Tekst 3

utsahan niścayad dhairyat
tat-tat-karma-pravartanat
sanga-tyagat sato vrtteh
sadbhir bhaktih prasidhyati

utsahat – przez entuzjazm; niścayat – przez zaufanie; dhairyat – przez cierpliwość; tat-tat-karma – różne czynności korzystne dla służby oddania; pravartanat – przez spełnienie; sanga-tyagat – przez porzucenie towarzystwa osób nie będących bhaktami Kryszny; satah – wielkich poprzednich acaryów; vrtteh – przez branie przykładu z; sadbhih – przez te sześć; bhaktih – służba oddania; prasidhyati – robi postęp albo osiąga sukces.

Istnieje sześć zasad, które są korzystne dla pełnienia czystej służby oddania: bycie entuzjastycznym, podejmowanie wysiłków z ufnością, bycie cierpliwym, działanie według zaleceń pism świętych (takich jak śravanam kirtanam visnoh smaranam – słuchanie, intonowanie i pamiętanie Kryszny), porzucenie towarzystwa osób nie będących bhaktami Kryszny, pójście w ślady wielkich acaryów. Przestrzeganie tych sześciu zasad niewątpliwie gwarantuje pełny sukces w czystej służbie oddania.

ZNACZENIE: Służba oddania nie jest sprawą sentymentalnej spekulacji czy imaginacyjnej ekstazy. Jej istotą jest praktyczne działanie. Śrila Rupa Goswami w swoim dziele Bhakti-rasamrta-sindhu (1.1.11), zdefiniował służbę oddania w następujący sposób:

anyabhilasita-śunyam
jnana-karmady-anavrtam
anukulyena krsnanu-
śilanam bhaktir uttama

"Uttama bhakti, czyli czyste oddanie dla Najwyższego Osobowego Boga, Śri Kryszny, wymaga służenia w sposób, który jest korzystny dla Pana. Taka służba oddania powinna być wolna od jakichkolwiek ubocznych motywacji, pracy dla rezultatów (karma), spekulacji filozoficznej (jnana) i innych egoistycznych pragnień."

Bhakti jest rodzajem kultywacji. Skoro tylko mówimy o kultywacji, musimy to odnieść do czynności. Uprawianie albo kultywowanie duchowości nie oznacza gnuśnego siedzenia w medytacji, jak uczą tego jacyś pseudo-yogini. Taka próżna medytacja może być dobra dla tych, którzy nie mają żadnej wiedzy o służbie oddania i z tego powodu jest ona czasami polecana jako sposób na opanowanie rozpraszających uwagę materialistycznych czynności. Medytacja oznacza zatrzymanie wszystkich bezsensownych czynności-nie tylko położenie kresu wszelkim światowym działaniom, ale również zaangażowanie się w istotne czynności służby oddania. Śrila Prahlada Maharaja poleca:

śravanam kirtanam visnoh,
smaranam pada-sevanam
arcanam vandanam dasyam
sakhyam atma-nivedanam

Wyróżnia się dziewięć procesów służby oddania:

1. słuchanie imienia i chwał Najwyższego Osobowego Boga
2. intonowanie Jego chwał
3. pamiętanie Pana
4. służenie lotosowym stopom Pana
5. czczenie Bóstwa
6. ofiarowywanie pokłonów Panu
7. działanie jako sługa Pana
8. przyjaźń z Panem
9. całkowite podporządkowanie się Panu

Śravanam, czyli słuchanie, jest pierwszym krokiem zdobywania transcendentalnej wiedzy. Nie należy dawać posłuchu nieautoryzowanym osobom, ale powinno się zbliżyć do właściwej osoby, tak jak jest to polecone w Bhagavad-gicie (4.34):

tad viddhi pranipatena
paripraśnena sevaya
upadeksyanti te jnanam
jnaninas tattva-darśinah

"Spróbuj poznać prawdę przez zbliżenie się do mistrza duchowego. Zadawaj mu pokorne pytania i służ mu z oddaniem. Samozrealizowana dusza może udzielić ci wiedzy, ponieważ ujrzała ona prawdę."

