandry, jak
powiedziane jest to w samej Ramayanie? Faktem jest, że w każdym z
powyżej wymienionych dwunastu transcendentalnych nastrojach służby oddania
wszystko jest transcendentalnie przyjemne.
W związku z tym Śrila Rupa Gosvami ubolewa
nad osobami, które znajdują się w ogniu fałszywego wyrzeczenia czy jałowej
spekulacji i lekceważą służbę oddania. Osoby, które są przywiązane do
rytualistycznych ceremonii polecanych w Vedach i bezosobowego Brahmana,
nie mogą rozkoszować się transcendentalną przyjemnością służby oddania. Dlatego
Śrila Rupa Gosvami radzi, aby bhaktowie, którzy już zakosztowali nektaru
oddania, byli bardzo ostrożni i chronili służbę oddania przed takimi jałowymi
spekulantami, osobami nałogowo praktykującymi formalne rytuały w celu
wzniesienia się na planety niebiańskie, i impersonalistami dążącymi do
zbawienia. Bhaktowie powinni chronić swój wartościowy klejnot miłości duchowej
przed pazurami złodziei i włamywaczy. Innymi słowy, czysty bhakta nie powinien
opisywać służby oddania i jej różnych analitycznych aspektów przed spekulantami
i osobami praktykującymi fałszywe wyrzeczenie.
Ci, którzy nie są bhaktami, nigdy nie mogą
osiągnąć korzyści płynących ze służby oddania. Dla nich przedmiot służby
oddania jest bardzo trudny do zrozumienia. Prawdziwym nektarem służby oddania
mogą rozkoszować się jedynie osoby, które swoje życie dedykowały lotosowym
stopom Najwyższej Osoby Boga.
W ten sposób Bhaktivedanta kończy sumaryczne studium drugiej części Bhakti-rasamrta-sindhu, traktującego o ogólnej służbie oddania.