ROZDZIAŁ  V .

Chwały Pana Nityanandy Balaramy

Rozdział ten jest poświęcony głównie opisaniu zasadniczej natury i chwał Śri Nityanandy Prabhu. Pan Śri Krsna jest absolutną Osobą Boga, a Jego pierwszą ekspansją w formie dla rozrywek jest Śri Balarama.

    Poza granicą tego materialnego świata znajduje się niebo duchowe, paravyoma, mające wiele planet duchowych, z których najwyższa zwana jest Krsnaloką. Krsnaloka, siedziba Krsny, dzieli się na trzy części, znane jako Dvaraka Mathura i Gokula. W tej siedzibie Osoba Boga ekspanduje w cztery pełne części - Krsnę, Balaramę, Pradyumnę (transcendentalnego Kupidyna) i Aniruddhę. Są Oni znani jako czwórka oryginalnych form.

    Na Krsnaloce znajduje się transcendentalne miejsce znane jako Śvetadvipa albo Vrndavana. Poniżej Krsnaloki, w niebie duchowym, są planety Vaikuntha. Na każdej planecie Vaikuntha przebywa czteroręki Narayana, pochodzący z pierwszej poczwórnej manifestacji. Osoba Boga znany jako Śri Balarama na Krsnaloce jest oryginalnym Sankarsanem (Bóstwem przyciągającym), a z tego Sankarsana ekspanduje następny Sankarsana zwany Maha-Sankarsanem, który rezyduje na jednej z planet Vaikuntha. Dzięki Swej wewnętrznej mocy, Maha-Sankarsana utrzymuje transcendentalną egzystencję wszystkich planet w niebie duchowym, gdzie wszystkie żywe istoty są wiecznie wyzwolonymi duszami. Wpływ energii materialnej jest tam całkowicie nieobecny. Na planetach tych przebywa druga poczwórna manifestacja.

    Poza planetami Vaikuntha znajduje się bezosobowa manifestacja Śri Krsny, znana jako Brahmaloka. Po drugiej stronie Brahmaloki jest duchowy karana-samudra, czyli Ocean Przyczyn. Energia materialna istnieje po drugiej stronie Oceanu Przyczyn, nie stykając się z nim. W Oceanie Przyczyn jest Maha-Visnu, oryginalna ekspansja purusa z Sankarsany. Ten Maha-Visnu rzuca Swoje spojrzenie na energię materialną i przez odbicie Swego transcendentalnego ciała miesza się z elementami materialnymi.

    Jako źródło elementów materialnych, energia materialna znana jest jako pradhana, a jako źródło manifestacji energii materialnej, jest znana jako maya. Lecz natura materialna jest bierna w tym sensie, że nie posiada niezależnej siły do zrobienia czegokolwiek. Dzięki spojrzeniu Maha-Visnu otrzymuje moc do stworzenia manifestacji kosmicznej. Zatem energia materialna nie jest oryginalną przyczyną manifestacji materialnej. Manifestację kosmiczną produkuje raczej transcendentalne spojrzenie Maha-Visnu na materialną naturę.

    Maha-Visnu ponownie wchodzi w każdy wszechświat jako źródło wszystkich żywych istot, Garbhodakaśayi Visnu. Z Garbhodakaśayi Visnu ekspanduje Ksirodakaśayi Visnu, Dusza Najwyższa każdej żywej istoty. Garbhodakaśayi Visnu również ma Swą planetę Vaikuntha w każdym wszechświecie, gdzie przebywa jako Dusza Najwyższa albo najwyższy kontroler wszechświata. Garbhodakaśayi Visnu spoczywa w wodnej części wszechświata i stwarza pierwszą żywą istotę wszechświata, Brahmę. Wyobrażona forma kosmiczna jest częściową manifestacją Garbhodakaśayi Visnu.

    Na planecie Vaikuntha w każdym wszechświecie znajduje się ocean mleka, a na tym oceanie jest wyspa zwana Śvetadvipą, gdzie mieszka Pan Visnu. Zatem ten rozdział opisuje dwie Śvetadvipy: jedną - w siedzibie Krsny, a drugą - na oceanie mleka w każdym wszechświecie. Śvetadvipa w siedzibie Krsny jest tożsama z Vrndavana-dhamą, miejscem, gdzie Krsna pojawia się osobiście, by przejawić Swe miłosne rozrywki. Na Śvetadvipie w każdym wszechświecie znajduje się forma Boga zwana Śesa, który służy Visnu przyjmując formę Jego parasola, pantofli, łoża, poduszek, szat, rezydencji, świętej nici, tronu itd.

    Nityananda Prabhu jest Panem Baladevą na Krsnaloce. Zatem Nityananda Prabhu jest oryginalnym Sankarsanem, a Maha-Sankarsana i Jego ekspansje jako puruse we wszechświatach są pełnymi ekspansjami Nityanandy Prabhu.

    W rozdziale tym autor opisuje, jak opuścił dom i udał się na osobistą pielgrzymkę do Vrndavany, gdzie osiągnął wszelki sukces. Opis ten wyjawia, że oryginalny dom rodzinny autora i jego miejsce narodzin znajdowało się w okręgu Katwa w wiosce Jhamatapura, znajdującej się w pobliżu Naihati. Brat Krsnadasy Kavirajy zaprosił do swego domu Śri Minaketanę Ramadasę, wielkiego bhaktę Pana Nityanandy, ale kapłan zwany Gunarnava Miśra nie przyjął go dobrze i brat Krsnadasy Kavirajy Gosvamiego, nie uświadamiając sobie chwał Pana Nityanandy, również przyjął stronę kapłana. Dlatego Ramadasa zmartwił się, złamał swój flet i odszedł. Była to wielka katastrofa dla brata Krsnadasy Kavirajy Gosvamiego. Lecz tej samej nocy Pan Nityananda Prabhu osobiście obdarzył łaską Krsnadasę Kaviraję Gosvamiego we śnie i polecił mu, by następnego dnia wyruszył do Vrndavany.

Adi 05.01    Pragnę ofiarować pokłony Panu Śri Nityanandzie, Najwyższej Osobie Boga, którego bogactwo jest wspaniałe i nieograniczone. Dzięki Jego woli nawet głupiec może zrozumieć Jego tożsamość.
Adi 05.02    Wszelka chwała Śri Caitanyi Mahaprabhu. Wszelka chwała Panu Nityanandzie. Wszelka chwała Advaicie Acaryi. I wszelka chwała wszystkim bhaktom Pana Caitanyi Mahaprabhu.
Adi 05.03    Chwałę Śri Krsny Caitanyi opisałem w sześciu wersetach. Teraz, w pięciu wersetach, opiszę chwałę Pana Nityanandy.
Adi 05.04    Najwyższa Osoba Boga, Krsna, jest źródłem wszystkich inkarnacji. Pan Balarama jest Jego drugim ciałem.

Adi 05.04  Znaczenie: Pan Śri Krsna, absolutna Osoba Boga, jest pierwotnym Panem, oryginalną formą Boga, a Jego pierwszą ekspansją jest Śri Balarama. Osoba Boga może ekspandować w niezliczone formy. Formy mające nieograniczoną moc są zwane svamśa, a formy o mocach ograniczonych (żywe istoty) są zwane vibhinnamśa.

Adi 05.05    Obaj posiadają tę samą tożsamość. Różnią się jedynie formą. Jest On pierwszą cielesną ekspansją Krsny i towarzyszy Panu Krsnie w transcendentalnych rozrywkach.

Adi 05.05  Znaczenie: Balarama jest ekspansją svamśa Pana i dlatego nie ma różnicy w mocy pomiędzy Krsną i Balaramą. Różnią się jedynie strukturą cielesną. Jako pierwsza ekspansja Boga, Balarama jest głównym Bóstwem pomiędzy formami pierwszej czwórki i jest głównym towarzyszem Śri Krsny w Jego transcendentalnych dokonaniach.

Adi 05.06    Ten oryginalny Pan Krsna pojawił się w Navadvipie jako Pan Caitanya, a Balarama pojawił się razem z Nim jako Pan Nityananda.
Adi 05.07    Oby Śri Nityananda Rama był obiektem mojej bezustannej pamięci. Sankarsana, Śesa Naga i Visnu spoczywający na Oceanie Karana, Oceanie Garbha i oceanie mleka, są Jego pełnymi częściami i częściami Jego pełnych części.

Adi 05.07  Znaczenie: Śri Svarupa Damodara Gosvami zapisał ten werset w swym dzienniku, by ofiarować pełne szacunku pokłony Panu Nityanandzie Prabhu. Werset ten pojawia się również jako siódmy spośród pierwszych czternastu wersetów Śri Caitanya-caritamrty.

Adi 05.08    Pan Balarama jest oryginalnym Sankarsanem. Przyjmuje On pięć innych form, by służyć Panu Krsnie.
Adi 05.09    Osobiście pomaga On w rozrywkach Pana Krsny, a w czterech innych formach dokonuje dzieła stworzenia.
Adi 05.10    W dziele stworzenia spełnia On polecenia Pana Krsny, a w formie Pana Śesy służy Krsnie na różne sposoby.

Adi 05.10  Znaczenie: Według opinii doświadczonych Balarama, jako główny spośród oryginalnej czwórki form, jest również oryginalnym Sankarsanem. Balarama, pierwsza ekspansja Krsny, ekspanduje w pięć form:

(1) Maha-Sankarsana,

(2) Karanabdhiśayi,

(3) Garbhodakaśayi,

(4) Ksirodakaśayi i

(5) Śesa.

Tych pięć pełnych części odpowiada zarówno za duchową, jak i materialną manifestację kosmiczną. W tych pięciu formach Pan Balarama towarzyszy Panu Krsnie w Jego dokonaniach. Cztery pierwsze spośród tych form są odpowiedzialne za manifestacje kosmiczne, podczas gdy Śesa jest odpowiedzialny za osobistą służbę dla Pana. Śesa jest zwany Anantą, czyli nieograniczonym, ponieważ pomaga Osobie Boga w Jego nieograniczonych ekspansjach poprzez spełnianie nieograniczonej różnorodności służb. Śri Balarama jest Bogiem służącym, który służy Panu Krsnie we wszystkich sprawach związanych z egzystencją i wiedzą. Pan Nityananda Prabhu, który jest tym samym Bogiem służącym, Balaramą, spełnia tę samą służbę dla Pana Gaurangi poprzez bezustanne towarzystwo.

Adi 05.11    We wszystkich tych formach smakuje transcendentalne szczęście pochodzące ze służenia Krsnie. Ten Sam Balarama jest Panem Nityanandą, towarzyszem Pana Gaurasundary.
Adi 05.12    Ten siódmy werset wyjaśniłem w czterech kolejnych wersetach. Dzięki tym wersetom cały świat może poznać prawdę o Panu Nityanandzie.
Adi 05.13    Podporządkowuję się lotosowym stopom Śri Nityanandy Ramy, który wśród catur-vyuhy [składającej się z Vasudevy, Sankarsana, Pradyumny i Aniruddhy] znany jest jako Sankarsana. Posiada On pełnię bogactw i rezyduje na Vaikunthaloce, daleko poza materialnym stworzeniem.

Adi 05.13  Znaczenie: Jest to werset z dziennika Śri Svarupy Damodary Gosvamiego. Pojawia się on jako ósmy z pierwszych czternastu wersetów Śri Caitanya-caritamrty.

Adi 05.14    Poza naturą materialną znajduje się królestwo znane jako paravyoma, niebo duchowe. Tak jak Sam Pan Krsna, posiada ono wszelkie transcendentalne cechy, takie jak sześć bogactw.

Adi 05.14  Znaczenie: Według filozofii Sankhya materialny kosmos składa się z dwudziestu czterech elementów:

pięciu fizycznych elementów materialnych,

trzech subtelnych elementów materialnych,

pięciu zmysłów do zdobywania wiedzy,

pięciu zmysłów działania,

pięciu obiektów zmysłowej przyjemności i

mahat-tattvy (całkowitej energii materialnej).

Filozofowie empirycy, nie będąc w stanie wznieść się ponad te elementy, spekulują, że wszystko poza nimi musi być avyakta, czyli niewytłumaczalne. Lecz świat ponad tymi dwudziestoma czterema elementami nie jest niewytłumaczalny, gdyż został wyjaśniony w Bhagavad-gicie jako wieczna (sanatana) natura. Ponad zamanifestowaną i niezamanifestowaną egzystencją materialnej natury (vyaktavyakta) znajduje się natura sanatana, która jest zwana paravyoma, czyli niebem duchowym. Ponieważ ta natura jest duchowej jakości, nie występują tam jakościowe różnice; wszystko tam jest duchowe, wszystko jest dobre i wszystko posiada duchową formę Samego Śri Krsny. Niebo duchowe jest zamanifestowaną wewnętrzną mocą Śri Krsny; jest ono różne od materialnego nieba zamanifestowanego przez Jego moc zewnętrzną.

    Wszechprzenikający Brahman, bezosobowe promienie Śri Krsny, istnieje w świecie duchowym, gdzie znajdują się planety Vaikuntha. Pewne pojęcie o tym niebie duchowym otrzymujemy poprzez porównanie go do nieba materialnego, gdyż promienie słońca w niebie materialnym można porównać do brahmajyoti, blasku Osoby Boga. W brahmajyoti znajdują się niezliczone planety Vaikuntha, które są duchowe i wskutek tego samoświetlne, posiadające blask wielokrotnie większy od blasku słonecznego. Osoba Boga Śri Krsna, Jego niezliczone pełne części i części Jego pełnych części panują na każdej planecie Vaikuntha. W najwyższej części nieba duchowego znajduje się planeta zwana Krsnaloką, która jest podzielona na trzy części: Dvarakę, Mathurę i Golokę.

    Dla zatwardziałego materialisty to królestwo Boga, Vaikuntha, jest z pewnością misterium. Lecz dla osoby pogrążonej w ignorancji wszystko jest misterium ze względu na brak dostatecznej wiedzy. Królestwo Boga nie jest mitem. Dla osoby w ignorancji misterium są nawet planety materialne, które unoszą się ponad naszymi głowami w liczbie milionów i bilionów. W chwili obecnej naukowcy materialni próbują przeniknąć to misterium i może nadejdzie dzień, kiedy ludzie z tej Ziemi będą w stanie podróżować w przestrzeni kosmicznej i na własne oczy zobaczą różnorodność tych milionów planet. Na każdej planecie istnieje tak wielka różnorodność materialna, jaką spotykamy na naszej własnej planecie.

    Ta planeta Ziemia jest jedynie nieznaczną plamką w strukturze kosmicznej. Jednak głupcy, dumni z powodu fałszywego poczucia postępu naukowego, skoncentrowali swą energię na dążeniu do tzw. rozwoju ekonomicznego tej planety, nie znając różnych ekonomicznych udogodnień osiągalnych na innych planetach. Według współczesnej astronomii siła ciężkości Księżyca jest odmienna od siły ciężkości Ziemi. Więc jeśli ktoś uda się na Księżyc, będzie mógł podnosić wielkie ciężary i skakać na dużą odległość. Ramayana opisuje, że Hanuman, mógł podnosić ciężary tak wielkie jak wzgórza oraz przeskoczyć ocean. Współczesna astronomia potwierdziła, że w istocie jest to możliwe.

    Chorobą współczesnego człowieka jest to, że wątpi on we wszystko, co zostało opisane w pismach objawionych. Niewierzący nie mogą uczynić postępu w realizacji duchowej, gdyż nie są w stanie zrozumieć mocy duchowej. Mały owoc figowca zawiera setki nasion i w każdym nasionku zawarta jest moc wyprodukowania innego figowca, z mocą produkowania milionów takich owoców. Możemy zaobserwować to prawo natury, chociaż jego działanie jest dla nas niepojęte. Jest to jedynie nieznaczny przykład mocy Boga; jest wiele podobnych zjawisk, których nie jest w stanie wytłumaczyć żaden naukowiec.

    W rzeczywistości wszystko jest niepojęte, gdyż prawda wyjawiana jest jedynie odpowiednim osobom. Chociaż istnieją różnego rodzaju osoby, od Brahmy aż do nieznacznej mrówki, i wszystkie z nich są żywymi istotami, rozwój ich wiedzy nie jest jednakowy. Dlatego musimy zdobywać wiedzę z właściwego źródła. W istocie, prawdziwą wiedzę możemy otrzymać jedynie ze źródeł wedyjskich. Autoryzowanymi źródłami wiedzy są cztery Vedy wraz z uzupełniającymi Puranami, Mahabharatą, Ramayaną i ich pochodnymi, które znane są jako smrti. Jeśli w ogóle mamy zdobywać wiedzę, to powinniśmy bez wahania zdobywać ją z tych źródeł.

    Wiedza objawiona może na początku wydawać się niewiarygodna z powodu naszego paradoksalnego pragnienia, by zweryfikować wszystko naszymi malutkimi mózgami, lecz spekulatywne sposoby osiągania wiedzy są zawsze niedoskonałe. Doskonała wiedza przedłożona w pismach objawionych została potwierdzona przez wielkich acaryów, którzy pozostawili do niej obfity komentarz; żaden z tych acaryów nie wątpił w śastry. Kto nie ufa śastrom, jest ateistą, i bez względu na to jak wielkim by był, nie powinniśmy zasięgać jego rady. Natomiast ten, kto posiada mocną wiarę w śastry, z całą ich różnorodnością, jest właściwą osobą, od której należy zdobywać prawdziwą wiedzę. Taka wiedza na początku może wydawać się niepojęta, lecz znaczenie jej zostaje wyjawione, kiedy przedstawi ją właściwy autorytet i wówczas nikt już w nią nie wątpi.

Adi 05.15    Sfera Vaikunthy jest wszechprzenikająca, nieskończona i najwyższa. Jest to siedziba Pana Krsny i Jego inkarnacji.
Adi 05.16    Najwyższą sferą tego nieba duchowego jest planeta duchowa zwana Krsnaloką. Ma ona trzy części - Dvarakę, Mathurę i Gokulę.
Adi 05.17    Śri Gokula, najwyższa ze wszystkich, jest również zwana Vrają, Goloką, Śvetadvipą i Vrndavaną.
Adi 05.18    Tak jak transcendentalne ciało Pana Krsny, Gokula jest wszechprzenikająca, nieskończona i najwyższa. Rozprzestrzenia się ona w górę i w dół bez żadnych ograniczeń.

Adi 05.18  Znaczenie: Śrila Jiva Gosvami, wielki autorytet i filozof w linii Śri Caitanyi Mahaprabhu, przedyskutował siedzibę Krsny w swej Krsna-sandarbhie. W Bhagavad-gicie Pan mówi o "Mojej siedzibie". Badając naturę siedziby Krsny, Śrila Jiva Gosvami powołuje się na Skanda Puranę, która oznajmia:

 

ya yatha bhuvi vartante    puryo bhagavatah priyah

tas tatha santi vaikunthe    tat-tal-lilartham adrtah

 

"Siedziby Boga w świecie materialnym, takie jak: Dvaraka, Mathura i Goloka, są wiernymi odtworzeniami reprezentującymi siedziby Boga w królestwie Boga, Vaikuntha-dhamie." Nieograniczona duchowa atmosfera tej Vaikuntha-dbamy jest daleko ponad tym materialnym kosmosem. Zostało to potwierdzone w Svayambhuva-tantrze w dyskusji pomiędzy Panem Śivą i Parvati dotyczącej rezultatów intonowania mantry składającej się z czternastu sylab. Oznajmiono tam:

 

nana-kalpa-latakirnam    vaikuntham vyapakam smaret

adhah samyam gunanam ca    prakrtih sarva-karanam

 

"Podczas intonowania mantry należy zawsze pamiętać świat duchowy, który jest bardzo rozległy i pełen drzew pragnień mogących spełnić wszystkie pragnienia. Poniżej tej sfery Vaikunthy znajduje się potencjalna energia materialna, która jest przyczyną manifestacji materialnej." Miejsca rozrywek Pana Krsny, takie jak: Dvaraka, Mathura i Vrndavana, istnieją wiecznie i niezależnie na Krsnaloce. Są one rzeczywistą siedzibą Pana Krsny i nie ma wątpliwości co do tego, że są usytuowane powyżej materialnej manifestacji kosmicznej.

    Siedziba znana jako Vrndavana czy Gokula jest również znana jako Goloka. Brahma-samhita opisuje, że Gokula, najwyższa sfera królestwa Boga, przypomina kwiat lotosu z tysiącami płatków. Zewnętrzną częścią tej podobnej do lotosu planety jest kwadratowe miejsce znane jako Śvetadvipa. W wewnętrznej części Gokuli znajduje się wspaniale urządzona siedziba dla Śri Krsny i Jego wiecznych towarzyszy takich jak Nanda i Yaśoda. Ta transcendentalna siedziba istnieje dzięki energii Śri Baladevy, który jest oryginalną całością Śesy, czyli Ananty. Opis ten również potwierdzają tantry oznajmiając, że siedziba Śri Anantadevy, pełnej części Baladevy, jest zwana królestwem Boga. Vrndavana-dhama jest najbardziej wewnętrzną siedzibą czworokątnego obszaru Śvetadvipy, położonego poza granicami Gokula Vrndavany.