Mundaka Upanisad dalej poleca, tad-vijnanartham sa gurum evabhigacchet: "Aby zrozumieć tę transcendentalną naukę, należy zbliżyć się do bona fide mistrza duchowego." W ten sposób ta metoda pokornego otrzymywania transcendentalnej wiedzy poufnej nie jest oparta na umysłowej spekulacji. W związku z tym Śri Caitanya Mahaprabhu powiedział Rupie Goswamiemu:

brahmanda bhramite kona bhagyavan jiva
guru-krsna-prasade paya bhakti-lata-bija

"W trakcie przemierzania wszechświata jakaś szczęśliwa dusza może otrzymać nasionko bhakti-lata, czyli roślinki służby oddania. Dzieje się tak dzięki łasce guru i Kryszny." (Caitanya-caritamrta, Madhya 19.151) Ten materialny świat jest miejscem uwięzienia dla żywych istot, które z natury są anandamaya, czyli poszukiwaczami przyjemności. W rzeczywistości chcą one wyzwolić się z uwięzienia tego świata uwarunkowanego szczęścia, ale nie znając procesu wyzwolenia, są zmuszone do transmigrowania z jednych gatunków życia do innych, z jednej planety na drugą. W ten sposób żywe istoty wędrują poprzez materialny wszechświat. Kiedy szczęśliwym trafem ktoś wchodzi w kontakt z czystym bhaktą i słucha go cierpliwie, zaczyna podążać ścieżką służby oddania. Taka sposobność ofiarowywana jest osobie, która jest szczera. Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny dostarcza właśnie takiej szansy ludzkości. Jeśli ktoś szczęśliwie skorzysta z tej sposobności zaangażowania się w służbę oddania, ścieżka wyzwolenia otwiera się przed nim natychmiast.

Należy z wielkim entuzjazmem skorzystać z tej okazji powrotu do domu, powrotu do Boga. Bez entuzjazmu nie można osiągnąć sukcesu. Nawet w materialnym świecie, aby osiągnąć sukces, musimy być bardzo entuzjastyczni na swoim polu aktywności. Student, biznesmen, artysta czy ktokolwiek, kto pragnie sukcesu w swojej dziedzinie, musi być entuzjastyczny. Podobnie, każdy musi być bardzo entuzjastyczny w służbie oddania. Entuzjazm oznacza działanie, ale działanie dla kogo? Odpowiedź jest taka, że należy zawsze działać dla Kryszny – krsnartha-khila-cesta (Bhakti-rasamrta-sindhu).

We wszystkich fazach życia należy spełniać czynności służby oddania pod kierunkiem mistrza duchowego, aby w ten sposób osiągnąć doskonałość w bhakti-yodze. Nie jest to tak, że ktoś musi ograniczyć albo zawężyć swoje czynności. Kryszna jest wszechprzenikający, dlatego też nie ma niczego, co byłoby niezależne od Kryszny, tak jak oznajmia Sam Kryszna w Bhagavad-gicie (9.4):

maya tatam idam sarvam
jagad avyakta-murtina
mat-sthani sarva-bhutani
na caham tesv avasthitah

"Przeze Mnie, w Mojej niezamanifestowanej formie, rozwija się cały wszechświat. Wszystkie istoty spoczywają we Mnie, lecz Ja nie jestem w nich." Pod kierunkiem bona fide mistrza duchowego należy wykonywać wszystko, co jest korzystne dla służby Krysznie. Dla przykładu, obecnie używam dyktafonu. Materialista, który wynalazł to urządzenie, miał na myśli wykorzystanie go przez biznesmenów czy zwykłych powieściopisarzy. Z pewnością nigdy nie myślał o tym, aby użyć dyktafonu w służbie dla Boga, ale my używamy go, aby pisać literaturę o świadomości Kryszny. Oczywiście, wyprodukowanie takiego dyktafonu mieści się całkowicie w zakresie energii Kryszny. Wszystkie części instrumentu, łącznie z elektronicznymi podzespołami, są zrobione z różnych kombinacji i wzajemnych oddziaływań pięciu podstawowych typów materialnej energii – mianowicie, bhumi, jala, agni, vayu i akaśa (ziemi, wody, ognia, powietrza i eteru). Wynalazca użył swego mózgu, aby skonstruować takie skomplikowane urządzenie, ale jego mózg, jak również składniki, zostały dostarczone przez Krysznę. Zgodnie ze słowami Kryszny, mat-sthani sarva-bhutani: "Wszystko zależne jest od Mojej energii." W ten sposób bhakta może zrozumieć, że skoro nic nie jest niezależne od energii Kryszny, to wszystko powinno być wykorzystane w służbie dla Pana.

Wysiłek spełniany z inteligencją w świadomości Kryszny jest nazywany utsaha, czyli entuzjazmem. Bhaktowie znajdują właściwe sposoby, dzięki którym wszystko może mieć zastosowanie w służbie dla Pana (nirbhandhah krsna-sambandhe yuktam vairagyam ucyate). Pełnienie służby dla Pana nie jest sprawą próżnej medytacji, ale praktycznego działania na płaszczyźnie życia duchowego.

Wszystkie te czynności muszą być spełniane z cierpliwością. Nie należy być niecierpliwym w świadomości Kryszny. W rzeczywistości, to towarzystwo świadomości Kryszny zostało zapoczątkowane jednoosobowo, i na początku nie było żadnego oddźwięku, ale ponieważ kontynuowaliśmy wypełnianie naszych czynności służby oddania z cierpliwością, ludzie stopniowo zaczęli rozumieć znaczenie świadomości Kryszny, i teraz są chętni do współuczestnictwa. Nie powinno się być niecierpliwym w pełnieniu służby oddania. Należy przyjmować instrukcje od mistrza duchowego i wypełniać je z cierpliwością, polegając na łasce mistrza duchowego i Kryszny. Pomyślne spełnianie czynności służby oddania wymaga zarówno cierpliwości, jak i ufności. Nowo poślubiona żona naturalnie spodziewa się potomstwa od swojego męża, ale nie może się go spodziewać natychmiast po zawarciu związku. Oczywiście, skoro tylko wyjdzie za mąż, może próbować otrzymać dziecko, ale najpierw musi podporządkować się mężowi, ufając, że jej dziecko się rozwinie i urodzi w odpowiednim czasie. Podobnie, w służbie oddania podporządkowanie Krysznie znaczy, że należy mieć ufność. Bhakta myśli, avaśya raksibe krsna: "Kryszna z pewnością będzie mnie chronił i udzieli mi pomocy dla pomyślnego pełnienia służby oddania." To właśnie jest ufność.

Jak to już wyjaśniliśmy, nie powinno się pozostawać bezczynnym. Należy być bardzo entuzjastycznym odnośnie spełniania zasad regulujących – tat-tat-karma-pravartana. Lekceważenie zasad służby oddania niszczy służbę oddania. W świadomości Kryszny istnieją cztery podstawowe zasady: zakaz nielegalnego seksu, jedzenia mięsa, hazardu i intoksykacji. Bhakta musi być wielkim entuzjastą w wypełnianiu tych zasad. Jeśli ktoś staje się leniwy w ich wypełnianiu, jego postęp na pewno zostanie zahamowany. Dlatego Śrila Rupa Goswami poleca, tat-tat-karma-pravartanat: "Należy ściśle przestrzegać zasad vaidhi bhakti." Ponadto, prócz tych czterech zakazów (yama), istnieją pewne nakazy (niyama), takie jak intonowanie szesnastu rund dziennie na koralach medytacyjnych japa-mala. Te regulujące czynności należy spełniać sumiennie i z entuzjazmem. To nazywa się tat-tat-karma-pravartana, czyli różnorodnym zaangażowaniem w służbę oddania.