    Według Jivy Gosvamiego Vaikuntha jest również zwana Brahmaloką. Narada-pancaratra, w oznajmieniu dotyczącym misterium Vijayi, opisuje:

 

tat sarvopari goloke    tatra lokopari svayam

viharet paramanandi    govindo 'tula-nayakah

 

"Pan gopi, Govinda, główne Bóstwo Gokuli, zawsze oddaje się przyjemnościom w miejscu zwanym Goloka, w najwyższej części nieba duchowego."

    Z autorytatywnego dowodu przytoczonego przez Jivę Gosvamiego możemy wywnioskować, że Krsnaloka jest najwyższą planetą w niebie duchowym, które znajduje się daleko ponad materialnym kosmosem. Celem doświadczenia transcendentalnej różnorodności, rozrywki Krsny podzielone są tam na trzy części i spełniane są w trzech siedzibach: Dvarace, Mathurze i Gokuli. Kiedy Krsna zstępuje do tego wszechświata, oddaje się rozrywkom w miejscach o tych samych nazwach. Te miejsca na Ziemi nie różnią się od siedzib oryginalnych, gdyż są wiernym odtworzeniem tych oryginalnych świętych miejsc w transcendentalnym świecie. Są one tak dobre jak Sam Śri Krsna i są jednakowo godne czci. Pan Caitanya oznajmił, że Pan Krsna, przedstawiający się za syna króla Vrajy, jest godny czci i tak samo godną czci jest Vrndavana-dhama.

Adi 05.19    Ta siedziba manifestowana jest w świecie materialnym z woli Pana Krsny. Jest ona tożsama z oryginalną Gokulą; nie są one dwoma odmiennymi ciałami.

Adi 05.19  Znaczenie: Dzięki wszechmocnej woli Pana Krsny wyżej wymienione dhamy są ruchome. Kiedy Krsna pojawia się na powierzchni Ziemi, może również sprawić, że pojawią się tu dhamy, nie zmieniając swej oryginalnej struktury. Nie należy czynić różnicy pomiędzy dhamami na Ziemi a tymi w świecie duchowym, uważając te na Ziemi za materialne, a siedziby oryginalne - za duchowe. Wszystkie są duchowe. Jedynie dla nas; którzy z powodu obecnego uwarunkowanego stanu nie jesteśmy w stanie doświadczyć niczego poza materią, dhamy i Sam Pan w Swej formie arca pojawiają się przed nami przypominając materię, aby umożliwić nam oglądanie ducha materialnymi oczyma. Na początku neofita może mieć trudności ze zrozumieniem tego, ale w odpowiednim czasie, kiedy uczyni postęp w służbie oddania, będzie to dla niego łatwiejsze i doceni obecność Pana w tych namacalnych formach.

Adi 05.20    Tamtejsza ziemia jest kamieniem filozoficznym [cintamani], a lasy obfitują w drzewa pragnień. Materialne oczy widzą tę siedzibę jako zwykłe miejsce.

Adi 05.20  Znaczenie: Dzięki łasce Pana Jego dhamy i On Sam mogą być obecni jednocześnie, nie tracąc swego oryginalnego znaczenia. Jedynie kiedy ktoś w pełni rozwija swoje uczucie i miłość do Boga, może ujrzeć te dhamy w ich oryginalnym wyglądzie.

    Śrila Narottama dasa Thakura, wielki acarya w linii mentorskiej Pana Śri Caitanyi Mahaprabhu, powiedział dla naszej korzyści, że dhamy można widzieć doskonale jedynie wówczas, kiedy całkowicie porzuci się mentalność panowania nad materialną naturą. Nasza wizja duchowa rozwija się proporcjonalnie do porzucania niskiej mentalności niepotrzebnego cieszenia się materią. Chora osoba, która nabawiła się choroby z powodu pewnego złego nawyku, musi być gotowa przestrzegać rady lekarza i w następstwie tego spróbować pozbyć się przyczyny choroby. Pacjent nie może oddawać się złemu nawykowi i jednocześnie oczekiwać, że lekarz go uleczy. Jednakże współczesna cywilizacja materialna utrzymuje niezdrową atmosferę. Żywa istota jest iskrą duchową, tak duchową jak Sam Pan. Jedyna różnica jest taka, że Pan jest wielki, a żywa istota jest mała. Jakościowo są jednym, lecz różnią się ilościowo. Więc, skoro żywa istota ma duchową konstytucję, może być szczęśliwa jedynie w niebie duchowym, gdzie są nieograniczone duchowe planety zwane Vaikunthami. Duchowa istota uwarunkowana przez materialne ciało musi zatem starać się pozbyć tej choroby, zamiast rozwijać jej przyczynę.

    Głupcy zaabsorbowani swoimi materialnymi posiadłościami są niepotrzebnie dumni z tego, że są przywódcami ludzi, lecz ignorują duchową wartość człowieka. Tacy złudzeni przywódcy układają plany na kilka lat, lecz nie są w stanie uszczęśliwić ludzkości w stanie uwarunkowanym przez trojakie niedole narzucane przez materialną naturę. Praw materialnej natury nie można kontrolować żadnym wysiłkiem. W końcu podlega się śmierci, ostatecznemu prawu natury. Symptomami schorowanego stanu żywej istoty są śmierć, narodziny, starość i choroba. Dlatego najwyższym celem ludzkiego życia powinno być uwolnienie się od tych niedoli i powrót do domu, do Boga.

Adi 05.21    Ale oczyma miłości do Boga można ujrzeć jej prawdziwą tożsamość jako miejsce, gdzie Pan Krsna spełnia Swe rozrywki z chłopcami pasterzami i pasterkami.
Adi 05.22    "Wielbię Govindę, pierwotnego Pana, pierwszego przodka, który w siedzibie zbudowanej z duchowych klejnotów i otoczonej milionami drzew pragnień zajmuje się krowami i spełnia wszystkie pragnienia. Zawsze z wielkim szacunkiem i uczuciem służą Mu setki i tysiące bogiń szczęścia."

Adi 05.22  Znaczenie: Jest to werset z Brahma-samhity (5.29). Ten opis siedziby Krsny daje nam wyraźne informacje o transcendentalnym miejscu, gdzie życie nie tylko jest wieczne, pełne szczęścia i wiedzy, lecz gdzie również jest pod dostatkiem warzyw, mleka, klejnotów oraz pięknych domów i ogrodów, którymi zajmują się piękne dziewczęta będące boginiami szczęścia. Krsnaloka jest najwyższą planetą w świecie duchowym, a poniżej niej są niezliczone planety, opis których możemy znaleźć w Śrimad-Bhagavatam. Na początku samorealizacji Pana Brahmy, dzięki łasce Narayana, dane mu było ujrzeć transcendentalną wizję planet Vaikuntha. Później, dzięki łasce Krsny, ujrzał transcendentalny obraz Krsnaloki. Ten transcendentalny obraz jest niczym odbiór telewizyjny z księżyca za pośrednictwem systemu mechanicznego do otrzymywania zmodulowanych fal, ale osiągany jest on dzięki pokucie i medytacji wewnątrz siebie.

    Śrimad-Bhagavatam (Canto Drugie) oznajmia, że na Vaikunthaloce nie mają wpływu cechy natury reprezentowane przez cechę dobroci, pasji i ignorancji. W świecie materialnym najwyższą manifestacją jakościową jest dobroć, którą charakteryzuje: prawdomówność, równowaga umysłowa, czystość, kontrola zmysłów, prostota, zasadnicza wiedza, wiara w Boga, wiedza naukowa itd. Niemniej jednak wszystkie te cechy zmieszane są z pasją i niedoskonałością. Ale cechy na Vaikuncie są manifestacją wewnętrznej mocy Boga i dlatego są czysto duchowe i transcendentalne, bez śladu materialnego skażenia. Żadna planeta materialna, nawet Satyaloka, nie może równać się pod względem jakości planetom duchowym, gdzie całkowicie nieobecnych jest pięć cech nieodłącznych od świata materialnego - ignorancja, niedola, egoizm, gniew i zazdrość.

    W świecie materialnym wszystko jest stworzeniem. Stworzone zostało wszystko, o czymkolwiek możemy pomyśleć w zakresie naszego doświadczenia, łącznie nawet z naszymi własnymi ciałami i umysłami. Ten proces tworzenia rozpoczął się wraz z życiem Pana Brahmy i z powodu cechy pasji ta zasada stwarzania panuje w całym materialnym wszechświecie. Ale ponieważ cecha pasji jest całkowicie nieobecna na planetach Vaikuntha, nic nie jest tam stworzone; wszystko istnieje wiecznie. A ponieważ nie ma tam też cechy ignorancji, nie ma również kwestii zniszczenia czy destrukcji. W świecie materialnym można próbować uczynić wszystko trwałym poprzez rozwój wyżej wymienionych cech dobroci, lecz ponieważ dobroć w świecie materialnym zmieszana jest z pasją i ignorancją, nic nie może tutaj istnieć wiecznie, pomimo wszelkich dobrych planów najlepszych naukowych mózgów. Dlatego w świecie materialnym nie mamy doświadczenia wieczności, szczęścia i pełni wiedzy. Ale w świecie duchowym, z powodu całkowitej nieobecności jakościowych gun, wszystko jest wieczne, pełne szczęścia i wiedzy. Wszystko może mówić, wszystko może się poruszać, wszystko może słyszeć i wszystko może widzieć w pełni błogosławionej egzystencji wieczności. Dzięki takiej sytuacji, w naturalny sposób nie mają tam żadnego wpływu przestrzeń i czas, w formach przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. W świecie duchowym nie ma zmian, ponieważ nie ma tam oddziaływania czasu. Wskutek tego również nieobecny jest tam wpływ mayi, całkowitej energii zewnętrznej, która sprawia, że stajemy się coraz bardziej materialistyczni i zapominamy o naszym związku z Bogiem.

    Jako duchowe iskry promieni emanujących z transcendentalnego ciała Pana, jesteśmy wiecznie z Nim związani i równi Mu pod względem jakości. Energia materialna jest okryciem iskry duchowej, ale jeśli to materialne okrycie nie jest obecne, żywe istoty na Vaikunthaloce nigdy nie zapominają o swych tożsamościach; są one wiecznie świadome swego związku z Bogiem w ich organicznej pozycji pełnienia transcendentalnej służby miłości dla Pana. Ponieważ bezustannie angażują się w transcendentalną służbę dla Pana, naturalnym jest wniosek, że również ich zmysły są transcendentalne, gdyż Panu nie można służyć materialnymi zmysłami. Mieszkańcy Vaikunthaloki nie posiadają materialnych zmysłów do panowania nad materialną naturą.

    Osoby posiadające ubogi zasób wiedzy dochodzą do wniosku, że miejsce pozbawione cech materialnych musi być pewnego rodzaju bezforemną nicością. W rzeczywistości jednakże w świecie duchowym istnieją cechy, lecz są one różne od cech materialnych, ponieważ wszystko tam jest wieczne, nieograniczone i czyste. Tamtejsza atmosfera jest samoświetlna i wskutek tego nie ma potrzeby słońca, księżyca, ognia, elektryczności itd. Ten, kto może dotrzeć do tej siedziby, nie powraca do tego materialnego świata w tym materialnym ciele. Na planetach Vaikuntha nie ma różnicy pomiędzy ateistami i wiernymi, ponieważ wszyscy, którzy się tam osiedlają, wolni są od materialnych cech i tak sury, jak i asury stają się jednakowo posłusznymi kochającymi sługami Pana.

    Mieszkańcy Vaikunthy mają błyszcząco czarne cery, o wiele bardziej fascynujące i atrakcyjne niż monotonne białe i czarne cery spotykane w tym świecie materialnym. Ich ciała, będąc duchowymi, nie mają sobie równych w świecie materialnym. O pięknie ich daje pewne pojęcie piękno jasnej chmury oświetlonej błyskawicą. Na ogół mieszkańcy Vaikunthy ubierają się w żółte szaty. Ich ciała są delikatne i atrakcyjnie zbudowane, a ich oczy są niczym płatki kwiatów lotosu. Tak jak Pan Visnu, mieszkańcy Vaikunthy mają cztery ręce, ozdobione konchą, cakrą, buławą i kwiatem lotosu. Ich piersi są piękne i szerokie, i w pełni udekorowane naszyjnikami z błyszczącego, podobnego do diamentu metalu otoczonego wartościowymi klejnotami, jakich nigdy nie spotyka się w tym materialnym świecie. Mieszkańcy Vaikunthy są zawsze potężni i pełni blasku. Niektórzy z nich mają cery przypominające czerwony koral, kocie oczy i kwiaty lotosu, i każdy z nich ma kolczyki z kosztownych klejnotów. Na głowach noszą kwietne korony przypominające girlandy.

    Na Vaikunthach znajdują się samoloty, lecz nie robią one hałasu. Samoloty materialne wcale nie są bezpieczne; w każdym momencie mogą spaść i rozbić się, gdyż materia jest niedoskonała pod każdym względem. Jednakże w niebie duchowym samoloty są również duchowe i są one duchowo błyszczące i jasne. Samoloty te nie unoszą szefów interesu, polityków czy komisji planowania jako pasażerów ani też nie zabierają towarów czy paczek pocztowych, gdyż te nie są tam znane. Samoloty te są jedynie dla przyjemnościowych wycieczek i latają nimi mieszkańcy Vaikunthy razem ze swymi niebiańsko pięknymi, wróżkom podobnymi małżonkami. Dlatego też samoloty te, pełne mieszkańców Vaikunthy, tak kobiet jak i mężczyzn, zwiększają piękno nieba duchowego. My nawet nie jesteśmy w stanie wyobrazić sobie, jak bardzo są oni piękni, lecz piękno ich może zostać porównane do chmur na niebie otoczonych srebrnymi gałązkami błyskawic. Duchowe niebo Vaikunthaloki jest zawsze udekorowane w ten sposób.

    Pełnia bogactwa wewnętrznej mocy Boga zawsze błyszczy na Vaikunthaloce, gdzie boginie szczęścia zawsze z coraz większym przywiązaniem służą lotosowym stopom Osoby Boga. Boginie szczęścia, w otoczeniu swych towarzyszek, zawsze stwarzają świąteczną atmosferę transcendentalnej radości. Zawsze śpiewając chwały Pana, nie milkną nawet na chwilę.

    W niebie duchowym jest nieograniczona liczba planet Vaikuntha i proporcja tych planet do planet materialnych w niebie materialnym wynosi trzy do jednego. Tak więc biedny materialista jest zajęty robieniem politycznych zmian na planecie, która jest najbardziej nieznaczną w stworzeniu Boga. Nie mówiąc już nic o tej planecie Ziemi, cały ten wszechświat - z niezliczonymi planetami w galaktykach porównywany jest do pojedynczego ziarnka gorczycy w worku pełnym takich ziaren. Lecz biedny materialista sporządza plany wygodnego bycia na tej planecie i w ten sposób traci swą wartościową ludzką energię na coś, co i tak zostanie zniweczone. Zamiast trwonić swój czas na spekulacje dotyczące interesów, mógłby odszukać sposób prostego życia i wzniosłego duchowego myślenia i w ten sposób uchronić się od bezustannego materialistycznego niepokoju.

    Nawet jeśli materialista pragnie cieszyć się rozwiniętymi udogodnieniami materialnymi, może przenieść się na planety, gdzie będzie mógł doświadczać przyjemności materialnych o wiele bardziej wyszukanych od tych, które są osiągalne na Ziemi. Najlepszym planem jest przygotowanie się do powrotu do świata duchowego po opuszczeniu ciała. Jednakże, jeśli ktoś zamiesza cieszyć się udogodnieniami materialnymi, może przenieść się na inne planety w materialnym niebie, wykorzystując siły yogiczne. Śmieszne statki kosmiczne astronautów są jedynie dziecięcymi zabawami i nie stanowią żadnego pożytku w tym względzie. System astanga-yogi jest materialistyczną sztuką kontrolowania powietrza poprzez przenoszenie go z żołądka do pępka, z pępka do serca, z serca do obojczyka, z obojczyka do oczu, a stamtąd do móżdżku, a następnie na jakąkolwiek upragnioną planetę. Materialni naukowcy biorą pod uwagę prędkość powietrza i światła, lecz nie mają informacji o prędkości umysłu i inteligencji. Jeśli chodzi o prędkość umysłu, to mamy z tym pewne ograniczone doświadczenie, jako że w jednej chwili możemy przenieść nasze umysły do miejsc odległych o setki i tysiące mil. Inteligencja jest jeszcze bardziej subtelna, a subtelniejsza od inteligencji jest dusza, która nie jest materią tak jak umysł i inteligencja, lecz jest duchem, czyli antymaterią. Dusza jest setki tysięcy razy subtelniejsza i bardziej potężna od inteligencji. Zatem możemy jedynie wyobrazić sobie prędkość duszy w podróżowaniu z jednej planety na drugą. Nie potrzeba zaznaczać, że dusza podróżuje dzięki swej własnej mocy, bez pomocy jakiegokolwiek materialnego pojazdu.

    Zwierzęca cywilizacja polegająca na jedzeniu, spaniu, strachu i zadowalaniu zmysłów zwiodła współczesnego człowieka tak, że zapomniał o tym, jak potężną ma duszę. Jak to już opisaliśmy, dusza jest iskrą duchową o wiele, wiele razy bardziej promienną, świetlistą i potężną niż słońce, księżyc czy elektryczność. Gdy człowiek nie zdaje sobie sprawy ze swej prawdziwej tożsamości z duszą, trwoni ludzkie życie. Pan Caitanya pojawił się z Panem Nityanandą, by ocalić człowieka od tego typu zwodniczej cywilizacji.

    Śrimad-Bhagavatam opisuje również, w jaki sposób yogini mogą podróżować na wszystkie planety wszechświata. Kiedy siła życia zostaje podniesiona do móżdżku, istnieje wszelka szansa, że siła ta wybije się poprzez oczy, nos, uszy itd., jako że miejsca te znane są jako siódma orbita siły życia. Lecz yogini mogą zablokować te otwory poprzez całkowite powstrzymanie powietrza. Następnie yogin koncentruje siłę życia w pozycji środkowej, tj. pomiędzy brwiami. W pozycji tej yogin może myśleć o planecie, na którą pragnie się udać po opuszczeniu ciała. Może wówczas zdecydować, czy pragnie udać się do siedziby Krsny na transcendentalnych Vaikunthach, z których nie będzie musiał wracać do tego materialnego świata, czy też pragnie podróżować na wyższe planety w materialnym wszechświecie. Doskonały yogin ma swobodę uczynienia którejkolwiek z tych rzeczy.

    Dla doskonałego yogina, który osiągnął sukces w metodzie opuszczania swego ciała w doskonałej świadomości, przeniesienie się z jednej planety na inną jest tak łatwe, jak dla zwykłego człowieka udanie się do sklepu kolonialnego. Jak to już przedyskutowano, ciało materialne jest jedynie okrywą duszy. Umysł i inteligencja są okryciem spodnim, a wulgarne ciało - zbudowane z ziemi, wody, powietrza itd. – jest płaszczem duszy. Wskutek tego każda zaawansowana dusza, która zrealizowała się poprzez proces yogi, i która zna związek pomiędzy materią a duchem, może pozostawić wulgarne okrycie duszy w całkowitym porządku i tak, jak pragnie. Dzięki łasce Boga posiadamy całkowitą wolność. Ponieważ Pan jest dla nas łaskawy, możemy żyć gdziekolwiek - albo w świecie duchowym, albo w materialnym, na którejkolwiek planecie pragniemy. Jednakże nadużycie tej wolności powoduje upadek do świata materialnego i cierpienie trojakich niedoli uwarunkowanego życia. To pełne niedoli życie w świecie materialnym z wyboru duszy zostało wspaniale zilustrowane przez Miltona w Raju utraconym. Mając swobodny wybór, dusza może odzyskać raj i udać się do domu, z powrotem do Boga.

    W krytycznym momencie śmierci można umieścić siłę życia pomiędzy brwiami i zdecydować, gdzie pragniemy się udać. Jeśli ktoś nie chce utrzymywać żadnego związku ze światem materialnym, może, w przeciągu mniej niż sekundy, osiągnąć transcendentalną Vaikunthę i pojawić się tam całkowicie w swym ciele duchowym, które będzie odpowiednie dla niego w atmosferze duchowej. Musi jedynie pragnąć opuścić ten materialny świat zarówno w formach wulgarnych, jak i subtelnych i wówczas przesunąć siłę życia do najwyższej części czaszki oraz opuścić ciało poprzez otwór w czaszce zwany brahma-randhra. Jest to łatwe dla tego, kto osiągnął doskonałość w praktyce yogi .

    Oczywiście, człowiek posiada wolną wolę i wskutek tego, jeśli nie chce uwolnić się z materialnego świata, może cieszyć się życiem brahma pada (przyjęciem pozycji Brahmy) i odwiedzić Siddhalokę, planetę materialnie doskonałych istot, które mają pełną możliwość kontrolowania grawitacji, przestrzeni i czasu. Aby odwiedzić te wyższe planety w materialnym wszechświecie, nie trzeba porzucać swego umysłu i inteligencji (materii subtelnej), lecz jedynie materię wulgarną (materialne ciało).

    Każda poszczególna planeta ma swoją określoną atmosferę i jeśli ktoś pragnie udać się na określoną planetę w tym materialnym wszechświecie, musi przystosować swe materialne ciało do klimatycznych warunków na tej planecie. Na przykład, jeśli ktoś pragnie się udać z Indii do Europy, gdzie warunki klimatyczne są inne, musi odpowiednio zmienić swe ubranie. Podobnie, jeśli ktoś pragnie udać się na transcendentalne planety Vaikuntha, konieczna jest całkowita zmiana ciała. Jeśli jednakże ktoś zamierza udać się na wyższe planety materialne, może zatrzymać swe subtelniejsze okrycie umysłu, inteligencji i ego, lecz musi porzucić okrycie wulgarne (ciało) zbudowane z ziemi, wody, ognia itd.

    Jeśli ktoś udaje się na planetę transcendentalną, konieczna jest zmiana ciała zarówno subtelnego, jak i wulgarnego, gdyż do nieba duchowego można udać się w formie całkowicie duchowej. Ta zmiana okrycia automatycznie nastąpi w chwili śmierci, jeśli ktoś tego pragnie.

    Bhagavad-gita stwierdza, że swe następne materialne ciało można otrzymać odpowiednio do swych pragnień w czasie opuszczania tego ciała. Pragnienie umysłu unosi duszę w odpowiedniej atmosferze, tak jak wiatr unosi zapachy z jednego miejsca do drugiego. Na nieszczęście ci, którzy nie są yoginami, lecz zagorzałymi materialistami, którzy przez całe życie oddają się zadowalaniu zmysłów, w chwili śmierci są zakłopotani z powodu rozstrojenia cielesnego i umysłowego. Tacy wulgarni zmysłowcy, obarczeni głównymi ideami, pragnieniami i towarzystwem z życia, które wiedli, pragną czegoś, co nie służy ich dobru i wskutek tego niemądrze przyjmują nowe ciała, które przedłużają ich materialne niedole.

    Toteż konieczne jest bezustanne ćwiczenie umysłu i inteligencji, by w chwili śmierci można było świadomie pragnąć odpowiedniego ciała, czy to na tej planecie, czy na innej planecie materialnej, czy nawet na planecie transcendentalnej. Cywilizacja, która nie bierze pod uwagę postępu nieśmiertelnej duszy, jedynie sprzyja zwierzęcemu życiu w ignorancji.

    Głupotą jest myślenie, że każda odchodząca dusza udaje się do tego samego miejsca. Dusza albo udaje się do miejsca, którego pragnie w chwili śmierci, albo też po opuszczeniu swego ciała zmuszona jest przyjąć pozycję odpowiadającą jej czynom w poprzednim życiu. Różnica pomiędzy materialistą a yoginem jest taka, że materialista nie może decydować o swym następnym ciele, podczas gdy yogin może świadomie osiągnąć odpowiednie ciało dla oddawania się przyjemnościom na wyższych planetach. Zagorzały materialista, całe życie bezustannie uganiający się za zadowalaniem zmysłów, spędza wszystkie dni na zarabianiu na utrzymanie siebie i swej rodziny, a w nocy trwoni swą energię na przyjemności seksualne albo idzie spać myśląc o tym, co zrobił w ciągu dnia. Takie jest monotonne życie materialisty. Chociaż rozmaicie sklasyfikowani jako: ludzie interesu, prawnicy, politycy, profesorowie, sędziowie, tragarze, złodzieje kieszonkowi, robotnicy itd., wszyscy materialiści jedynie angażują się w jedzenie, spanie, obronę i zadowalanie zmysłów i w ten sposób trwonią swe wartościowe życie uganiając się za luksusami i nie dbając o udoskonalenie swego życia poprzez realizację duchową.

    Jednakże yogini starają się udoskonalić swe życie i dlatego Bhagavad-gita zaleca, aby każdy stał się yoginem. Yoga jest systemem włączenia duszy w służbę dla Pana. Taką yogę można praktykować, bez zmiany swej społecznej pozycji, jedynie pod wyższym przewodnictwem. Jak to już zostało opisane, yogin może udać się gdziekolwiek pragnie bez pomocy mechanicznych urządzeń, jako że yogin może umieścić swój umysł i inteligencję w powietrzu krążącym wewnątrz ciała i poprzez praktykę sztuki kontroli oddechu może zmieszać to powietrze z powietrzem, które przepływa przez cały wszechświat na zewnątrz jego ciała. Z pomocą tego kosmicznego powietrza yogin może udać się na jakąkolwiek planetę i otrzymać ciało odpowiednie do jej atmosfery. Proces ten możemy zrozumieć poprzez porównanie go do elektronicznej transmisji przekazu radiowego. Dzięki nadajnikom radiowym fale dźwiękowe wyprodukowane na pewnej stacji mogą w przeciągu kilku sekund przemierzyć całą Ziemię. Lecz dźwięk produkowany jest z eterycznego nieba, a jak już zostało wyjaśnione, subtelniejszym od eterycznego nieba jest umysł, a subtelniejszą od umysłu jest inteligencja. Duch jest jeszcze bardziej subtelny niż inteligencja i z natury jest całkowicie różny od materii. Zatem możemy wyobrazić sobie, jak szybko może podróżować dusza poprzez kosmiczną atmosferę.

    Aby osiągnąć etap manipulowania subtelniejszymi elementami takimi jak umysł, inteligencja i duch, potrzebny jest odpowiedni trening, odpowiedni sposób życia i odpowiednie towarzystwo. Taki trening uzależniony jest od szczerych modlitw, służby oddania, osiągnięcia sukcesu w doskonałości mistycznej i pomyślnego wtopienia się w czynności duszy i Duszy Najwyższej. Zagorzały materialista, bez względu na to, czy jest empirycznym filozofem, naukowcem, psychologiem czy kimkolwiek, nie może osiągnąć takiego sukcesu poprzez tępe wysiłki i żonglerkę słowną.

    Materialiści spełniający yajne, czyli wielkie ofiary, są stosunkowo lepsi od bardziej zatwardziałych materialistów, którzy nie znają niczego poza laboratoriami i probówkami. Zaawansowani materialiści spełniający takie ofiary mogą osiągnąć planetę zwaną Vaiśvanara, ognistą planetę podobną do Słońca. Na planecie tej, usytuowanej w drodze na Brahmalokę, najwyższą planetę w tym wszechświecie, taki zaawansowany materialista może uwolnić się od wszelkich śladów występczości i jej skutków. Kiedy materialista taki zostanie oczyszczony, może wznieść się do orbity Gwiazdy Polarnej (Dhruvaloki). Wewnątrz tej orbity, nazywanej Śiśumara cakrą, usytuowane są Aditya-loki oraz planeta Vaikuntha wewnątrz tego wszechświata.

    Oczyszczony materialista, który spełnił wiele ofiar, praktykował srogie pokuty i oddał znaczną część swego majątku w jałmużnie, może osiągnąć takie planety jak Dhruvaloka, a jeśli zdobędzie tam jeszcze większe kwalifikacje, może spenetrować jeszcze wyższe orbity i przejść poprzez środek wszechświata, by osiągnąć planetę Maharlokę, zamieszkiwaną przez mędrców takich jak Bhrgu Muni. Na Maharloce można żyć nawet do momentu częściowego unicestwienia wszechświata. Unicestwienie to rozpoczyna się wówczas, kiedy Anantadeva, z najniższej pozycji we wszechświecie, produkuje wielki płonący ogień. Żar tego ognia dociera nawet do Maharloki, i wówczas mieszkańcy Maharloki podróżują na Brahmalokę, która istnieje przez dwa okresy czasu parardha.

    Na Brahmaloce jest niezliczona liczba samolotów, które nie są kontrolowane przez yantrę (maszynę), lecz mantrę (działanie psychiczne). Ponieważ na Brahmaloce istnieje umysł i inteligencja, mieszkańcy jej doznają uczuć szczęścia i nieszczęścia, lecz nie ma tam przyczyn rozpaczy z powodu starości, śmierci, strachu i niedoli. Odczuwają jednakże współczucie dla cierpiących żywych istot, które zostają pochłonięte w ogniu zniszczenia. Mieszkańcy Brahmaloki nie mają wulgarnych ciał materialnych, które by zmieniali w chwili śmierci, lecz swe ciała subtelne przemieniają w duchowe i w ten sposób udają się do nieba duchowego. Mieszkańcy Brahmaloki mogą osiągnąć doskonałość na trzy różne sposoby. Osoby cnotliwe, które osiągnęły Brahmalokę dzięki swym pobożnym czynom, stają się panami różnych planet po zmartwychwstaniu Brahmy; osoby, które wielbiły Garbhodakaśayi Visnu, zostają wyzwolone razem z Brahmą; a ci, którzy są czystymi bhaktami Osoby Boga, natychmiast przedostają się przez okrywę wszechświata i wchodzą do nieba duchowego.

    Niezliczone wszechświaty istnieją razem w gromadach podobnych do piany, tak więc jedynie niektóre z nich otoczone są wodą Oceanu Przyczyn. Natura materialna, kiedy zostaje poruszona spojrzeniem Karanodakaśayi Visnu, produkuje całkowite elementy, których jest osiem i które stopniowo rozwijają się z subtelniejszych w bardziej wulgarne. Częścią ego jest niebo, którego częścią jest powietrze, którego częścią jest ogień, którego częścią jest woda, której częścią jest ziemia. Tak więc wszechświat rozdyma się do obszaru o średnicy czterech bilionów mil. Yogin, który pragnie stopniowego wyzwolenia, musi spenetrować wszystkie te różne okrywy wszechświata, łącznie z subtelnymi okrywami trzech jakościowych cech materialnej natury. Ten, kto to robi, nigdy nie musi powracać do tego śmiertelnego świata.

    Według Śukadevy Gosvamiego powyższy opis materialnego i duchowego nieba nie jest ani wyobrażeniem, ani utopią. Prawdziwe fakty zanotowane są w hymnach wedyjskich i Pan Vasudeva wyjawił je Panu Brahmie, kiedy Brahma Go zadowolił. Doskonałość życia można osiągnąć jedynie wówczas, gdy ma się wyraźne pojęcie o Vaikuncie i Najwyższym Bogu. Należy zawsze myśleć o Najwyższej Osobie Boga i opisywać Go, gdyż poleca to zarówno Bhagavad-gita, jak i Bhagavata Purana, dwa autoryzowane komentarze do Ved. Pan Caitanya uczynił te wszystkie tematy łatwiejszymi do przyjęcia dla upadłych ludzi tego wieku i dlatego Śri Caitanya-caritamrta zaprezentowała je, by z łatwością mogli je zrozumieć wszyscy zainteresowani.

Adi 05.23    Manifestuje On Swą własną formę w Mathurze i Dvarace. Oddaje się różnym rozrywkom poprzez ekspansję w grupy poczwórnych form.
Adi 05.24    Głównymi poczwórnymi formami są: Vasudeva, Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha, i z Nich zamanifestowały się wszystkie inne poczwórne formy. Wszyscy Oni są całkowicie transcendentalni.
Adi 05.25    Jedynie w tych trzech miejscach [Dvarace, Mathurze i Gokuli] wszechradosny Pan Krsna oddaje się nieskończonym rozrywkom ze Swymi osobistymi towarzyszami.
Adi 05.26    Na planetach Vaikuntha nieba duchowego Pan manifestuje Swą tożsamość jako Narayana i na różne sposoby spełnia Swe rozrywki.
Adi 05.27-28    Forma Krsny ma jedynie dwie ręce, lecz w formie Pana Narayana ma On cztery ręce. Pan Narayana trzyma konchę, cakrę, maczugę i kwiat lotosu, i pełen jest wielkich bogactw. Jego lotosowym stopom służą energie śri, bhu i nila.

Adi 05.27-28  Znaczenie: Obszerne opisy energii śri, bhu i nila znajdują się w sektach Vaisnavizmu Ramanujy i Madhvy. W Bengalu energia nila nazywana jest czasami energią lila. Te trzy energie zaangażowane są w służbę dla czterorękiego Narayana na Vaikuncie. Relacjonując, jak trzech Alvarów, mianowicie Bhuta-yogi, Sara-yogi i Bhranta-yogi, ujrzało osobę Narayana, kiedy przyjęli schronienie w domu bramina w wiosce Gehali, Prapannamrta ze Śri-sampradayi opisuje Narayana w ten sposób:

 

tarksyadhirudham tadid-ambudabham

laksmi-dharam vaksasi pankajaksam

hasta-dvaye śobhita-śankha-cakram

visnum dadrśur bhagavantam adyam

 

ajanu-bahum kamaniya-gatram

parśva-dvaye śobhita-bhumi-nilam

pitambaram bhusana-bhusitangam

catur-bhujam candana-rusitangam

 

"Ujrzeli lotosookiego Pana Visnu, Najwyższą Osobę Boga, siedzącego na Garudzie i trzymającego przy piersi Laksmi, boginię szczęścia. Przypominał niebieskawą chmurę deszczową rozświetloną błyskawicami i w dwóch ze Swych czterech rąk trzymał konchę i cakrę. Jego ramiona sięgały kolan, Jego piękne kończyny były posmarowane papką sandałową i udekorowane błyszczącymi ornamentami. Miał na Sobie żółte szaty, a po obu Jego stronach stały Jego energie, Bhumi i Nila."

    W Sitopanisad znajduje się następujące odniesienie do energii śri, bhu i nila:

 

maha-laksmir deveśasya bhinnabhinna-rupa cetana-cetanatmika.

sa devi tri-vidha bhavati --- śakty-atmana iccha-śaktih kriya-śaktih saksac-chaktir iti.

iccha-śaktis tri-vidha bhavati ---- śri-bhumi-nilatmika.

 

"Maha-Laksmi, najwyższa energia Pana, doświadczana jest na różne sposoby. Dzieli się na moce materialne i duchowe i w obu tych aspektach działa jako energia woli, energia stwórcza i energia wewnętrzna. Energia woli dzieli się na trzy, mianowicie śri, bhu i nila."

    Cytując z pism objawionych w swym komentarzu do Bhagavad-gity (4.6), Madhvacarya oznajmił, że matka materialna natura, postrzegana jako złudna energia, Durga, ma trzy działy, mianowicie śri, bhu i nila. Jest ona złudną energią dla tych, którzy są słabi w mocy duchowej, ponieważ energie takie są stworzonymi energiami Pana Visnu. Chociaż każda energia nie ma bezpośredniego związku z nieograniczonym, podlegają one Panu, ponieważ jest On mistrzem wszystkich energii.

    W swojej Bhagavat-sandarbhie (werset 80) Śrila Jiva Gosvami Prabhu oznajmia: "Padma Purana wspomina o wiecznie pomyślnej siedzibie Boga, która jest pełna wszelkich bogactw, łącznie z energiami śri, bhu i nila. Maha-samhita, która dyskutuje transcendentalne imię i formę Boga, również wspomina o Durdze jako mocy Duszy Najwyższej w związku z żywymi istotami. Energia wewnętrzna działa w odniesieniu do Jego osobistych spraw, a moc materialna manifestuje trzy guny." Przytaczając w innym miejscu cytaty z pism świętych, oznajmia on, że śri jest energią Boga, która utrzymuje manifestację kosmiczną, bhu jest energią stwórczą tego kosmicznego stworzenia, a nila, Durga, jest energią niszczącą stworzenie. Wszystkie te energie działają w odniesieniu do żywych istot i wskutek tego razem nazywane są jiva-mayą.

Adi 05.29    Chociaż Jego rozrywki są Jego jedynym właściwym Mu zajęciem, dzięki Swej bezprzyczynowej łasce spełnia jedną czynność dla upadłych dusz.
Adi 05.30    Wyzwala On upadłe żywe istoty, ofiarowując im cztery rodzaje wyzwolenia: salokya, samipya, sarsti i sarupya.

Adi 05.30  Znaczenie: Są dwa rodzaje wyzwolonych dusz - dusze wyzwolone dzięki łasce Pana i te, które osiągnęły wyzwolenie dzięki własnemu wysiłkowi. Kto osiąga wyzwolenie dzięki własnemu wysiłkowi, jest nazywany impersonalistą i wtapia się w promienny blask Pana, brahmajyoti. Lecz bhaktom Pana, którzy kwalifikują się do wyzwolenia dzięki służbie oddania, ofiarowane są cztery rodzaje wyzwolenia, mianowicie

salokya (pozycja równa pozycji Pana),

samipya (bezustanne obcowanie z Panem),

sarsti (bogactwo równe bogactwu Pana) i

sarupya (posiadanie takich cech jakie ma Pan).

Adi 05.31    Osoby, które osiągają wyzwolenie brahma-sayujya, nie mają wstępu na Vaikunthy; siedziba ich znajduje się poza planetami Vaikuntha.
Adi 05.32    Poza planetami Vaikuntha znajduje się atmosfera promiennego blasku, który składa się z najjaśniejszych promieni ciała Pana Krsny.
Adi 05.33    Sfera ta nazywana jest Siddhaloką i znajduje się ponad materialną naturą. Jej istota jest duchowa, ale nie posiada duchowych różnorodności.
Adi 05.34    Jest niczym jednolity blask wokoło Słońca. Lecz wewnątrz Słońca znajdują się powozy, konie i inne bogactwa boga Słońca.

Adi 05.34  Znaczenie: Poza Vaikunthę, siedzibą Krsny, która jest zwana paravyomą, znajduje się światłość cielesnych promieni Krsny. Nazywana jest ona brahmajyoti. Transcendentalny obszar tej światłości nazywany jest Siddhaloką albo Brahmaloką. Kiedy impersonaliści osiągają wyzwolenie, wtapiają się w tę światłość Brahmaloki. Ten transcendentalny teren jest niewątpliwie duchowy, lecz nie obejmuje żadnych manifestacji duchowych czynności czy różnorodności. Porównany jest do blasku słonecznego. W blasku słonecznym znajduje się glob słoneczny, gdzie można doświadczyć wszelkiego rodzaju różnorodności.

Adi 05.35    "Tak jak poprzez oddanie dla Pana można osiągnąć Jego siedzibę, tak też wielu osiągnęło ten cel poprzez porzucenie swych grzesznych czynów i zaabsorbowanie umysłu Panem poprzez pożądanie, zazdrość, strach czy uczucie."

Adi 05.35  Znaczenie: Tak jak potężne słońce może oczyścić swymi świecącymi promieniami wszelkiego rodzaju nieczystości, tak też wszechduchowa Osoba Boga może oczyścić z wszelkich materialnych cech osobę, którą przyciąga. Nawet jeśli ktoś przyciągany jest do Boga w nastroju materialnego pożądania, dzięki Jego łasce atrakcja taka przemienia się w miłość duchową do Boga. Podobnie, jeśli ktoś jest związany z Panem poprzez strach i wrogość, również zostaje oczyszczony przez duchową atrakcję do Pana. Chociaż Bóg jest wielki, a żywa istota mała, oboje są duchowymi indywidualnościami i wskutek tego, skoro tylko następuje wzajemna wymiana z wolnej woli żywej istoty, wówczas natychmiast wielka istota duchowa przyciąga małą istotę duchową i w ten sposób uwalnia ją z wszelkiej materialnej niewoli. Jest to werset ze Śrimad-Bhagavatam (7.1.29).

Adi 05.36    "Tam, gdzie zostało oznajmione, że wrogowie Pana i bhaktowie osiągają takie samo przeznaczenie, odnosi się to do ostatecznej jedności Brahmana i Pana Krsny. Można to zrozumieć na przykładzie Słońca i blasku słonecznego, w którym Brahman jest niczym blask słoneczny, a Sam Krsna jest niczym Słońce."