Ponadto, aby odnieść sukces w służbie oddania, należy porzucić towarzystwo niepożądanych osób. Włącza się w to karmi, jnani, yoginów oraz inne osoby, które nie są bhaktami Kryszny. Pewnego razu Śri Caitanya Mahaprabhu został zapytany przez jednego ze Swoich bhaktów należącego do grhastha-aśrama (żyjącego w małżeństwie), o ogólne zasady Vaisnavizmu, i również o zasadnicze zwyczaje Vaisnavów. Pan Caitanya Mahaprabhu natychmiast odpowiedział, asat-sanga-tyaga, -ei vaisnava-acara: "Vaisnavą jest ten, kto porzuca towarzystwo światowych osób, czyli niewielbicieli." Śrila Narottama dasa Thakura dlatego polecił, tandera carana sevi bhakta-sane vasa: powinno się żyć w towarzystwie czystych bhaktów i wypełniać regulujące zasady ustanowione przez poprzednich acaryów, sześciu Goswamich (mianowicie, Śri Rupę Goswamiego, Śri Sanatanę Goswamiego, Śri Jivę Goswamiego, Śri Raghunathę dasa Goswamiego, Śri Gopala Bhattę Goswamiego i Śri Raghunatha Bhattę Goswamiego). Jeśli żyje się w towarzystwie bhaktów, to istnieje mała szansa obcowania z osobami nie będącymi bhaktami Kryszny. Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny otwiera wiele centrów, właśnie po to, aby zaprosić ludzi do przebywania z bhaktami i praktykowania zasad życia duchowego.

Służba oddania oznacza czynności transcendentalne. Na platformie transcendentalnej nie ma żadnych zanieczyszczeń jakąkolwiek z trzech sił natury materialnej. Jest to nazywane viśuddha-sattva, platformą czystej dobroci, czyli dobroci wolnej od skażenia cechami pasji i ignorancji. W świadomości Kryszny wymaga się od każdego, aby wstawał rano, około czwartej, i uczestniczył w mangala-arati, czyli porannej ceremonii świątynnej, następnie w czytaniu Śrimad-Bhagavatam, kirtanie, itd. W ten sposób możemy bezustannie pozostawać zaangażowanymi w czynności służby oddania przez dwadzieścia cztery godziny na dobę. Jest to nazywane sato vrtti, czyli podążaniem śladami poprzednich acaryów, którzy w sposób doskonały wypełniali każdą chwilę czynnościami w świadomości Kryszny.

Jeśli ktoś ściśle przestrzega wskazówek danych w tym wersie przez Śrila Rupę Goswamiego – mianowicie, bycie entuzjastycznym, posiadanie ufności, bycie cierpliwym, porzucenie towarzystwa niepożądanych osób, przestrzeganie zasad regulujących i pozostawanie w towarzystwie bhaktów – to jego postęp w życiu duchowym jest pewny. W nawiązaniu do tego Śrila Bhaktisiddhanta Sarasvati Thakura zauważa, że kultywowanie wiedzy przez filozoficzną spekulację, gromadzenie materialnych bogactw, przez rozwijanie czynności przynoszących doczesne korzyści, i pragnienie yoga-siddhi, materialnych doskonałości, jest sprzeczne z zasadami służby oddania. Należy stać się zupełnie nieczułym na te nietrwałe czynności i zwrócić swoją uwagę ku regulującym zasadom służby oddania. Zgodnie z Bhagavad-gitą (2.69):

ya niśa sarva-bhutanam
tasyam jagarti samyami
yasyam jagrati bhutani
sa niśa paśyato muneh

"Co nocą jest dla wszystkich istot, jest czasem przebudzenia dla samoopanowanego; a co jest czasem przebudzenia dla wszystkich żywych istot, to nocą jest dla dociekającego mędrca."

Zaangażowanie w służbę oddania dla Pana jest życiem i duszą żywej istoty. Jest to pożądany cel i najwyższa doskonałość ludzkiego życia. Należy stać się przeświadczonym co do tego i należy również być pewnym, że wszystkie czynności inne niż służba oddania, takie jak spekulacja umysłowa, praca dla korzyści czy wysiłki mistyczne – nigdy nie dają trwałego pożytku. Całkowita ufność w ścieżkę służby oddania umożliwi nam osiągnięcie naszego upragnionego celu, a próby podążania innymi ścieżkami skończą się tylko zamieszaniem i niepokojem. W Siódmym Canto Śrimad-Bhagavatam zostało oznajmione: "Należy być święcie przekonanym, że ci, którzy porzucili służbę oddania, aby zaangażować się w surowe wyrzeczenia dla innych celów, nie są oczyszczeni w swoich umysłach, pomimo ich zaawansowanego wyrzeczenia, ponieważ nie mają oni żadnych informacji o transcendentalnej miłosnej służbie oddania dla Pana."