Adi 05.36  Znaczenie: Jest to werset z Bhakti-rasamrta-sindhu (1.2.278) Śrila Rupy Gosvamiego, który dalej dyskutuje ten sam temat w swej Laghu-bhagavatamrcie (1.5.41). Tam powołuje się na Visnu Puranę (4.15.1), gdzie Maitreya Muni zapytał Paraśarę, w związku z Jayą i Vijayą, jak to się stało, że Hiranyakaśipu następnie został Ravaną i cieszył się większym materialnym szczęściem niż półbogowie, ale nie osiągnął zbawienia, chociaż gdy został Śiśupalą, pokłócił się z Krsną i został zabity, osiągnął zbawienie i wtopił się w ciało Pana Krsny. Paraśara odpowiedział, że Hiranyakaśipu nie rozpoznał Pana Visnu w Panu Nrsimhadevie. Sądził, że Nrsimhadeva był jakąś żywą istotą, która osiągnęła takie bogactwo dzięki różnym pobożnym czynom. Owładnięty siłą pasji, uważał Pana Nrsimhadevę za zwykłą żywą istotę, nie rozumiejąc Jego formy. Niemniej jednak, ponieważ Hiranyakaśipu zginął z rąk Pana Nrsimhadevy, w swym następnym życiu stał się Ravaną i właścicielem nieograniczonych bogactw. Jako Ravana, posiadając nieograniczone przyjemności materialne, nie mógł przyjąć Pana Ramy za Osobę Boga, dlatego też, mimo iż został zabity przez Ramę, nie osiągnął sayujya, czyli jedności z ciałem Pana. W ciele Ravany zbytnio pociągała go żona Ramy, Janaki, i dzięki tej atrakcji mógł zobaczyć Pana Ramę. Lecz zamiast przyjąć Pana Ramę za inkarnację Visnu, Ravana uważał Go za zwykłą istotę. Dlatego też, kiedy został zabity przez Ramę, otrzymał przywilej narodzenia się jako Śiśupala, który miał tak niezmierne bogactwo, że mógł uważać się za współrywala Krsny. Chociaż Śiśupala był zawsze zazdrosny o Krsnę, często wymawiał imię Krsny i zawsze myślał o Jego pięknych cechach. W ten sposób, bezustannie myśląc i intonując o Krsnie, nawet nieżyczliwie, uwolnił się od zanieczyszczenia swymi grzesznymi czynami. Kiedy Śiśupala został zabity przez Sudarśana cakrę Krsny jako wróg, jego bezustanne pamiętanie o Krsnie unicestwiło reakcje jego występków i osiągnął zbawienie stając się jednym z ciałem Pana.

    Z wydarzenia tego można zrozumieć, że nawet osoba myśląca o Krsnie jako o wrogu i zabita przez Niego może zostać wyzwolona stając się jednym z ciałem Krsny. Jakie zatem musi być przeznaczenie bhaktów, którzy zawsze myślą o Krsnie życzliwie jako o swym Panu czy przyjacielu? Bhaktowie ci muszą osiągnąć sytuację lepszą od Brahmaloki, bezosobowego blasku cielesnego Krsny. Bhaktowie nie mogą być usytuowani w bezosobowej światłości Brahmana, w którą pragną wtopić się impersonaliści. Bhaktowie umieszczani są na Vaikunthaloce, albo Krsnaloce.

    Ta dyskusja pomiędzy Maitreyą Munim a Paraśarą Munim skupiała się wokół tego, czy bhaktowie zstępują do tego materialnego świata w każdym milenium tak jak Jaya i Vijaya, którzy zostali obrzuceni taką klątwą przez Kumarów. Instruując Maitreyę o Hiranyakaśipu, Ravanie i Śiśupali, Paraśara nie powiedział, że demony te były poprzednio Jayą i Vijayą. Po prostu opisał ich transmigrację przez trzy żywoty. Nie jest rzeczą konieczną, aby towarzysze Najwyższej Osoby Boga z Vaikunthy przychodzili tutaj, by przyjąć rolę Jego wrogów we wszystkich mileniach, w których On się pojawia. "Upadek" Jayi i Vijayi miał miejsce w określonym milenium; Jaya i Vijaya nie zstępują w każdym milenium, by działać jako demony. Myślenie, że niektórzy towarzysze Pana upadają z Vaikunthy w każdym milenium, by zostać demonami, jest całkowicie niepoprawne.

    Najwyższa Osoba Boga ma wszystkie tendencje występujące w żywej istocie, gdyż jest On główną żywą istotą. Dlatego rzeczą naturalną jest, że czasami Pan Visnu pragnie walczyć. Tak jak ma On skłonność do stwarzania, radowania się, bycia przyjacielem, przyjmowania ojca i matki itd., ma On również skłonność do walki. Czasami ważni obszarnicy ziemscy i królowie trzymają zapaśników, z którymi praktykują walkę dla zabawy, i Visnu robi podobne aranżacje. Demony, które walczą z Najwyższą Osobą Boga w świecie materialnym, są czasami Jego towarzyszami. Kiedy brakuje demonów, a Pan pragnie walczyć, nakłania pewnych Swych towarzyszy z Vaikunthy, by zstąpili i grali rolę demonów. Kiedy zostało powiedziane, że Śiśupala wtopił się w ciało Krsny, to należy zauważyć, że w tym przypadku nie był on Jayą czy Vijayą; był on rzeczywiście demonem.

    W swojej Brhad-bhagavatamrcie Śrila Sanatana Gosvami wyjaśniał, że osiągnięcie zbawienia poprzez wtopienie się w światłość Brahmana Pana nie może być przyjęte za najwyższy sukces w życiu, ponieważ zbawienie to osiągnęły demony takie jak Kamsa, który słynął z zabijania braminów i krów. Dla bhaktów takie wyzwolenie jest odrażające. Bhaktowie są w rzeczywistości w pozycji transcendentalnej, podczas gdy niewielbiciele są kandydatami do piekielnych warunków życia. Zawsze istnieje różnica pomiędzy życiem bhakty a życiem demona, a ich realizacje są tak różne jak niebo i piekło.

    Demony zawsze cechuje złośliwość wobec bhaktów oraz zabijanie braminów i krów. Wtopienie się w światłość Brahmana może być bardzo chwalebne dla demona, lecz dla bhaktów jest piekielne. Celem życia bhakty jest osiągnięcie doskonałości w miłości do Najwyższej Osoby Boga. Ci, którzy pragną wtopić się w światłość Brahmana, są tak odrażający jak demony. Daleko wyżsi są bhaktowie, którzy pragną obcować z Najwyższym Panem, by pełnić dla Niego transcendentalną służbę miłości.

Adi 05.37    Tak więc w świecie duchowym odbywają się rozmaite rozrywki w energii duchowej. Poza planetami Vaikuntha istnieje bezosobowe odbicie światła.
Adi 05.38    Ta bezosobowa światłość Brahmana składa się jedynie ze świetlistych promieni Pana. W światłość tę wtapiają się osoby będące odpowiednimi kandydatami do wyzwolenia sayujya.
Adi 05.39    "Poza rejonem ignorancji [materialną manifestacją kosmiczną] położona jest sfera Siddhaloki. Rezydują tam Siddhowie, pogrążeni w szczęściu Brahmana. Królestwo to osiągają również demony zabite przez Pana."

Adi 05.39  Znaczenie: Tamah oznacza ciemność. Świat materialny jest ciemny, a ponad światem materialnym jest światło. Innymi słowy, po przejściu przez całą atmosferę materialną można dojść do świetlistego nieba duchowego, którego bezosobowa światłość znana jest jako Siddhaloka. W tę światłość Brahmana wchodzą filozofowie Mayavadi, którzy aspirują do tego, by wtopić się w ciało Najwyższej Osoby Boga, a również takie demoniczne osoby jak Kamsa i Śiśupala, którzy zostali zabici przez Krsnę. Do Siddhaloki docierają również yogini, którzy osiągają jedność poprzez medytację zgodnie z systemem yogi Patanjalego. Jest to werset z Brahmanda Purany.

Adi 05.40    W tym niebie duchowym, z czterech stron Narayana, są drugie ekspansje poczwórnych ekspansji Dvaraki.

Adi 05.40  Znaczenie: W niebie duchowym znajduje się druga manifestacja poczwórnych form Dvaraki z siedziby Krsny. Pomiędzy tymi wszystkimi formami, które są duchowe i nie podlegają materialnym gunom, Śri Baladeva reprezentowany jest jako Maha-Sankarsana. Działania w świecie duchowym manifestowane są przez wewnętrzną moc w czystej duchowej egzystencji. Rozszerzają się one w sześć transcendentalnych bogactw, które wszystkie są manifestacjami Maha-Sankarsana, ostatecznego źródła i celu wszystkich żywych istot Chociaż iskry duchowe znane jako żywe istoty należą do marginalnej mocy znanej jako jiva-śakti, podlegają one warunkom energii materialnej. Iskry te znane są jako należące do mocy marginalnej z tego względu, że związane są zarówno z mocą zewnętrzną, jak i wewnętrzną.

    Rozważając poczwórne formy absolutnej Osoby Boga znane jako Vasudeva, Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha, impersonaliści, na czele z Śripadem Śankaracaryą, zinterpretowali aforyzmy Vedanta-sutry w sposób odpowiadający szkole bezosobowej. Aby jednakże podać wewnętrzne znaczenie takich aforyzmów, Śrila Rupa Gosvami, główny spośród sześciu Gosvamich Vrndavany, właściwie odpowiedział impersonalistom w swej Laghu-bhagavatamrcie, która jest naturalnym komentarzem do aforyzmów Vedanta-sutry.

    Padma Purana, jak cytuje Śrila Rupa Gosvami w swej Laghu-bhagavatamrcie, opisuje, iż w niebie duchowym są cztery kierunki, odpowiadające wschodowi, zachodowi, północy i południu, w których usytuowani są: Vasudeva, Sankarsana, Aniruddha i Pradyumna. Te same formy usytuowane są również w niebie materialnym. Padma Purana opisuje również miejsce w niebie duchowym znane jako Vedavati-pura, gdzie rezyduje Vasudeva. Na Visnuloce, która jest ponad Satyaloką, rezyduje Sankarsana. Innym imieniem Sankarsana jest Maha-Sankarsana. Pradyumna żyje w Dvaraka-purze, a Aniruddha na wiecznym łożu Śesy, na ogół znanym jako ananta-śayya, na wyspie zwanej Śvetadvipa na oceanie mleka.

Adi 05.41    W skład tej drugiej czwórki wchodzą: Vasudeva, Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha. Są Oni czysto transcendentalni.

Adi 05.41  Znaczenie: Śripad Śankaracarya błędnie wyjaśnił tę poczwórną formę (catar-vyuha) w swej interpretacji do czterdziestego drugiego aforyzmu Drugiej Khanda Rozdziału Drugiego Vedanta-sutr (utpatty-asambhavat). W wersetach od czterdziestego pierwszego do czterdziestego siódmego Śri Caitanya-caritamrty Śrila Krsnadasa Kaviraja Gosvami odpowiada na błędne zarzuty Śripada Śankaracaryi w stosunku do osobowej cechy Absolutnej Prawdy.

    Najwyższa Osoba Boga, Prawda Absolutna, nie jest jak przedmiot materialny, który można poznać poprzez eksperymentalną wiedzę czy percepcję zmysłową. Ten fakt wyjaśnił Sam Narayana Panu Śivie w Narada-pancaratrze. Lecz Śankaracarya, inkarnacja Śivy, z rozkazu Narayana, swego mistrza, musiał wprowadzić w błąd monistów, którzy popierają ostateczne unicestwienie. W uwarunkowanym stanie egzystencji wszystkie żywe istoty mają cztery zasadnicze wady, spośród których jedną jest skłonność do oszukiwania. By zwieść monistów, Śankaracarya doprowadził tę skłonność do oszukiwania do skrajności.

    W rzeczywistości, uwarunkowana dusza nie może poprzez spekulację zrozumieć tych poczwórnych form, które wyjaśnia literatura wedyjska. Dlatego te poczwórne formy należy przyjmować tak, jak zostały one opisane. Autorytet Ved jest taki, że nawet jeśli ktoś nie rozumie czegoś z powodu swej ograniczonej percepcji, powinien przyjąć zalecenia wedyjskie i nie stwarzać interpretacji odpowiadającej jego niedoskonałemu zrozumieniu. Jednakże w swej Śariraka-bhasya Śankaracarya pogłębił jeszcze błędne zrozumienie monistów.

    Formy poczwórne mają egzystencję duchową, którą można zrealizować w vasudeva-sattvie (śuddha-sattvie), czyli dobroci pozbawionej cech materialnych, której towarzyszy całkowite zaabsorbowanie zrozumieniem Vasudevy. Formy poczwórne, które są pełne sześciu bogactw Najwyższej Osoby Boga, są podmiotami radości mocy wewnętrznej. Myślenie, że absolutna Osoba Boga jest ubogi albo nie ma żadnej mocy, czyli innymi słowy, jest pozbawiony mocy - jest po prostu draństwem. To draństwo jest charakterystyczne dla uwarunkowanej duszy i zwiększa ono jej oszołomienie. Ten, kto nie rozumie różnicy pomiędzy światem duchowym a materialnym, nie ma kwalifikacji do badania czy poznania sytuacji transcendentalnych form poczwórnych. W swych komentarzach do Drugiej Khandy Vedanta-sutry, w Rozdziale Drugim, wersetach 42-45, Jego Świątobliwość Śripad Śankaracarya podjął daremną próbę unieważnienia egzystencji tych poczwórnych form w świecie duchowym.

    Śankaracarya mówi (werset 42), że bhaktowie sądzą, iż Najwyższa Osoba Boga Vasudeva, Śri Krsna, jest jednym, jest wolny od cech materialnych i ma transcendentalne ciało pełne szczęścia i wieczną egzystencję. Jest On ostatecznym celem bhaktów, którzy wierzą, że ten Najwyższa Osoba Boga rozszerza się w cztery inne wieczne transcendentalne formy - Vasudevę, Sankarsanę, Pradyumnę i Aniruddhę.

Z Vasudevy, który jest pierwszą ekspansją, pochodzą kolejno:

Sankarsana,

Pradyumna i

Aniruddha.

Innym imieniem Vasudevy jest Paramatma,

innym imieniem Sankarsana jest jiva (żywa istota),

innym imieniem Pradyumny jest umysł,

a innym imieniem Aniruddhy jest ahankara (fałszywe ego).

Spośród tych ekspansji, Vasudeva uważany jest za źródło materialnej natury. Dlatego Śankaracarya mówi, że Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha muszą być tworami tej oryginalnej przyczyny.

    Wielkie dusze stwierdzają, że Narayana, który jest znany jako Paramatma, Dusza Najwyższa, jest ponad materialną naturą i jest to zgodne z oznajmieniami literatury wedyjskiej. Mayavadi również zgadzają się co do tego, że Narayana może ekspandować w różne formy. Śankara mówi, że nie potrzebuje sprzeczać się z tą częścią zrozumienia bhaktów, ale musi zaprotestować idei, że Sankarsana pochodzi od Vasudevy, Pradyumna pochodzi od Sankarsany, a Aniruddha pochodzi od Pradyumny, gdyż jeśli przyjmie się, że Sankarsana reprezentuje żywe istoty stworzone z ciała Vasudevy, to wówczas żywe istoty nie mogłyby być wieczne. Żywe istoty mają uwolnić się od materialnego zanieczyszczenia poprzez zaangażowanie się w długotrwałe wielbienie Najwyższej Osoby Boga w świątyni, czytanie literatury wedyjskiej i spełnianie yogi oraz pobożnych czynów w celu osiągnięcia Najwyższego Pana. Lecz jeśli żywe istoty zostały w pewnym momencie stworzone z materialnej natury, oznaczałoby to, że nie są one wieczne i nie mają szans na wyzwolenie i obcowanie z Najwyższą Osobą Boga. Kiedy unieważniona zostaje przyczyna, również unieważnione zostają jej skutki. W drugim rozdziale Vedanta-sutry, Acarya Vedavyasa również obalił koncepcję, że żywe istoty zostały kiedyś zrodzone (natma śruter nityatvac ca tabhyah). Ponieważ żywe istoty nie są stworzone, muszą być wieczne.

    Śankaracarya mówi (werset 43), że bhaktowie sądzą, iż Pradyumna - uważany za reprezentującego zmysły - powstał z Sankarsana, który uważany jest za reprezentującego żywe istoty. Lecz w rzeczywistości nie mamy takiego doświadczenia, aby osoba mogła wyprodukować zmysły. Bhaktowie również mówią, że z Pradyumny powstał Aniruddha, który - jak się uważa - reprezentuje ego. becz Śankaracarya mówi, że dopóki bhaktowie nie dowiodą, jak ego i środki wiedzy mogą powstać z osoby, to nie można przyjąć takiego wyjaśnienia Vedanta-sutry, gdyż żadni inni filozofowie nie przyjmują sutr w ten sposób.

    Sankaracarya również mówi (werset 44), że nie może przyjąć idei bhaktów, że Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha są równie potężni jak absolutna Osoba Boga, który jest pełen sześciu bogactw: wiedzy, zamożności, siły, sławy, piękna i wyrzeczenia, oraz że są wolni od wad stworzenia. Nawet jeśli są pełnymi ekspansjami, wady stworzenia pozostają. Vasudeva, Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha, będąc oddzielnymi indywidualnymi osobami, nie mogą być jednym. Zatem, jeśli uważa się Ich za absolutnych, pełnych i równych, musiałoby być wiele Osób Boga. Lecz nie ma potrzeby przyjmowania, że jest wiele Osób Boga, ponieważ przyjęcie jednego wszechmocnego Boga jest wystarczające dla wszelkich celów. Przyjęcie więcej niż jednego Boga jest sprzeczne z konkluzją, że Pan Vasudeva, absolutna Osoba Boga, jest jednym bez wtórego. Nawet jeśli zgodzimy się przyjąć to, że wszystkie postacie w poczwórnej formie Boga są identyczne, to nie możemy uniknąć nielogicznego problemu tymczasowości. Jeśli nie przyjmiemy, że pomiędzy osobami istnieją pewne różnice, to nie ma znaczenia idea, że Sankarsana jest ekspansją Vasudevy, Pradyumna jest ekspansją Sankarsana, a Aniruddha jest ekspansją Pradyumny. Musi być różnica pomiędzy przyczyną i skutkiem. Na przykład, garnek różni się od ziemi, z której został zrobiony, i dlatego możemy stwierdzić, że ziemia jest przyczyną, a garnek jest skutkiem. Bez takiego rozróżniania, przyczyna i skutek nie mają znaczenia. Ponadto, zwolennicy zasad pancaratriki nie przyjmują żadnych różnic w wiedzy i cechach pomiędzy Vasudevą, Sankarsanem, Pradyumną i Aniruddhą. Bhaktowie przyjmują, że te wszystkie ekspansje są jednym, a dlaczego mieliby ograniczać jedność do tych poczwórnych ekspansji? Z pewnością nie powinniśmy tego robić, gdyż wszystkie żywe istoty, od Brahmy aż do nieznacznej mrówki, są ekspansjami Vasudevy, jak przyjęte jest to we wszystkich śruti i smrti.

    Śankaracarya również mówił (werset 45), że bhaktowie przestrzegający Pancaratry oznajmiają, że cechy Boga i Sam Bóg, jako właściciel tych cech, są tym samym. Ale jak szkoła Bhagavata może oznajmiać, że sześć bogactw - mądrość, zamożność, siła, sława, piękno i wyrzeczenie - są tożsame z Panem Vasudevą? Nie jest to możliwe.

    W swej Laghu-bhagavatamrcie, wersetach 80-83, Śrila Rupa Gosvami obalił zarzuty wysuwane przez Śripada Śankaracaryę przeciwko bhaktom w odniesieniu do ich wyjaśnienia poczwórnej formy Vasudevy, Sankarsany, Pradyumny i Aniruddhy. Mówi on, że te cztery ekspansje Narayana obecne są w świecie duchowym, gdzie słyną jako Mahavastha. Spośród Nich Vasudeva czczony jest w sercu poprzez medytację, ponieważ jest On dominującym Bóstwem serca, jak wyjaśniono w Śrimad-Bhagavatam (4.3.23).

    Sankarsana, druga ekspansja, jest osobistą ekspansją Vasudevy dla rozrywek, a ponieważ jest On źródłem wszystkich żywych istot, czasami nazywany jest jivą. Piękno Sankarsana przewyższa niezliczone księżyce w pełni wysyłające promienie światła. Jest On wielbiony jako zasada ego. Obdarzył On Anantadevę wszelkimi mocami do utrzymywania. W celu unicestwienia stworzenia, również przejawia się jako Dusza Najwyższa w Rudrze, niereligijność, ahi (wąż), antaka (śmierć) i demony.

    Pradyumna, trzecia manifestacja, pojawia się z Sankarsana. Osoby szczególnie inteligentne wielbią tę ekspansję Sankarsana, Pradyumnę, jako zasadę inteligencji. Bogini szczęścia zawsze intonuje chwały Pradyumny w miejscu znanym jako Ilavrta-varsa i zawsze służy Mu z wielkim oddaniem. Jego cera czasami jest złota, a czasami niebieskawa jak świeża chmura monsunowa na niebie. Jest On źródłem stworzenia materialnego świata i obdarzył Swą stwórczą zasadą Kupidyna. To jedynie z Jego polecenia wszyscy ludzie i półbogowie oraz inne żywe istoty funkcjonują z energią do odradzania się.

    Aniruddha, czwarta z poczwórnych ekspansji, wielbiony jest przez wielkich mędrców i psychologów jako zasada umysłu. Jego cera przypomina niebieskawy odcień niebieskiej chmury. Utrzymuje On manifestację kosmiczną i jest Duszą Najwyższą Dharmy (bóstwa religijności), Manu (przodka ludzkości) i devatów (półbogów). Pismo wedyjskie Moksa-dharma oznajmia, że Pradyumna jest Bóstwem całkowitego umysłu, podczas gdy Aniruddha jest Bóstwem ogólnego ego, lecz poprzednie oznajmienia dotyczące form poczwórnych zostały potwierdzone pod każdym względem w Pancaratra tantrach.

    Wyraźne objaśnienie niepojętych mocy Najwyższej Osoby Boga znajduje się w Laghu-bhagavatamrcie, wersetach 44-66. Zaprzeczając stwierdzeniom Śankaracaryi, Maha-varaha Purana oznajmia:

 

sarve nityah śaśvataś ca    dehas tasya paratmanah

hanopadana-rahita    naiva prakrtijah kvacit

 

"Wszystkie różne ekspansje Osoby Boga są transcendentalne i wieczne i wszystkie raz po raz zstępują do różnych wszechświatów materialnego stworzenia. Ich ciała, zbudowane z wieczności, szczęścia i wiedzy, są wiecznie trwałe; nie istnieje możliwość, aby zostały zniszczone, gdyż nie są one tworami tego materialnego świata. Ich formy są skoncentrowaną egzystencją duchową, zawsze pełne są wszelkich cech duchowych i wolne od materialnego zanieczyszczenia."

    Potwierdzając te oznajmienia, Narada-pancaratra stwierdza:

 

manir yatha vibhagena    nila-pitadibhir yutah

rupa-bhedam avapnoti    dhyana-bhedat tathacyutah

 

"Nieomylny Osoba Boga może zamanifestować Swe ciało na różne sposoby, odpowiednio do różnych metod kultu, tak jak klejnot vaidurya może zamanifestować się w różnych kolorach, takich jak niebieski i żółty." Każda inkarnacja różni się od pozostałych. Możliwe jest to dzięki niepojętej mocy Pana, dzięki której może jednocześnie prezentować się jako jeden, jako różne formy częściowe i jako źródło tych częściowych form. Nie ma nic niemożliwego dla Jego niepojętych mocy.

    Krsna jest jednym bez wtórego, ale manifestuje się w różnych ciałach, jak oznajmia to Narada w Dziesiątym Canto Śrimad-Bhagavatam:

 

citram bataitad ekena    vapusa yugapat prthak

grhesu dvy-asta-sahasram    striya eka udavahat

 

"W istocie jest to wspaniałe, że Krsna jednocześnie stał się różnymi Krsnami w szesnastu tysiącach pałaców, by przyjąć szesnaście tysięcy królowych za Swe żony." (Bhag. 10.69.2) Padma Purana również wyjaśnia:

 

sa devo bahudha bhutva    nirgunah purusottamah

ekibhuya punah śete    nirdoso harir adikrt

 

"Ten sam Osoba Boga, Purusottama, oryginalna osoba, który zawsze wolny jest od cech materialnych i zanieczyszczenia, może przejawić się w różnych formach i jednocześnie leżeć w jednej formie."

    W Dziesiątym Canto Śrimad-Bhagavatam powiedziane jest,

yajanti tvan-mayas tvam vai bahu-murty-eka-murtikam:

"O mój Panie, chociaż manifestujesz się w różnego rodzaju formach, jesteś jednym bez wtórego. Dlatego czyści bhaktowie skupiają się na Tobie i wielbią jedynie Ciebie." (Bhag. 10.40.7) Kurma Purana oznajmia:

 

asthulaś cananuś caiva    sthulo 'nuś caiva sarvatah

avarnah sarvatah proktah    śyamo raktanta-locanah

 

"Pan jest osobowy, mimo iż jest bezosobowy; jest On atomowych rozmiarów, chociaż jest wielki; ma czarnawą cerę i czerwonawe oczy, chociaż jest pozbawiony kolorów." Według materialnych kalkulacji wszystko to wydaje się być sprzeczne, lecz gdy zrozumiemy, że Najwyższa Osoba Boga ma niepojęte moce, możemy przyjąć te fakty jako wiecznie w Nim możliwe. W naszym obecnym stanie nie możemy zrozumieć czynności duchowych i tego, jak przebiegają, lecz chociaż są one niepojęte w kontekście materialnym, nie powinniśmy lekceważyć takich sprzecznych koncepcji.

    Chociaż pozornie jest to niepojęte, to pogodzenie wszelkich sprzecznych elementów jest całkiem możliwe dla Absolutu. Śrimad-Bhagavatam ustanawia to w Szóstym Canto (6.9.34-37):

    "O mój Panie, wszystkie Twe transcendentalne rozrywki i przyjemności wydają się być niepojęte, ponieważ nie są ograniczone przyczynowym i skutkowym działaniem materialnej myśli. Ty możesz dokonać wszystkiego bez spełniania cielesnej pracy. Vedy mówią, że Prawda Absolutna ma wielorakie moce i nie musi wykonywać niczego osobiście. Mój drogi Panie, jesteś całkowicie wolny od materialnych cech. Bez niczyjej pomocy możesz stwarzać, utrzymywać i rozwiązywać całą jakościową manifestację materialną, jednakże nie zmieniasz się we wszelkiej takiej działalności. Nie przyjmujesz rezultatów Swego działania, tak jak zwykłe demony i półbogowie, którzy cieszą się reakcjami swoich czynów w materialnym świecie lub cierpią z ich powodu. Nie podlegając reakcjom działania, wiecznie istniejesz w Swej pełnej duchowej mocy. Nie jesteśmy w stanie w pełni tego zrozumieć.

    "Ponieważ jesteś nieograniczony w Swych sześciu bogactwach, nikt nie może zliczyć Twych transcendentalnych cech. Filozofowie i inni myśliciele oszołomieni są przez sprzeczne manifestacje fizycznego świata i propozycje logicznych argumentów i sądów. Ponieważ oszołomieni są przez żonglerkę słowną i zaniepokojeni różnymi ocenami pism, ich teorie nie mogą mieć wpływu na Ciebie, który jesteś władcą i kontrolerem każdego i którego chwały są niepojęte.

    "Twoja niepojęta moc sprawia, że nie jesteś przywiązany do cech materialnych. Twa czysta transcendentalna wiedza, przewyższając wszelkie koncepcje materialnej kontemplacji, trzyma Cię ponad wszelkimi spekulatywnymi procesami. Dzięki Twej niepojętej mocy nie ma w Tobie nic sprzecznego.

    "Ludzie mogą czasami myśleć o Tobie jako o bezosobowym czy osobowym, lecz Ty jesteś jednym. Dla osób, które są zmieszane czy oszołomione, sznur może manifestować się jako różne odmiany węży. Dla podobnie oszołomionych osób, które wątpią w Ciebie, stwarzasz różnego rodzaju drogi filozoficzne stosownie do ich niepewnej pozycji."

    Powinniśmy zawsze pamiętać różnice pomiędzy czynami duchowymi a materialnymi. Najwyższy Pan, będąc wszechduchowym, może dokonać czegokolwiek bez niczyjej pomocy. Jeśli w świecie materialnym chcemy zrobić gliniany garnek, musimy mieć składniki, maszynę, a także robotnika. Lecz nie powinniśmy przenosić tej idei na działania Najwyższego Pana, gdyż On w jednej chwili może stworzyć cokolwiek bez tego, co w naszym pojęciu jest konieczne. Kiedy Pan pojawia się jako inkarnacja, by spełnić określony cel, nie oznacza to, że nie jest On w stanie spełnić go bez pojawienia się. Może On dokonać czegokolwiek jedynie poprzez Swą wolę, lecz pojawia się dzięki Swej bezprzyczynowej łasce, by być uzależnionym od Swych bhaktów. Pojawia się jako syn Yaśodamaty nie dlatego, że jest uzależniony od jej opieki, lecz przyjmuje taką rolę dzięki Swemu bezprzyczynowemu miłosierdziu. A kiedy pojawia się, by chronić Swych bhaktów, naturalnie przyjmuje różnego rodzaju kłopoty ze względu na nich.

    Bhagavad-gita mówi, że Pan - będąc jednakowo ustosunkowanym do każdej żywej istoty - nie ma wrogów ani przyjaciół, lecz szczególnym uczuciem darzy bhaktę, który zawsze myśli o Nim z miłością. Zatem pomiędzy transcendentalnymi cechami Pana jest zarówno neutralność, jak i stronniczość, i zostają one odpowiednio dostosowane przez Jego niepojętą energię. Pan jest Parabrahmanem, czyli źródłem bezosobowego Brahmana, który jest Jego wszechprzenikającym aspektem neutralności. Jednakże w Swym aspekcie osobowym, jako właściciel wszelkich transcendentalnych bogactw, Pan przejawia Swą stronniczość opowiadając się za Swymi bhaktami. W Bogu istnieje stronniczość, neutralność i wszelkie takie cechy, w przeciwnym razie nie mogłyby być one doświadczane w stworzeniu. Ponieważ jest On całkowitą egzystencją, wskutek tego wszystkie rzeczy są właściwie uregulowane w Absolucie. W świecie względnym takie cechy przejawiane są w wypaczony sposób i dlatego doświadczamy niedualności jako wypaczonego odbicia. Ponieważ nie ma żadnej logiki wyjaśniającej, jak wszystko dzieje się w królestwie ducha, czasami Pan opisywany jest jako będący poza obszarem doświadczenia. Lecz jeśli po prostu przyjmiemy niepojętość Pana, wówczas będziemy mogli wszystko w Nim pogodzić. Niebhaktowie nie są w stanie zrozumieć niepojętej energii Pana i wskutek tego dla nich powiedziane jest, że jest On poza sferą wyobrażalnej ekspresji. Autor Brahma-sutr przyjmuje ten fakt i mówi, śrutes tu śabda-mulatvat: Najwyższa Osoba Boga jest niezrozumiały dla zwykłego człowieka; można Go zrozumieć jedynie dzięki dowodom nakazów wedyjskich. Skanda Purana stwierdza, acintyah khalu ye bhava na tams tarkena yojayet: "Sprawy niepojęte dla zwykłego człowieka nie powinny być przedmiotem sporu." Wspaniałe cechy znajdujemy nawet w materialnych klejnotach i lekach. W istocie ich właściwości często zdają się być niepojęte. Więc jeśli nie przypisujemy niepojętych mocy Najwyższej Osobie Boga, nie możemy ustanowić Jego supremacji. To z powodu tych niepojętych mocy zawsze uznawano, że trudno zrozumieć chwały Pana.

    Ignorancja i żonglowanie słowami są rzeczą powszechną w społeczeństwie ludzkim, lecz nie pomagają nam one zrozumieć niepojętych energii Najwyższej Osoby Boga. Jeśli przyjmujemy taką ignorancję i żonglowanie słowami, nie jesteśmy w stanie przyjąć doskonałości Najwyższego Pana w sześciu bogactwach. Na przykład, jednym z bogactw Najwyższego Pana jest całkowita wiedza. Jak więc można sobie wyobrazić w Nim ignorancję? Instrukcje wedyjskie i sensowne argumenty ustanawiają, że dzięki niepojętym energiom Pana nie może być sprzeczności w tym, że utrzymuje On manifestację kosmiczną, a jednocześnie jest obojętny wobec czynności jej utrzymania. Osobie, która jest bezustannie zaabsorbowana myślami o wężach, sznur zawsze wydaje się być wężem, i podobnie, osoba oszołomiona materialnymi cechami i pozbawiona wiedzy o Absolucie widzi Najwyższą Osobę Boga odpowiednio do różnych oszałamiających konkluzji.

    Ktoś może argumentować, że gdyby Absolut był zarówno wszechświadomością (Brahmanem), jak i Osobą Boga z sześcioma bogactwami w pełni (Bhagavanem), to byłby dotknięty dualizmem. By zbić taki argument, aforyzm svarupa-dvayam iksyate oznajmia, że pomimo pozorów nie jest rzeczą możliwą, by w Absolucie występował dualizm, gdyż jest On jedynie jednym w różnych manifestacjach. Zrozumienie tego, że Absolut przejawia różnego rodzaju rozrywki poprzez wpływ Swych energii, natychmiast usuwa pozorną niezgodność Jego niepojęcie przeciwnych energii. Śrimad-Bhagavatam (3.4.16) w następujący sposób opisuje niepojętą moc Pana:

 

karmany anihasya bhavo 'bhavasya te

durgaśrayo 'thari-bhayat palayanam

kalatmano yat pramada-yutaśrayah

svatman-rateh khidyati dhir vidam iha

 

"Chociaż Najwyższa Osoba Boga nie ma nic do zrobienia, niemniej jednak działa; chociaż jest zawsze nienarodzony, mimo to rodzi się; chociaż jest czasem, który napawa każdego strachem, zbiega z Mathury w strachu przed Swym wrogiem, by schronić się w forcie; i chociaż jest samowystarczalny, poślubia szesnaście tysięcy kobiet. Nawet dla najbardziej inteligentnych rozrywki te zdają się być oszałamiającymi sprzecznościami." Gdyby te czyny Pana nie były rzeczywistością, nie wprawiałyby w zakłopotanie mędrców. Dlatego też czynów takich nigdy nie należy uważać za wyobrażenie. Kiedykolwiek Pan pragnie, Jego niepojęta energia (yogamaya) służy Mu w stwarzaniu i spełnianiu takich rozrywek.

    Pisma znane jako Pancaratra-śastry są uznanymi pismami wedyjskimi, przyjmowanymi przez wielkich acaryów. Pisma te nie są produktami cech pasji i ignorancji. Dlatego uczeni i bramini zawsze powołują się na nie jako na satvata-samhity. Oryginalnym mówcą tych pism jest Narayana, Najwyższa Osoba Boga. Szczególnie wspomina o tym Moksa-dharma (349.68), która jest częścią Śanti-parva Mahabharaty. Propagatorami tych pism są wyzwoleni mędrcy tacy jak Narada i Vyasa, którzy są wolni od czterech wad uwarunkowanych dusz. Śri Narada Muni jest oryginalnym mówcą Pancaratra-śastry. Śrimad-Bhagavatam również uważane jest za satvata-samhitę. W istocie Pan Caitanya oznajmił, śrimad-bhagavatam puranam amalam: "Śrimad-Bhagavatam jest nieskazitelną Puraną." Złośliwi korektorzy i naukowcy, którzy próbują błędnie reprezentować Pancaratra-śastry, by pokonać ich zasady, są najbardziej odrażający. We współczesnym wieku tacy złośliwi naukowcy pisali nawet zwodnicze komentarze do Bhagavad-gity, wypowiedzianej przez Pana Krsnę, i starali się udowodnić, że Krsna nie istnieje. Poniżej zostanie ukazane, w jaki sposób Mayavadi fałszywie zaprezentowali pancaratrika-vidhi.

  (1) Komentując czterdziesty drugi werset Vedanta-sutry, Śripad Śankaracarya stwierdził, że Sankarsana jest jivą, zwykłą żywą istotą. Lecz w żadnym piśmie wedyjskim nie ma żadnego dowodu, aby bhaktowie Pana kiedykolwiek powiedzieli, że Sankarsana jest zwykłą żywą istotą. Jest On nieomylną pełną częścią Najwyższej Osoby Boga w kategorii Visnu i jest On ponad stworzeniem materialnej natury. Jest On oryginalnym źródłem żywych istot. Upanisady oznajmiają, nityo nityanam cetanaś cetananam: "Jest On najwyższą żywą istotą pomiędzy wszystkimi żywymi istotami." Dlatego jest On vibhu-caitanya, największym. Jest On bezpośrednio przyczyną manifestacji kosmicznej i niezmiernie małych żywych istot. Jest On istotą nieskończoną, a zwykłe żywe istoty są niezmiernie małymi. Dlatego nigdy nie należy Go uważać za zwykłą żywą istotę, gdyż byłoby to sprzeczne z konkluzjami autoryzowanych pism świętych. Żywe istoty znajdują się również ponad ograniczeniami narodzin i śmierci. Taka jest wersja Ved i przyjmują ją ci, którzy przestrzegają nakazów pism świętych i którzy rzeczywiście zstąpili w sukcesji uczniów.

  (2) W odpowiedzi na komentarz Śankaracaryi do czterdziestego trzeciego wersetu należy powiedzieć, że oryginalnym Visnu wszystkich kategorii Visnu, które zostały sklasyfikowane na kilka sposobów, jest Mula Sankarsana. Mula oznacza "oryginalny". Sankarsana jest również Visnu, ale z Niego wyekspandowali wszyscy inni Visnu. Potwierdza to Brahma-samhita, gdzie jest powiedziane, że tak jak płomień odpalony od innego płomienia działa w taki sam sposób jak ogień oryginalny, tak też Visnu emanujący z Mula Sankarsana są tak dobrzy jak oryginalny Visnu. Należy wielbić Najwyższą Osobę Boga, Govindę, który w ten sposób rozprzestrzenia się.

  (3) W odpowiedzi na komentarz Śankaracaryi do czterdziestego czwartego wersetu można powiedzieć, że żaden czysty bhakta ściśle przestrzegający zasad Pancaratry nigdy nie przyjmie stwierdzenia, że wszystkie ekspansje Visnu są różnymi tożsamościami, gdyż idea ta jest całkowicie fałszywa. Nawet Śripad Śankaracarya, w swym komentarzu do czterdziestego drugiego wersetu, przyjął, że Osoba Boga może automatycznie rozszerzyć się na różne sposoby. Dlatego jego komentarze do wersetu czterdziestego drugiego i do wersetu czterdziestego czwartego są sprzeczne. Jest to wadą komentarzy Mayavada, że w swej taktyce zwalczania szkoły Bhagavata w jednym miejscu stwierdzają jedną rzecz, a w innym stwierdzają coś przeciwnego. Komentatorzy Mayavadi nie stosują się nawet do regulujących zasad. Należy tutaj zauważyć, że szkoła Bhagavata przyjmuje poczwórne formy Narayana, ale nie oznacza to, iż przyjmuje wielu Bogów. Bhaktowie wiedzą doskonale, że Prawda Absolutna, Najwyższa Osoba Boga, jest jednym bez wtórego. Nigdy nie są panteistami, czcicielami wielu Bogów, gdyż jest to sprzeczne z nakazami Ved. Bhaktowie mocno i całkowicie wierzą, że Narayana jest transcendentalny i jest niepojętym właścicielem różnych transcendentalnych mocy. Dlatego polecamy, aby naukowcy zajrzeli do Laghu-bhagavatamrty Śrila Rupy Gosvamiego, w której te idee zostały wyraźnie przedstawione. Śripad Śankaracarya usiłował udowodnić, że Vasudeva, Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha ekspandują poprzez przyczynę i skutek. Porównał Ich do ziemi i glinianych garnków. Jest to jednakże całkowitą ignorancją, gdyż w Ich ekspansjach nie ma czegoś takiego jak przyczyna i skutek (nanyad yat sad-asat-param). Kurma Purana również stwierdza, deha-dehi-vibhedo 'yam neśvare vidyate kvacit: "W Najwyższej Osobie Boga nie ma różnicy pomiędzy ciałem a duszą." Przyczyna i skutek są materialne. Na przykład, widzimy, że ciało ojca jest przyczyną ciała syna, lecz dusza nie jest ani przyczyną, ani skutkiem. Na platformie duchowej nie istnieją żadne różnice, jakie widzimy w przyczynie i skutku. Ponieważ wszystkie formy Najwyższej Osoby Boga są duchowo najwyższe, są One równymi kontrolerami materialnej natury. Będąc w czwartym wymiarze, są dominującymi postaciami na platformie transcendentalnej. W Ich ekspansjach nie ma śladu materialnego zanieczyszczenia, ponieważ materialne prawa nie mogą mieć na Nie wpływu. Poza światem materialnym nie ma takiej zasady jak przyczyna i skutek. Dlatego pojęcie przyczyny i skutku nie może stosować się do pełnych, transcendentalnych, kompletnych ekspansji Najwyższej Osoby Boga. Dowodzi tego literatura wedyjska:

 

om purnam adah purnam idam    purnat purnam udacyate

purnasya purnam adaya    purnam evavaśisyate

 

"Osoba Boga jest doskonały i kompletny, a ponieważ jest On kompletnie doskonały, wszystkie emanacje pochodzące z Niego, jak ten świat zjawisk, są doskonale wyposażone jako kompletne całości. Cokolwiek powstanie z kompletnej całości, jest również kompletne w sobie. Ponieważ jest On kompletną całością, to chociaż tak wiele kompletnych jedności emanuje z Niego, pozostaje On w kompletnej równowadze." (Brhad-aranyaka Upanisad 5.1) Jest rzeczą najbardziej oczywistą, że niewielbiciele gwałcą prawa i przepisy służby oddania, by zrównać całą kosmiczną manifestację - będącą zewnętrzną cechą Visnu - z Najwyższą Osobą Boga, który jest kontrolerem mayi, albo z Jego poczwórnymi ekspansjami. Zrównanie mayi i ducha, czy mayi i Pana, jest oznaką ateizmu. Stworzenie kosmiczne, które manifestuje życie w formach od Brahmy do mrówki, jest zewnętrzną energią Najwyższego Pana. Stanowi ona jedną czwartą energii Pana, jak potwierdza Bhagavad-gita (ekamśena sthito jagat). Manifestacja kosmiczna złudnej energii jest materialną naturą, a wszystko w materialnej naturze jest zrobione z materii. Dlatego nie należy usiłować porównywać ekspansji materialnej natury do catur-vyuhy, poczwórnych ekspansji Osoby Boga, lecz na nieszczęście nierozsądnie usiłuje to robić szkoła Mayavadi.