Dalej jest zaś oznajmione w tymże Siódmym Canto: "Chociaż spekulanci umysłowi i osoby działające dla korzyści mogą spełniać wielkie wyrzeczenia i pokuty, to jednak ciągle upadają, ponieważ nie mają żadnych informacji o lotosowych stopach Pana." Jednakże bhaktowie Pana nigdy nie upadają. W Bhagavad-gicie (9.31), Najwyższy Osobowy Bóg zapewnia Arjunę, kaunteya pratijanihi na me bhaktah pranaśyati. "O synu Kunti, obwieść to światu, że Mój bhakta nigdy nie ginie."

I znowu w tejże Bhagavad-gicie (2.40) Kryszna mówi:

nehabhikrama-naśo 'sti
pratyavayo na vidyate
svalpam apy asya dharmasya
trayate mahato bhayat

"W wysiłku tym nie ma żadnego ubytku ani straty, a mały postęp na tej ścieżce może uchronić od najbardziej niebezpiecznego typu strachu."

Służba oddania jest tak czysta i doskonała, że raz zaczęta, ciągnie ona wręcz na siłę do ostatecznego sukcesu. Czasami jakaś osoba porzuca swoje materialne zajęcia i z sentymentu przyjmuje schronienie u lotosowych stóp Najwyższego Pana. W ten sposób zaczyna wstępne pełnienie służby oddania. Nawet jeśli taki niedojrzały bhakta upada, to nie ma dla niego żadnej straty. Natomiast, cóż zyskuje ten, kto spełnia obowiązki przepisane odpowiednio do swojej varny i aśramu, ale nie pełni służby oddania? Chociaż upadły bhakta może urodzić się ponownie w niższej rodzinie, to jednak na nowo podejmuje on służbę oddania od punktu, w którym została ona przerwana w życiu poprzednim. Służba oddania jest ahaituky apratihata, czyli nie jest ona rezultatem żadnej materialnej przyczyny ani też żadna materialna przyczyna nie może jej zakończyć. Dlatego bhakta zupełnie nie powinien być , zainteresowany czynnościami karmi, jnani czy yoginów.

Oczywiście, pomiędzy osobami działającymi dla zysku, filozofami spekulantami i yoginami-mistykami można znaleźć wiele dobrych cech, ale bhakta Pana automatycznie rozwija wszystkie dobre cechy. Bhakta nie musi czynić żadnego ubocznego wysiłku dla osiągnięcia wszystkich tych zalet. Potwierdza to również Śrimad-Bhagavatam (5.18.12): "Wszystkie zalety półbogów manifestują się stopniowo w tym, kto rozwinął czystą służbę oddania: ' Ponieważ bhakta nie jest zainteresowany żadną materialną działalnością, dlatego też nie zostaje on materialnie skażony. Jest on od razu usytuowany na platformie życia transcendentalnego. Jednak ten, kto angażuje się w czynności materialne, czy to będzie tak zwany jnani, yogin, karmi, filantrop, nacjonalista czy ktokolwiek-ten nie może osiągnąć wzniosłej pozycji mahatmy. Pozostaje on duratmą, czyli osobą o ułomnym umyśle. Według Bhagavad-gity (9.13):

mahatmanas tu mam partha
daivim prakrtim aśritah
bhajanty ananya-manaso
jnatva bhutadim avyayam

"O synu Prithy, wielkie, nie ulegające złudzeniu dusze chronione są przez boską naturę. Znając Mnie jako Najwyższego Osobowego Boga, pierwotnego i nieograniczonego, całkowicie angażują się w służbę oddania dla Mnie."

Ponieważ bhaktowie Pana są pod ochroną Jego najwyższej mocy, nie powinni oni zbaczać ze ścieżki służby oddania i wstępować na ścieżkę karmi, jnani czy yogina. To nazywane jest utsahan niścayat dhairyat tat-tat-karma-pravartanat, czyli entuzjastycznym spełnianiem zasad służby oddania z cierpliwością i zaufaniem. W ten sposób można bez przeszkód czynić postępy w służbie oddania.