  (4) W odpowiedzi na komentarz Śankaracaryi do czterdziestego piątego wersetu, w Laghu-bhagavatamrcie (wersety 97-99) w ten sposób opisana jest substancja transcendentalnych cech i ich duchowa natura: "Niektórzy mówią, że transcendencja musi być pozbawiona wszelkich cech, ponieważ cechy manifestują się jedynie w materii. Według nich wszelkie cechy są jak tymczasowe, migotliwe miraże. Lecz to jest nie do przyjęcia. Ponieważ Najwyższa Osoba Boga jest absolutny, Jego cechy nie są różne od Niego. Jego forma, imię, cechy i wszystko, co dotyczy Jego, jest tak duchowe jak On Sam. Każda jakościowa ekspansja absolutnej Osoby Boga jest z Nim tożsama. Ponieważ Prawda Absolutna, Osoba Boga, jest źródłem wszelkiej przyjemności, również źródłami przyjemności są wszelkie transcendentalne cechy ekspandujące z Niego. Potwierdzone to zostało w piśmie znanym jako Brahma-tarka, które oznajmia, że Najwyższy Pan Hari jest tożsamy ze Swymi cechami, a zatem Visnu i Jego czyści bhaktowie oraz ich transcendentalne cechy nie mogą być różne od nich samych. W Visnu Puranie Pan Visnu wielbiony jest następującymi słowami: 'Oby Najwyższa Osoba Boga był dla nas łaskawy. Jego istnienie nigdy nie jest skażone materialnymi cechami.' W tej samej Visnu Puranie powiedziane jest również, że wszelkie cechy przypisywane Najwyższemu Panu, takie jak: wiedza, bogactwo, piękno, siła i wpływ, uważane są za nieróżne od Niego. Potwierdza to również Padma Purana, która wyjaśnia, że gdziekolwiek Najwyższy Pan opisywany jest jako nieposiadający żadnych cech, należy rozumieć to w ten sposób, że jest On pozbawiony cech materialnych. W Pierwszym Rozdziale tej samej Padma Purany jest powiedziane: 'O Dharmo, obrońco religijnych zasad, wszystkie wzniosłe i szlachetne cechy wiecznie manifestują się w osobie Krsny i bhaktowie oraz transcendentaliści, którzy aspirują do tego, by stać się wiernymi, również pragną posiadać takie transcendentalne cechy.' " Należy wiedzieć, że Pan Śri Krsna, transcendentalna forma absolutnego szczęścia, jest źródłem wszelkich przyjemnych transcendentalnych cech i niepojętych mocy. W związku z tym polecamy zajrzeć do Śrimad-Bhagavatam, Trzeciego Canto, Rozdziału Dwudziestego Szóstego, wersetów 21, 25, 27 i 28.

    Śripad Ramanujacarya również zbił argumenty Śankary w swoim własnym komentarzu do Vedanta-sutry, który jest znany jako Śri-bhasya: "Śripad Śankaracarya usiłował zrównać Pancaratry z filozofią ateisty Kapili i w ten sposób starał się udowodnić, że Pancaratry są sprzeczne z zaleceniami wedyjskimi. Pancaratry oznajmiają, że osoba jiva zwana Sankarsanem wyłoniła się z Vasudevy, najwyższej przyczyny wszystkich przyczyn; Pradyumna, umysł, powstał z Sankarsana; a Aniruddha, ego, powstał z Pradyumny. Lecz nie można powiedzieć, że żywa istota (jiva) rodzi się czy zostaje stworzona, gdyż oznajmienie takie jest przeciwne nakazom Ved. Jak oznajmiono w Katha Upanisad (2.18), żywe istoty, jako indywidualne dusze, nie mogą ani rodzić się, ani umierać. Cała literatura wedyjska oznajmia, że żywe istoty są wieczne. Dlatego kiedy powiedziane jest, że Sankarsana jest jivą, oznacza to, że jest On Bóstwem przewodnim żywych istot. Podobnie, Pradyumna jest przewodnim Bóstwem umysłu, a Aniruddha jest przewodnim Bóstwem ego.

    "Zostało powiedziane, że Pradyumna, umysł, powstał z Sankarsana. Lecz gdyby Sankarsana był żywą istotą, nie można by tego przyjąć, ponieważ żywa istota nie może być przyczyną umysłu. Nakazy wedyjskie oznajmiają, że wszystko - łącznie z życiem, umysłem i zmysłami - pochodzi od Najwyższej Osoby Boga. Jest rzeczą niemożliwą, aby żywa istota wytworzyła umysł, gdyż Vedy oznajmiają, że wszystko pochodzi od Absolutnej Prawdy, Najwyższego Pana.

    "Według pism objawionych, które zawierają niezaprzeczalne fakty, których nikt nie może zbić, Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha posiadają wszelkie potencjalne cechy Absolutnej Osoby Boga. Dlatego te poczwórne formy nigdy nie powinny być uważane za zwykłe żywe istoty. Każda z nich jest pełną ekspansją Absolutnego Boga i wskutek tego każda jest identyczna z Najwyższym Panem pod względem wiedzy, bogactwa, energii, wpływu, siły i mocy. Nie można lekceważyć dowodów Pancaratry. Jedynie osoby niewyszkolone, które właściwie nie studiowały Pancaratry, sądzą, że Pancaratry stoją w sprzeczności ze śruti w kwestii narodzin czy początku żywej istoty. W związku z tym musimy przyjąć werdykt Śrimad-Bhagavatam, który mówi: 'Absolutna Osoba Boga, który jest znany jako Vasudeva i który darzy wielką miłością Swych podporządkowanych bhaktów, rozszerza się w poczwórne formy, które Mu podlegają i jednocześnie są z Nim tożsame pod każdym względem.' Pauskara-samhita oznajmia: 'Pisma święte polecające, aby bramini wielbili poczwórne formy Najwyższej Osoby Boga, zwane są agamami [autoryzowaną literaturą wedyjską].' W całej literaturze Vaisnava powiedziane jest, że wielbienie tych poczwórnych form jest tak dobre, jak wielbienie Najwyższej Osoby Boga Vasudevy, który w Swych różnych ekspansjach, kompletnych w sześciu bogactwach, może przyjąć od Swych bhaktów ofiarowania rezultatów ich przepisanych obowiązków. Wielbienie ekspansji dla rozrywek, takich jak: Nrsimha, Rama, Śesa i Kurma, promuje do wielbienia czwórki Sankarsana. Z tej pozycji można wznieść się do platformy wielbienia Vasudevy, Najwyższego Brahmana. W Pauskara-samhicie jest powiedziane: 'Jeśli ktoś w pełni oddaje cześć zgodnie z regulującymi zasadami, może osiągnąć Najwyższą Osobę Boga, Vasudevę. Należy przyjąć, że Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha są tak dobrzy jak Pan Vasudeva, gdyż wszyscy mają niepojętą moc i mogą przyjąć transcendentalne formy takie jak Vasudeva. Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha nigdy się nie rodzą, lecz mogą manifestować się w różnych inkarnacjach przed oczyma czystych bhaktów. Taka jest konkluzja całej literatury wedyjskiej. To, że Pan może zamanifestować się przed Swymi bhaktami dzięki Swej niepojętej mocy, nie stoi w niezgodzie z naukami Pancaratry. Ponieważ Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha są rzeczywiście Bóstwami przewodnimi wszystkich żywych istot, ogólnego umysłu i ogólnego ego, to opisy Sankarsana, Pradyumny i Aniruddhy jako jivy, umysłu i ego nigdy nie stoją w sprzeczności z oznajmieniami pism świętych. Imiona te identyfikują te Bóstwa, tak jak terminy 'niebo' i 'światło' czasami identyfikują Absolutnego Brahmana.

    "Pisma całkowicie zaprzeczają narodzinom czy wytworzeniu żywej istoty. Parama-samhita opisuje, że materialna natura, której inni używają do swych celów, jest w rzeczywistości bierna i zawsze podlega przemianie. Polem materialnej natury jest arena czynności osób działających dla materialnej przyjemności, a ponieważ materialne pole jest zewnętrznie związane z Najwyższą Osobą Boga, jest ono również wieczne. W każdej samhicie, jiva (żywa istota) została przyjęta jako wieczna, a Pancaratra całkowicie zaprzecza narodzinom jivy. Wszystko, co zostało wyprodukowane, musi również ulec zniszczeniu. Więc jeśli przyjmiemy, że żywa istota rodzi się, musimy również przyjąć, że zostaje unicestwiona. Lecz skoro literatura wedyjska mówi, że żywa istota jest wieczna, nie należy myśleć, że została ona wytworzona w pewnym okresie. Na początku Parama-samhity zostało wyraźnie oznajmione, że oblicze materialnej natury bezustannie się zmienia. Dlatego początek, unicestwienie i wszystkie te terminy dają się stosować jedynie w materialnej naturze.

    "Rozważając wszystkie te punkty, należy zrozumieć, iż oznajmienie Śankaracaryi, że Sankarsana rodzi się jako jiva, jest całkowicie niezgodne ze stwierdzeniami wedyjskimi. Jego stanowcze stwierdzenia zostały całkowicie obalone przez powyższe argumenty. W związku z tym bardzo pomocny jest komentarz Śridhary Svamiego do Śrimad-Bhagavatam (3.1.34)."

    Dla dokładnego zbicia argumentów Śankaracaryi usiłującego dowieść, że Sankarsana jest zwykłą żywą istotą, można odwołać się do komentarza Śrimat Sudarśanacaryi do Śri-bhasyi, który znany jest jako Śruta-prakaśika.

    Oryginalne formy czwórki: Krsny, Baladevy, Pradyumny i Aniruddhy rozszerzają się w inną czwórkę, która obecna jest na planetach Vaikuntha nieba duchowego. Dlatego poczwórne formy w niebie duchowym są drugą manifestacją oryginalnej czwórki w Dvarace. Jak wyjaśniono powyżej, Vasudeva, Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha są wszyscy niezmiennymi, transcendentalnymi, pełnymi ekspansjami Najwyższego Pana, które nie mają związku z materialnymi gunami. Forma Sankarsana w drugiej czwórce jest nie tylko reprezentacją Balaramy, lecz jest również oryginalną przyczyną Oceanu Przyczyn, na którym spoczywa śpiąc Karanodakaśayi Visnu, wydychający nasiona niezliczonych wszechświatów.

    W niebie duchowym znajduje się duchowa twórcza energia, fachowo zwana śuddha-sattvą, która jest czystą energią duchową utrzymującą wszystkie planety Vaikuntha z pełnymi bogactwami wiedzy, zamożności, siły itd. Wszelkie te działania śuddha-sattvy przejawiają moce Maha-Sankarsana, który jest ostatecznym źródłem wszystkich indywidualnych żywych istot cierpiących w tym materialnym świecie. Kiedy stworzenie kosmiczne zostaje unicestwione, żywe istoty, które są niezniszczalne z natury, spoczywają w ciele Maha-Sankarsana. Dlatego Sankarsana czasami jest nazywany ogólną jivą. Jako iskry duchowe, żywe istoty mają skłonność do bycia biernymi w obcowaniu z energią materialną, tak jak iskry ognia mają skłonność do gaśnięcia, skoro tylko opuszczają ogień. Jednakże duchowa natura żywej istoty może ponownie zostać rozświetlona w towarzystwie z Najwyższą Istotą. Ponieważ żywa istota może pojawić się albo w materii, albo w duchu, jiva nazywana jest mocą marginalną.

    Sankarsana jest źródłem Karana Visnu, który jest oryginalną formą stwarzającą wszechświaty, a ten Sankarsana jest jedynie pełną ekspansją Śri Nityanandy Ramy.

Adi 05.42    Tam osobowy aspekt Balaramy zwany Maha-Sankarsanem jest schronieniem energii duchowej. Jest On pierwotną przyczyn, przyczyną wszystkich przyczyn.
Adi 05.43    Jeden rodzaj rozrywek energii duchowej opisany jest jako czysta dobroć [viśuddha-sattva]. Obejmuje ona wszystkie siedziby Vaikunthy.
Adi 05.44    Wszystkie sześć atrybutów jest duchowych. Bądźcie pewni, że wszystkie są manifestacjami bogactwa Sankarsana.
Adi 05.45    Jest jedna marginalna moc, znana jako jiva. Maha-Sankarsana jest schronieniem wszystkich jiv.
Adi 05.46    Sankarsana jest oryginalnym schronieniem purusy, z którego ten materialny świat zostaje stworzony i w którym zostaje rozwiązany.
Adi 05.47    On [Sankarsana] jest schronieniem wszystkiego. Jest wspaniały pod każdym względem, a Jego bogactwa są nieograniczone. Nawet Ananta nie jest w stanie opisać Jego chwały.
Adi 05.48    Ten Sankarsana, który jest transcendentalną czystą dobrocią, jest częściową ekspansją Nityanandy Balaramy.
Adi 05.49    Pokrótce wyjaśniłem werset ósmy. Teraz posłuchajcie uważnie mego wyjaśnienia wersetu dziewiątego.
Adi 05.50    Ofiarowuję moje pełne szacunku pokłony stopom Śri Nityanandy Ramy, którego częściowa reprezentacja zwana Karanodakaśayi Visnu, spoczywająca na Oceanie Karana, jest oryginalnym purusa panem złudnej energii i schronieniem wszystkich wszechświatów.
Adi 05.51    Na zewnątrz planet Vaikuntha jest bezosobowa światłość Brahmana, a poza tą światłością jest Ocean Karana, czyli Ocean Przyczyn.

Adi 05.51  Znaczenie: Bezosobowa światłość znana jako bezosobowy Brahman jest przestrzenią kosmiczną planet Vaikuntha w niebie duchowym. Poza tym bezosobowym Brahmanem jest wielki Ocean Przyczyn, który leży pomiędzy niebem materialnym a duchowym. Natura materialna jest produktem ubocznym tego Oceanu Przyczyn.

    Karanodakaśayi Visnu leżący na Oceanie Przyczyn stwarza wszechświaty jedynie poprzez spoglądanie na materialną naturę. Dlatego Krsna osobiście nie ma nic do czynienia z materialnym stworzeniem. Bhagavad-gita stwierdza, że Pan spogląda na naturę materialną i w ten sposób produkuje ona wiele materialnych wszechświatów. Ani Krsna na Goloce, ani Narayana na Vaikuncie nie wchodzą bezpośrednio w kontakt z materialnym stworzeniem. Są Oni całkowicie z dala od materialnej energii.

    Spoglądanie na materialne stworzenie, które usytuowane jest poza granicami Oceanu Przyczyn, jest zadaniem Maha-Sankarsana w formie Karanodakaśayi Visnu. Materialna natura związana jest z Osobą Boga jedynie poprzez Jego spojrzenie na nią, i nic ponadto. Powiedziane jest, że zostaje ona zapłodniona przez energię Jego spojrzenia. Energia materialna, maya, nigdy nawet nie dotyka Oceanu Przyczyn, gdyż spojrzenie Pana skupia się na niej z dużej odległości.

    Moc spojrzenia Pana porusza całą energię kosmiczną i w ten sposób natychmiast rozpoczyna się jej działanie. Oznacza to, że materia - bez względu na to, jak bardzo jest potężna - sama w sobie nie ma żadnej mocy. Jej działalność rozpoczyna się dzięki łasce Pana, i wówczas całe stworzenie kosmiczne manifestuje się w systematyczny sposób. W pewnej mierze temat ten można zrozumieć dzięki przykładowi zapłodnienia kobiety. Matka jest bierna, lecz ojciec wkłada w nią swoją energię, i w ten sposób zostaje zapłodniona. Ona dostarcza składników koniecznych do narodzin dziecka w jej łonie. Podobnie, Pan uaktywnia materialną naturę, która wówczas dostarcza składników do rozwoju kosmosu.

    Natura materialna ma dwie różne fazy. Aspekt zwany pradhaną dostarcza materialnych składników do rozwoju kosmicznego, a aspekt zwany mayą powoduje manifestację jej składników, które są tymczasowe niczym piana na oceanie. W rzeczywistości, tymczasowe manifestacje materialnej natury zostały początkowo spowodowane duchowym spojrzeniem Pana. Osoba Boga jest bezpośrednią, czyli dalszą przyczyną stworzenia, a materialna natura jest pośrednią, czyli natychmiastową przyczyną. Materialistyczni naukowcy, nadęci z powodu magicznych zmian, jakich dokonały ich tzw. wynalazki, nie są w stanie dostrzec prawdziwej mocy Boga poza materią. Dlatego kuglarstwo nauki stopniowo prowadzi ludzi do bezbożnej cywilizacji, kosztem celu ludzkiego życia. Minąwszy się z celem życia, materialiści dążą do samowystarczalności, nie wiedząc, że materialna natura już jest samowystarczalna dzięki łasce Boga. W ten sposób stwarzając kolosalną bujdę pod nazwą cywilizacji, powodują nierównowagę w naturalnej samowystarczalności materialnej natury.

    Myślenie, że materialna natura jest wszystkim i nieznajomość oryginalnej przyczyny, jest ignorancją. Pan Caitanya pojawił się, by rozproszyć tę ciemność ignorancji poprzez rozświetlenie iskry duchowego życia, które dzięki Jego łasce może oświecić cały świat.

    Aby wyjaśnić, jak dzięki mocy Krsny działa maya, autor Śri Caitanya-caritamrty daje przykład żelaznego pręta w ogniu, który chociaż nie jest ogniem, rozżarza się do czerwoności i działa tak jak ogień. Podobnie, wszelkie działania i reakcje materialnej natury nie są w rzeczywistości pracą materialnej natury, ale działaniem i reakcjami energii Najwyższego Pana manifestowanymi poprzez materię. Moc elektryczności przekazywana jest za pośrednictwem miedzi, ale to nie oznacza, że miedź jest elektrycznością. Moc ta wytwarzana jest w elektrowni pod nadzorem doświadczonej żywej istoty. Podobnie, za sztuczkami praw naturalnych stoi wielka żywa istota, która jest osobą, jak inżynier mechanik w elektrowni. To dzięki Jego inteligencji całe stworzenie kosmiczne porusza się w uporządkowany sposób.

    Cechy natury, które bezpośrednio są przyczyną materialnych działań, są również oryginalnie uaktywnione przez Narayana. Prosty przykład wyjaśni, jak to się dzieje. Kiedy garncarz wytwarza garnek z ziemi, to koło garncarskie, narzędzia i sam garncarz są odległymi przyczynami garnka, ale garncarz jest główną przyczyną. Podobnie, Narayana jest główną przyczyną całego materialnego stworzenia, a energia materialna dostarcza składników materii. Zatem bez Narayana wszystkie inne przyczyny są bezużyteczne, tak jak koło garncarskie i narzędzia są bezużyteczne bez samego garncarza. Ponieważ naukowcy materialistyczni lekceważą Osobę Boga, to jest tak, jak gdyby byli zainteresowani kołem garncarskim i jego obrotem, narzędziami garncarskimi i składnikami do produkcji garnka, lecz nie mieli wiedzy o samym garncarzu. Dlatego współczesna nauka stworzyła niedoskonałą, bezbożną cywilizację, która jest pogrążona w ciemnej ignorancji, jeśli chodzi o ostateczną przyczynę. Postęp naukowy powinien mieć wielki cel do osiągnięcia, i tym wielkim celem powinna być Osoba Boga. Bhagavad-gita oznajmia, że po prowadzeniu badań przez wiele, wiele żywotów, człowiek wiedzy podkreślający znaczenie myśli eksperymentalnej może poznać Osobę Boga, który jest przyczyną wszystkich przyczyn. Kiedy ktoś zna Go doskonale, podporządkowuje się Mu i staje się mahatmą.

Adi 05.52    Vaikunthę otacza masa wody, która jest nieskończona, niezgłębiona i nieograniczona.
Adi 05.53    Ziemia, woda, ogień, powietrze i eter Vaikunthy są duchowe. Nie spotyka się tam elementów materialnych.
Adi 05.54    Zatem woda Oceanu Karana, który jest oryginalną przyczyną, jest duchowa. Święta Ganges, która jest zaledwie kroplą tego oceanu, oczyszcza upadłe dusze.
Adi 05.55    W tym oceanie spoczywa jedna pełna część Pana Sankarsana.
Adi 05.56    Jest On znany jako pierwszy purusa, stwórca całkowitej energii materialnej. On, przyczyna wszechświatów, pierwsza inkarnacja, rzuca spojrzenie na mayę.
Adi 05.57    Maya-śakti rezyduje na zewnątrz Oceanu Karana. Maya nie może dotknąć jego wód.
*Adi 05.58    Maya ma dwa rodzaje egzystencji. Jeden jest zwany pradhaną albo prakrti. Dostarcza ona składników materialnego świata.

Adi 05.58  Znaczenie: Maya, zewnętrzna energia Najwyższej Osoby Boga, dzieli się na dwie części. Maya jest przyczyną i składnikiem manifestacji kosmicznej. Jako przyczyna manifestacji kosmicznej, jest zwana mayą, a jako czynnik dostarczający składników manifestacji kosmicznej, jest zwana pradhaną. Dokładny opis tego podziału zewnętrznej energii dany jest w Śrimad-Bhagavatam (11.24.1-4). Gdzie indziej w Śrimad-Bhagavatam (10.63.26) w ten sposób opisane zostały składniki i przyczyna materialnej manifestacji kosmicznej:

 

kalo daivam karma jivah svabhavo

dravyam ksetram prana atma vikarah

tat-sanghato bija-roha-pravahas

tvan-mayaisa tan-nisedham prapadye

 

"O mój Panie! Czas, czynność, opatrzność i natura są czterema częściami aspektu przyczynowego [mayi] energii zewnętrznej. Uwarunkowana siła życia, subtelne składniki materialne zwane dravya i materialna natura (będąca polem działania, gdzie fałszywe ego działa jako dusza), jak również jedenaście zmysłów i pięć elementów (ziemia, woda, ogień, powietrze i eter), które są szesnastoma składnikami ciała – to aspekt składnikowy mayi. Ciało wytworzone zostaje z aktywności, a aktywność powstaje z ciała, tak jak drzewo powstaje z nasienia, które zostało wytworzone przez drzewo. Ta wzajemna przyczyna i skutek nazywane są mayą. Mój drogi Panie, Ty możesz wybawić mnie z tego cyklu przyczyny i skutku. Wielbię Twe lotosowe stopy."

    Chociaż żywa istota jest początkowo związana z przyczynową częścią mayi, niemniej jednak jest kierowana przez składniki mayi. W części przyczynowej mayi działają trzy siły: wiedza, pragnienie i działanie. Składniki materialne są manifestacją mayi jako pradhana. Innymi słowy, kiedy trzy cechy mayi są w stanie uśpienia, istnieją one jako prakrti, avyakta albo pradhana. Słowo avyakta, odnoszące się do niezamanifestowanego, jest inną nazwą pradhany. W stanie avyakta natura materialna jest bez różnorodności. Różnorodność manifestowana jest przez pradhana część mayi. Zatem słowo pradhana jest ważniejsze od słowa avyakta czy prakrti.

Adi 05.59    Ponieważ prakrti jest tępa i bierna, nie może być w rzeczywistości przyczyną materialnego świata. Lecz Pan Krsna okazuje Swą łaskę poprzez napełnianie tej tępej, biernej, materialnej natury Swą energią.
Adi 05.60    W ten sposób prakrti, dzięki energii Pana Krsny, staje się wtórną przyczyną, tak jak żelazo zostaje rozżarzone do czerwoności dzięki energii ognia.
Adi 05.61    Zatem Pan Krsna jest oryginalną przyczyną manifestacji kosmicznej. Prakrti jest niczym sutki na szyi kozła, gdyż nie dają one mleka.

Adi 05.61  Znaczenie: Zewnętrzna energia, składająca się z pradhany, czyli prakrti, jako części dostarczającej składników oraz mayi jako części przyczynowej, jest znana jako maya-śakti. Bierna natura materialna w rzeczywistości nie jest przyczyną manifestacji materialnej, gdyż wszystkie składniki uaktywnia Karanarnavaśay, Maha-Visnu, pełna ekspansja Krsny. To dzięki temu natura materialna ma moc dostarczania składników. Podany przykład jest taki, że żelazo nie ma mocy ogrzewania czy palenia, lecz po zetknięciu się z ogniem żelazo rozżarza się do czerwoności i może wówczas wydzielać ciepło i palić inne rzeczy. Natura materialna jest jak żelazo, gdyż nie ma niezależności działania bez styczności z Visnu, który jest porównywany do ognia. Pan Visnu uaktywnia naturę materialną dzięki mocy Swojego spojrzenia, i wówczas podobna żelazu materialna natura staje się czynnikiem dostarczającym materiałów, tak jak rozżarzone do czerwoności żelazo staje się czynnikiem palącym. Materialna natura nie może w sposób niezależny stać się czynnikiem dostarczającym składników materialnych. Zostało to dokładniej wyjaśnione przez Śri Kapiladevę, inkarnację Boga, w Śrimad-Bhagavatam (3.28.40):

 

yatholmukad visphulingad

dhumad vapi sva-sambhavat

apy atmatvenabhimatad

yathagnih prthag ulmukat

 

"Gorejący ogień jest czymś różnym od płomieni, iskier i dymu, mimo iż wszystkie te zjawiska są ze sobą blisko związane, gdyż rodzą się z tego samego płonącego drewna." Elementy materialne (ziemia, woda, ogień itd.) są niczym dym, żywe istoty są niczym iskry, a natura materialna, jako pradhana, jest niczym płonące drewno. Lecz wszystkie one razem otrzymują moc od Najwyższej Osoby Boga i w ten sposób mogą zamanifestować swe indywidualne możliwości. Innymi słowy, Najwyższa Osoba Boga jest źródłem wszystkich manifestacji. Materialna natura może dostarczać rzeczy jedynie wówczas, kiedy zostaje uaktywniona spojrzeniem Najwyższej Osoby Boga.

    Tak jak kobieta może urodzić dziecko po zapłodnieniu nasieniem mężczyzny, tak natura materialna może dostarczyć materialnych elementów wtedy, kiedy spocznie na niej spojrzenie Maha-Visnu. Zatem pradhana nie może być niezależna od nadzoru Najwyższej Osoby Boga. Potwierdza to Bhagavad-gita (9.10). Mayadhyaksena prakrtih suyate sa-caracaram: prakrti, ogólna energia materialna, działa pod nadzorem Pana. Oryginalnym źródłem elementów materialnych jest Krsna. Dlatego bezużyteczna jest próba ateistycznych filozofów Sankhya, by uważać naturę materialną za źródło tych elementów i zapomnieć o Krsnie, podobnie jak bezużyteczna jest próba otrzymania mleka z podobnych do sutek guzów skórnych zwisających z szyi kozła.

Adi 05.62    Aspekt maya materialnej natury jest natychmiastową przyczyną manifestacji kosmicznej. Lecz on także nie może być prawdziwą przyczyną, gdyż oryginalną przyczyną jest Pan Narayana.
Adi 05.63    Tak jak oryginalną przyczyną glinianego garnka jest garncarz, tak stwórcą materialnego świata jest pierwsza inkarnacja purusa [Karanarnavaśayi Visnu].
Adi 05.64    Pan Krsna jest stwórcą a maya jedynie pomaga Mu jako narzędzie, niczym koło garncarskie i inne narzędzia, które są pomocnymi przyczynami garnka.
Adi 05.65    Pierwszy purusa z odległości rzuca Swe spojrzenie na mayę i w ten sposób zapładnia ją nasieniem życia w postaci żywych istot.
Adi 05.66    Odbite promienie Jego ciała mieszaj się z mayą, i w ten sposób maya wytwarza miriady wszechświatów.

Adi 05.66  Znaczenie: Wedyjska konkluzja jest taka, że przyczyną manifestacji kosmicznej widocznej dla oczu uwarunkowanej duszy jest Prawda Absolutna, Osoba Boga, poprzez wysiłek Swych szczególnych energii, mimo iż w konkluzji rozważań ateistycznych to zamanifestowane przejawienie kosmiczne przypisywane jest materialnej naturze. Energia Absolutnej Prawdy przejawia się na trzy sposoby: duchowy, materialny i marginalny. Prawda Absolutna jest tożsama ze Swą energią duchową. Energia materialna może działać jedynie wówczas, kiedy podziała na nią energia" duchowi i wówczas tymczasowe manifestacje materialne zdają się być aktywnymi. W stanie uwarunkowanym żywe istoty energii marginalnej są mieszaniną energii duchowej i materialnej. Energia marginalna jest oryginalnie pod kontrolą energii duchowej, lecz pod kontrolą energii materialnej żywe istoty wędrowały w zapomnieniu w tym materialnym świecie od czasów niepamiętnych.

    Przyczyną stanu uwarunkowanego jest błędne wykorzystanie indywidualnej niezależności na platformie duchowej, gdyż to separuje żywą istotę od towarzystwa energii duchowej. Lecz kiedy żywa istota zostaje oświecona dzięki łasce Najwyższego Pana czy Jego czystego bhakty i zacznie wykazywać skłonność do ożywienia swego oryginalnego stanu miłosnej służby, wówczas znajduje się na najpomyślniejszej platformie wiecznego szczęścia i wiedzy. Kiedy marginalna jiva, czyli żywa istota, niezależnie myśli, że nie jest energią, lecz źródłem energii, wówczas niewłaściwie wykorzystuje swą niezależność i staje się niechętna postawie wiecznej służby. To błędne pojęcie o jej własnej egzystencji tworzy w niej postawę władania nad materialną naturą.

    Natura materialna zdaje się być przeciwieństwem energii duchowej. Fakt jest taki, że energia materialna może działać jedynie wówczas, kiedy jest w kontakcie z energią duchową. Oryginalnie energia Krsny jest duchowa, ale działa na różne sposoby, tak jak energia elektryczna, która poprzez różne sposoby manifestowania się może przejawić funkcję zarówno zamrażania, jak i ogrzewania. Energia materialna jest energią duchową okrytą chmurą złudzenia, czyli mayi. Dlatego energia materialna nie jest samowystarczalna w działaniu. Energia materialna może działać wówczas, kiedy Krsna umieszcza w niej Swą energię duchową, tak jak żelazo może działać jak ogień po podgrzaniu przez ogień. Energia materialna może działać jedynie wówczas, kiedy umożliwi jej to energia duchowa.

    Kiedy żywa istota, która również jest duchową energią Najwyższej Osoby Boga, zostanie okryta chmurą energii materialnej, zapomina wówczas o czynnościach energii duchowej i uważa za wspaniałe wszystko, co dzieje się w manifestacji materialnej. Lecz osoba zaangażowana w służbę oddania w pełnej świadomości Krsny, która wskutek tego już usytuowana jest w energii duchowej, może zrozumieć, że energia materialna nie ma niezależnych mocy; wszelkie czynności odbywają się dzięki pomocy energii duchowej. Energia materialna, która jest wypaczoną formą energii duchowej, prezentuje wszystko w wypaczony sposób i tak stwarza błędne pojęcia i dualizm. Materialni naukowcy i filozofowie uwarunkowani przez czar materialnej natury przypuszczają, że energia materialna działa automatycznie i dlatego są sfrustrowani, niczym złudzona osoba usiłująca otrzymać mleko z podobnych do sutek guzów skórnych na szyi kozła. Tak jak nie można otrzymać mleka z tych guzów skórnych, tak też podobnie nie jest możliwe, aby ktoś odniósł sukces w zrozumieniu oryginalnej przyczyny stworzenia poprzez popieranie teorii wytworzonych przez energię materialną. Próba taka jest przejawem ignorancji.

    Materialna energia Najwyższej Osoby Boga jest zwana mayą, czyli złudzeniem, ponieważ w dwojakim charakterze (poprzez dostarczanie elementów materialnych i przez wywoływanie materialnej manifestacji) czyni uwarunkowaną duszę niezdolną do zrozumienia rzeczywistej prawdy o stworzeniu. Kiedy jednakże żywa istota jest wyzwolona z uwarunkowanego życia materii, wówczas może zrozumieć dwa różne działania materialnej natury, mianowicie okrywanie i oszałamianie.

    Źródłem stworzenia jest Najwyższa Osoba Boga. Jak potwierdza Bhagavad-gita (9.10), manifestacja kosmiczna działa pod nadzorem Najwyższego Pana, który wyposaża energię materialną w trzy materialne cechy. Zaagitowane przez te cechy, elementy dostarczone przez energię materialną produkują różnego rodzaju rzeczy, tak jak artysta wytwarza różnego rodzaju obrazy mieszając trzy kolory: czerwony, żółty i niebieski. Żółty reprezentuje cechę dobroci, czerwony reprezentuje pasję, a niebieski - ignorancję. Zatem pełne kolorów stworzenie materialne jest jedynie oddziaływaniem tych trzech cech, reprezentowanych w osiemdziesięciu jeden rodzajach mieszanin (trzy razy trzy równa się dziewięć, dziewięć razy dziewięć równa się osiemdziesiąt jeden). Uwarunkowana dusza, zwiedziona przez energię materialną i oczarowana tymi osiemdziesięcioma jeden rodzajami manifestacji, pragnie panować nad materialną naturą, tak jak mucha pragnie cieszyć się ogniem. To złudzenie jest czystym rezultatem zapomnienia uwarunkowanej duszy o jej wiecznym związku z Najwyższą Osobą Boga. W uwarunkowanym stanie dusza jest zmuszana przez energię materialną do angażowania się w zadowalanie zmysłów, podczas gdy dusza oświecona przez energię duchową angażuje się w służbę dla Najwyższego Pana w swym wiecznym związku.

    Krsna jest oryginalną przyczyną świata duchowego i jest ukrytą przyczyną manifestacji materialnej. Jest On również oryginalną przyczyną mocy marginalnej, żywych istot. Jest On zarówno przywódcą, jak i żywicielem i obrońcą żywych istot, które nazywane są mocą marginalną, ponieważ działają pod ochroną energii duchowej albo pod okryciem energii materialnej. Z pomocą energii duchowej możemy zrozumieć, że niezależność widoczna jest jedynie w Krsnie, który dzięki Swej niepojętej energii może działać tak jak Mu się podoba.

    Najwyższa Osoba Boga jest Absolutną Całością, a żywe istoty są cząstkami Absolutnej Całości. Ten związek Najwyższej Osoby Boga i żywych istot jest wieczny. Nigdy nie należy błędnie sądzić, że duchowa całość może zostać podzielona na małe cząsteczki przez małą materialną energię. Bhagavad-gita nie popiera tej teorii Mayavada. Raczej jest powiedziane, że żywe istoty są wiecznie małymi fragmentarycznymi cząstkami najwyższej duchowej całości. Tak jak część nigdy nie może równać się całości, tak też żywa istota, jako maleńka cząstka duchowej całości, nigdy nie może równać się Najwyższej Całości, absolutnej Osobie Boga. Chociaż Najwyższy Pan i żywe istoty są ilościowo związane jako całość i części, to niemniej jednak części są jakościowo jednym z całością. Tak więc żywe istoty, chociaż zawsze jakościowo jedne z Najwyższym Panem, znajdują się w pozycji zależnej. Najwyższa Osoba Boga jest kontrolerem wszystkiego, a żywe istoty są zawsze kontrolowane albo przez energię duchową, albo materialną. Zatem żywa istota nigdy nie może zostać kontrolerem energii materialnej czy duchowej. Naturalną pozycją żywej istoty jest bycie zawsze podległą Najwyższej Osobie Boga. Kiedy ktoś zgadza się działać na takiej pozycji, osiąga doskonałość życia, lecz jeśli buntuje się przeciwko tej zasadzie, jest w stanie uwarunkowanym.

Adi 05.67    Purusa wchodzi w każdy z niezliczonych wszechświatów. Manifestuje się w tak wielu oddzielnych formach, jak wiele jest wszechświatów.
Adi 05.68    Wraz z każdym wydechem purusy manifestują się wszechświaty.
Adi 05.69    Następnie, w czasie Jego wdechu wszystkie wszechświaty ponownie wchodzą w Jego ciało.

Adi 05.69  Znaczenie: W Swej formie Karanodakaśayi Visnu, Pan zapładnia materialną naturę Swym spojrzeniem. Transcendentalne molekuły tego spojrzenia są cząsteczkami ducha, czyli atomami duchowymi, które pojawiają się w różnych gatunkach życia odpowiednio do nasion ich indywidualnej karmy z poprzedniej manifestacji kosmicznej. A Pan osobiście, przez Swą częściową reprezentację, stwarza ciało niezliczonych wszechświatów i ponownie wchodzi w każdy z tych wszechświatów jako Garbhodakaśayi Visnu. To, w jaki sposób wchodzi w kontakt z mayą jest wyjaśnione w Bhagavad-gicie poprzez porównanie powietrza i nieba. Niebo przenika wszystko materialne, jednakże znajduje się z dala od nas.

Adi 05.70    Tak jak atomowe cząsteczki kurzu przechodzą przez otwory okna, tak sieć wszechświatów przechodzi przez pory skórne purusy.
Adi 05.71    "Brahmowie i inni panowie materialnych światów pojawiają się z porów Maha-Visnu i żyją przez okres jednego Jego wydechu. Wielbię pierwotnego Pana, Govindę, gdyż Maha-Visnu jest częścią Jego pełnej części."

Adi 05.71  Znaczenie: Ten opis stwórczej energii Pana pochodzi z Brahma-samhity (5.48), którą Pan Brahma skompilował po zrealizowaniu się. Kiedy Maha-Visnu wydycha, emanują z Niego duchowe nasiona wszechświata w postaci molekularnych cząstek takich jak te, które są widoczne - mając rozmiar trzykrotnie większy od atomu - kiedy światło słoneczne przenika przez maleńki otwór. W tych dniach atomowych badań zajęciem wartym zachodu dla naukowców atomowych byłoby nauczenie się z tego stwierdzenia, w jaki sposób cały wszechświat rozwija się z duchowych atomów emanujących z ciała Pana.

Adi 05.72    "Kimże jestem, małe stworzenie rozmiaru siedmiu piędzi mej własnej ręki? Jestem zamknięty we wszechświecie zbudowanym z materialnej natury, ogólnej energii materialnej, fałszywego ego, eteru, powietrza, wody i ziemi. A jakaż jest Twoja chwała? Nieograniczone wszechświaty wydobywają się z porów Twego ciała, tak jak maleńkie cząsteczki kurzu przechodzą przez otwory okienne."

Adi 05.72  Znaczenie: Kiedy Pan Brahma - po ukradzeniu wszystkich krów Krsny i chłopców pasterzy - powrócił i ujrzał, że krowy i chłopcy nadal wędrowali z Krsną, wówczas - pokonany - ofiarował tę modlitwę (Bhag. 10.14.11). Uwarunkowana dusza, nawet tak wielka jak Brahma, który zarządza sprawami całego wszechświata, nie może równać się Osobie Boga, gdyż jedynie za pomocą promieni emanujących z porów Jego ciała może On wyprodukować niezliczone wszechświaty. Wypowiedź Śri Brahmy o naszej znikomości w porównaniu z Bogiem powinna być lekcją dla materialnych naukowców. Z tych modlitw Brahmy wiele mogą się nauczyć ci, którzy są fałszywie dumni z nagromadzenia siły.

Adi 05.73    Część części całości nazywana jest 'kala'. Śri Balarama jest pierwszą inną formą Pana Govindy.
Adi 05.74    Własna ekspansja Balaramy jest zwana Maha-Sankarsana, a jej część, purusa, uważana jest za kala, czyli część pełnej części.
Adi 05.75    Mówię, że tym kala jest Maha-Visnu. Jest On Maha-purusą, który jest źródłem innych purusów i który jest wszechprzenikający.
Adi 05.76    Garbhodaśayi i Ksirodaśayi Visnu są obaj zwani purusami. Są Oni pełnymi częściami Karanodaśayi Visnu, pierwszego purusy, który jest siedzibą wszystkich wszechświatów.

Adi 05.76  Znaczenie: Symptomy purusy opisane są w Laghu-bhagavatamrcie. Opisując inkarnacje Najwyższej Osoby Boga, autor przytoczył cytat z Visnu Purany (6.8.59), gdzie jest powiedziane: "Pragnę ofiarować me pełne szacunku pokłony Purusottamie, Panu Krsnie, który jest zawsze wolny od zanieczyszczenia sześcioma materialnymi dualizmami; którego pełna ekspansja, Maha-Visnu, spogląda na materię w celu stworzenia manifestacji kosmicznej, który rozszerza się w różne transcendentalne formy, będące jedną i tą samą; który jest panem wszystkich żywych istot; który jest zawsze wolny i wyzwolony z zanieczyszczenia energią materialną; i który, kiedy pojawia się w tym materialnym świecie, wydaje się być jednym z nas, chociaż ma wiecznie duchową, pełną szczęścia, transcendentalną formę." Streszczając to stwierdzenie, Rupa Gosvami doszedł do wniosku, że purusą nazywana jest pełna ekspansja Najwyższej Osoby Boga, która współpracuje z energią materialną.

Adi 05.77    "Visnu ma trzy formy zwane purusami. Pierwszy, Maha-Visnu, jest stwórcą całkowitej energii materialnej [mahat], drugim jest Garbhodaśayi, który jest usytuowany w każdym wszechświecie, a trzecim jest Ksirodaśayi, mieszkający w sercu każdej żywej istoty. Kto zna Ich trzech, wyzwala się z sideł mayi."

Adi 05.77  Znaczenie: Ten werset, występujący w Laghu-bhagavatamrcie (Purva-khanda, 33), został przytoczony z Satvata Tantry.

Adi 05.78    Chociaż Ksirodaśayi Visnu jest zwany "kala" Pana Krsny, jest On źródłem Matsyi, Kurmy i innych inkarnacji.
Adi 05.79    "Wszystkie te inkarnacje Boga są albo pełnymi ekspansjami, albo też częściami pełnych ekspansji purusa-avatarów. Ale Krsna jest Samym Najwyższą Osobą Boga. W każdym wieku pojawia się w Swych różnych formach, by chronić świat, kiedy niepokoją go wrogowie Indry."

Adi 05.79  Znaczenie: Jest to cytat ze Śrimad-Bhagavatam (1.3.28).

Adi 05.80    Ten purusa [Ksirodakaśayi Visnu] dokonuje stworzenia, utrzymuje je i niszczy. Manifestuje się w wielu inkarnacjach, gdyż jest On żywicielem i obrońcą świata.
Adi 05.81    Ta część Maha-purusy, która pojawia się w celu stworzenia, utrzymania i zniszczenia, jest zwana inkarnacją.
Adi 05.82    Ten Maha-purusa jest tożsamy z Osobą Boga. Jest On oryginalną inkarnacją, nasieniem wszystkich innych, i schronieniem wszystkiego.
Adi 05.83    "Purusa jest pierwszą inkarnacją Najwyższej Osoby Boga. Czas, natura, prakrti (jako przyczyna i skutek), umysł, elementy materialne, fałszywe ego, guny natury, zmysły, forma kosmiczna, całkowita niezależność oraz ruchome i nieruchome istoty pojawiają się kolejno jako Jego bogactwa."

Adi 05.83  Znaczenie: Opisując inkarnacje i ich symptomy, Laghu-bhagavatamrta oznajmia, że kiedy Pan Krsna zstępuje, by kierować stwórczymi sprawami materialnej manifestacji, jest On avatarą, czyli inkarnacją. Istnieją dwie kategorie avatarów: upełnomocnieni bhaktowie i tad-ekatma-rupa (Pan we własnej osobie). Przykładem tad-ekatma-rupy jest Śesa, a przykładem bhakty jest Vasudeva, ojciec Pana Krsny. Śrila Baladeva Vidyabhusana skomentował, że materialna manifestacja kosmiczna jest częściowo królestwem Boga, gdzie Bóg musi czasami zstępować, by spełnić szczególną funkcję. Pełna część Pana, poprzez którą Pan Krsna spełnia takie zadanie, jest zwana Maha-Visnu, który jest pierwotnym początkiem wszystkich inkarnacji. Niedoświadczeni obserwatorzy przypuszczają, że energia materialna dostarcza zarówno przyczyny, jak i elementów manifestacji kosmicznej, a żywe istoty są podmiotami radości materialnej natury. Lecz bhaktowie szkoły bhagavata, która szczegółowo zbadała całą sytuację, mogą zrozumieć, że natura materialna nie może być niezależnie ani dostarczycielką materialnych elementów, ani przyczyną manifestacji materialnej. Materialna natura otrzymuje moc dostarczania elementów materialnych od spojrzenia najwyższego purusy, Maha-Visnu, i upełnomocniona przez Niego, nazywana jest przyczyną manifestacji materialnej. Obie cechy materialnej natury, jako przyczyny materialnego stworzenia i jako źródła jej elementów, istnieją dzięki spojrzeniu Najwyższej Osoby Boga. Różne ekspansje Najwyższego Pana, które działają, by napełnić mocą energię materialną, są znane jako pełne ekspansje albo inkarnacje. Jak ilustruje to przykład wielu płomieni zapalonych od jednego płomienia, wszystkie te pełne ekspansje i inkarnacje są tak dobre jak Sarn Visnu; niemniej jednak, ponieważ uczestniczą w kontrolowaniu mayi, czasami są znane jako mayika, czyli mające związek z mayą. Jest to werset ze Śrimad-Bhagavatam (2.6.42).

Adi 05.84    "Na początku stworzenia Pan najpierw rozprzestrzenił się w formę inkarnacji purusa i towarzyszyły Mu wszystkie składniki materialnego stworzenia. I tak oto najpierw stworzył szesnaście głównych energii odpowiednich do stwarzania. A celem tego było zamanifestowanie materialnych wszechświatów."

Adi 05.84  Znaczenie: Jest to werset ze Śrimad-Bhagavatam (1.3.1). W swoim komentarzu do Śrimad-Bhagavatam Madhva wspomina, że następujących szesnaście duchowych energii obecnych jest w świecie duchowym:

(1) śri,

(2) bhu,

(3) lila,

(4) kanti,

(5) kirti,

(6) tusti,

(7) gih,

(8) pusti,

(9) satya,

(10) jnanajnana,

(11) jaya utkarsini,

(12) vimala,

(13) yogamaya,

(14) prahvi,

(15) iśana i

(16) anugraha.

W swym komentarzu do Laghu-bhagavatamrty, Śri Baladeva Vidyabhusana powiedział, że powyższe energie znane są również pod dziewięcioma nazwami:

(1) vimala,

(2) utkarsini,

(3) jnana,

(4) kriya,

(5) yoga,

(6) prahvi,

(7) satya,

(8) iśana i

(9) anugraha.

W Bhagavat-sandarbhie Śrila Jivy Gosvamiego (werset 117) są one opisane jako śri, pusti, gih, kanti, kirti, tusti, ila, jaya, vidyavidya, maya, samvit, sandhini, hladini, bhakti, murti, vimala, yoga, prahvi, iśana, anugraha itd. Wszystkie te energie działają w różnych sferach supremacji Pana.

Adi 05.85    Chociaż Pan jest schronieniem wszystkiego i chociaż wszystkie wszechświaty spoczywają w Nim, jako Dusza Najwyższa jest On również podporą wszystkiego.
Adi 05.86    Chociaż jest On tak na dwa sposoby związany z energią materialną, nie ma z nią najmniejszego kontaktu.

Adi 05.86  Znaczenie: Objaśniając transcendentalną pozycję Pana jako będącą poza materialnymi cechami, Śrila Rupa Gosvami w swej Laghu-bhagavatamrcie mówi, że Visnu, jako kontroler i nadzorca materialnej natury, ma związek z cechami materialnymi. Ten związek zwany jest "yogą". Jednakże osoba zarządzająca więzieniem nie jest więźniem. Podobnie, chociaż Najwyższa Osoba Boga Visnu kieruje naturą materialną czy nadzoruje ją, nie ma On związku z materialnymi cechami natury. Ekspansje Pana Visnu zawsze zachowują swą supremację; nigdy nie są związane z cechami materialnymi. Można by się sprzeczać, że Maha-Visnu nie może mieć żadnego związku z materialnymi cechami, gdyż jeśli byłby tak związany, to Śrimad-Bhagavatam nie oznajmiłoby, że materialna natura - wstydząc się swego niewdzięcznego zadania polegającego na zniechęcaniu żywych istot do Najwyższego Pana - ze wstydu stoi za Panem. W odpowiedzi na ten argument można powiedzieć, że słowo guna znaczy "regulacja". Pan Visnu, Pan Brahma i Pan Śiva usytuowani są w tym wszechświecie jako kontrolerzy trzech gun, a ich związek z tymi gunami nazywany jest yogą. Nie oznacza to jednak, że osoby te są związane przez cechy natury. Szczególnie Pan Visnu jest zawsze kontrolerem tych trzech cech. Nie ma kwestii tego, by podlegał ich kontroli.

    Chociaż dzięki spojrzeniu Najwyższej Osoby Boga w naturze materialnej istnieje aspekt przyczynowy i aspekt dostarczania elementów, to spoglądanie na cechy materialne nigdy nie ma wpływu na Pana. Dzięki woli Najwyższego Pana w materialnym świecie następują różne zmiany cech, lecz Pan Visnu nie może ulec materialnemu uczuciu, zmianie czy zanieczyszczeniu.

Adi 05.87    "Takie jest bogactwo Pana. Chociaż usytuowany jest w materialnej naturze, nigdy nie ulega wpływom cech natury. Podobnie, od wpływu materialnych cech wolni są ci, którzy podporządkowali się Panu i skupili na Nim swą inteligencję."

Adi 05.87  Znaczenie: Jest to werset ze Śrimad-Bhagavatam (1.11.38).

Adi 05.88    Bhagavad-gita również oznajmia raz po raz, że Prawda Absolutna zawsze posiada niepojętą moc.
Adi 05.89    "Jestem usytuowany w świecie materialnym i świat ten spoczywa we Mnie. Lecz jednocześnie nie przebywam w tym świecie materialnym, ani też w rzeczywistości nie spoczywa on na Mnie.

Adi 05.89  Znaczenie: Nic w egzystencji nie jest możliwe, dopóki nie zostanie ożywione przez wolę Pana. Dlatego całe zamanifestowane stworzenie spoczywa na energii Pana, lecz nie należy wyciągać z tego wniosku, że cała materialna manifestacja jest tożsama z Najwyższą Osobą Boga. Chmura może spoczywać na niebie, ale nie oznacza to, że niebo i chmura są jednym i tym samym. Podobnie, cechy natury materialnej i jej produkty nigdy nie są tożsame z Najwyższym Panem. Tendencja do panowania nad naturą materialną, czyli mayą, nie może być cechą Najwyższej Osoby Boga. Kiedy zstępuje On do materialnego świata, zachowuje Swą transcendentalną naturę, nie ulegając wpływowi cech materialnych. Jest On zawsze kontrolerem wszystkich energii zarówno w świecie materialnym, jak i duchowym. W Nim istnieje zawsze niezanieczyszczona natura duchowa. Pan pojawia się w tym materialnym świecie i odchodzi z niego w różnych postaciach dla Swych rozrywek, jednakże jest On źródłem wszystkich manifestacji kosmicznych.

    Materialna manifestacja nie może istnieć w oddzieleniu od Najwyższego Pana, jednakże Pan Visnu, Najwyższa Osoba Boga, pomimo Swego związku z materialną naturą, nie podlega jej wpływom. Jego oryginalna forma wiecznego szczęścia i wiedzy nigdy nie podlega trzem cechom materialnej natury. Jest to szczególna cecha niepojętych mocy Najwyższego Pana.

Adi 05.90    "O Arjuno, powinieneś wiedzieć, że jest to Mym niepojętym bogactwem." Takie znaczenie propaguje Pan Krsna w Bhagavad-gicie.
Adi 05.91    Ten Maha-purusa [Karanodakaśayi Visnu] jest znany jako pełna część Tego, który jest Panem Nityanandą Balaramą, ulubionym towarzyszem Pana Caitanyi.
Adi 05.92    W ten sposób wyjaśniłem werset dziewiąty, a teraz wyjaśnię dziesiąty. Proszę, posłuchajcie uważnie.
Adi 05.93    Ofiarowuję moje pełne szacunku pokłony stopom Śri Nityanandy Ramy, którego częściową częścią jest Garbhodakaśayi Visnu. Z pępka Garbhodakaśayi Visnu wyrasta lotos, który jest miejscem narodzin Brahmy, inżyniera wszechświata. Łodyżka tego lotosu jest miejscem spoczynku wielkiej liczby planet.

Adi 05.93  Znaczenie: W Mahabharacie, Śanti-parvie, powiedziane jest, że Ten, który jest Pradyumną, jest również Aniruddhą. Jest On również ojcem Brahmy. Zatem Garbhodakaśayi Visnu i Ksirodakaśayi Visnu są identycznymi pełnymi ekspansjami Pradyumny, oryginalnego Bóstwa Brahmy, który narodził się z kwiatu lotosu. To właśnie Pradyumna udziela Brahmie wskazówek, jak zarządzać kosmosem. Pełen opis narodzin Brahmy podany jest w Śrimad-Bhagavatam (3.8.15-16).

    Opisując cechy trzech purusów, Laghu-bhagavatamrta mówi, że Garbhodakaśayi Visnu ma czteroręką formę, a kiedy osobiście wchodzi we wgłębienie wszechświata i kładzie się na oceanie mleka, znany jest jako Ksirodakaśay Visnu, który jest Duszą Najwyższą wszystkich żywych istot, łącznie z półbogami. W Satvata Tantrze powiedziane jest, że trzecia inkarnacja purusa. Ksirodakaśayi Visnu, przebywa w każdym sercu jako Dusza Najwyższa. Ten Ksirodakaśayi Visnu jest ekspansją Garbhodakaśayi Visnu dla rozrywek.

Adi 05.94    Po stworzeniu milionów wszechświatów, pierwszy purusa wszedł w każdy z nich w oddzielnej formie, jako Śri Garbhodakaśayi.
Adi 05.95    Wchodząc we wszechświat, zastał jedynie ciemność, bez miejsca do zamieszkania. I tak zaczął się zastanawiać.
Adi 05.96    Wówczas stworzył wodę z potu Swego ciała i tą wodą wypełnił połowę wszechświata.
Adi 05.97    Wielkość wszechświata wynosi pięćset milionów yojanów. Jego długość jest taka sama jak szerokość.
Adi 05.98    Po wypełnieniu połowy wszechświata wodą, założył tam własną rezydencję, a w drugiej połowie zamanifestował czternaście światów.

Adi 05.98  Znaczenie: Tych czternaście światów wyliczono w Śrimad-Bhagavatam w Canto Drugim, Piątym Rozdziale. Wyższymi systemami planetarnymi są:

(1) Bhu,

(2) Bhuvah,

(3) Svah,

(4) Mahah,

(5) Jana,

(6) Tapah i

(7) Satya.

Siedmioma niższymi systemami planetarnymi są:

(1) Tala,

(2) Atala,

(3) Vitala,

(4) Nitala,

(5) Talatala,

(6) Mahatala i

(7) Sutala.

Wszystkie niższe planety razem nazywane są Patala. Spośród wyższych systemów planetarnych: Bhu, Bhuvah i Svah składają się na Svargalokę, a reszta nazywana jest Martya. Wskutek tego cały wszechświat znany jest jako Triloka.

Adi 05.99    Tam zamanifestował Vaikunthę jako Swą własną siedzibę i spoczął na wodach na łożu z Pana Śesy.
Adi 05.100-101    Spoczywa tam z Anantą służącym Mu za łoże. Ananta jest boskim wężem mającym tysiące głów, tysiące twarzy, tysiące oczu i tysiące rąk i stóp. Jest On nasieniem wszystkich inkarnacji i przyczyną materialnego świata.

Adi 05.100-101  Znaczenie: W zbiorniku wodnym stworzonym początkowo z potu Garbhodakaśayi Visnu, Pan spoczywa na Śesy, pełnej ekspansji Visnu, który został opisany w Śrimad-Bhagavatam i czterech Vedach w ten sposób:

 

sahasra-śirsa purusah, sahasraksah sahasra-pat

sa bhumim viśvato vrtvatyatisthad daśangulam

 

"Forma Visnu zwana Ananta-śayana ma tysiące rąk i nóg, i tysiące oczu, i jest On aktywnym stwórcą wszystkich inkarnacji w materialnym świecie."

Adi 05.102    Z pępka Jego wyrósł kwiat lotosu, który stał się miejscem narodzin Pana Brahmy.
Adi 05.103    W łodyżce tego lotosu było czternaście światów. W ten sposób Najwyższy Pan, jako Brahma, stworzył całe stworzenie.
Adi 05.104    A jako Pan Visnu utrzymuje cały świat. Pan Visnu, będąc ponad wszelkimi materialnymi atrybutami, nie ma styczności z cechami materialnymi.

Adi 05.104  Znaczenie: Śri Baladeva Vidyabhusana mówi, że chociaż Visnu jest Bóstwem przewodnim cechy dobroci w świecie materialnym, nigdy nie ulega wpływom tej cechy, gdyż kieruje nią po prostu przez Swą najwyższą wolę. Powiedziane jest, że dzięki woli Pana wszystkie żywe istoty mogą otrzymać od Niego wszelkie szczęście. Vamana Purana oznajmia, że ten Sam Visnu rozszerza się w Brahmę i Śivę, by kierować różnymi cechami.

    Ponieważ Pan Visnu rozszerza cechę dobroci, jest On nazywany Sattvatanu. Różne inkarnacje Ksirodakaśayi Visnu znane są jako Sattvatanu. Zatem we wszystkich pismach wedyjskich Visnu został opisany jako wolny od wszelkich materialnych cech. W Dziesiątym Canto Śrimad-Bhagavatam powiedziane jest:

 

harir hi nirgunah saksat    purusah prakrteh parah

sa sarva-drg upadrasta    tam bhajan nirguno bhavet

 

"Najwyższa Osoba Boga, Hari, nigdy nie jest skażony siłami materialnej natury, gdyż jest On ponad materialną manifestacją. Jest On źródłem wiedzy wszystkich półbogów, na czele z Panem Brahmą, i jest On świadkiem wszystkiego. Dlatego ten, kto wielbi Najwyższego Pana Visnu, również uwalnia się od zanieczyszczenia materialnej natury." (Bhag. 10.88.5) Wolność od zanieczyszczenia materialnej natury można osiągnąć przez wielbienie Visnu, i dlatego jest On nazywany Sattvatanu, jak to opisano powyżej.

Adi 05.105    Przyjmując formę Rudry, niszczy On stworzenie. I tak stworzenie, utrzymanie i unicestwienie mają miejsce z Jego woli.

Adi 05.105  Znaczenie: Maheśvara, czyli Pan Śiva, nie jest zwykłą żywą istotą ani też nie jest równy Panu Visnu. Robiąc praktyczne porównanie Pana Visnu i Pana Śivy, Brahma-samhita mówi, że Visnu jest jak mleko, podczas gdy Śiva jest jak twaróg. Twaróg nie przypomina mleka, niemniej jednak jest również mlekiem.

Adi 05.106    On jest Duszą Najwyższą, Hiranyagarbhą, przyczyną materialnego świata. Forma kosmiczna pojmowana jest jako Jego ekspansja.
Adi 05.107    Ten Pan Narayana jest częścią pełnej części Pana Nityanandy Balaramy, który jest źródłem wszystkich inkarnacji.
Adi 05.108    W ten sposób wyjaśniłem werset dziesiąty. Teraz, wytężając swój umysł posłuchajcie, proszę, znaczenia wersetu jedenastego.
Adi 05.109    Ofiarowuję moje pełne szacunku pokłony stopom Śri Nityanandy Ramy, którego wtórną częścią jest Visnu leżący na oceanie mleka. Ten Ksirodakaśayi Visnu jest Duszą Najwyższą wszystkich żywych istot i utrzymuje wszystkie wszechświaty. Śesa Naga jest Jego dalszą podczęścią.
Adi 05.110    Planety materialne spoczywają wewnątrz łodyżki, która wyrasta z lotosowego pępka Pana Narayana. Pomiędzy tymi planetami jest siedem oceanów.
Adi 05.111    Tam, w części oceanu mleka, leży Śvetadvipa - siedziba utrzymującego - Pana Visnu.

Adi 05.111  Znaczenie: W tekście astrologicznym Siddhanta-śiromani w ten sposób opisane zostały różne oceany:

(1) ocean soli

(2) ocean mleka,

(3) ocean twarogu,

(4) ocean oczyszczonego masła,

(5) ocean soku z trzciny cukrowej,

(6) ocean likworu i

(7) ocean słodkiej wody.

Po południowej stronie oceanu soli jest ocean mleka, gdzie rezyduje Pan Ksirodakaśayi Visnu. Wielbiony jest On tam przez półbogów takich jak Brahma.

Adi 05.112    Jest On Duszą Najwyższą wszystkich żywych istot. Utrzymuje ten materialny świat i jest jego Panem.

Adi 05.112  Znaczenie: Laghu-bhagavatamrta daje następujący opis Visnuloki wewnątrz tego wszechświata, przytoczony z Visnu-dharmottary: "Ponad Rudraloką, planetą Pana Śivy, jest planeta zwana Visnuloką, mająca obwód wynoszący czterysta tysięcy mil, i jest ona niedostępna dla wszystkich śmiertelnych żywych istot. Ponad tą Visnuloką i na wschód od góry Sumeru, na oceanie soli znajduje się złota wyspa zwana Maha-Visnuloką. Czasami udaje się tam Pan Brahma i inni półbogowie, by spotkać Pana Visnu. Visnu spoczywa tam z boginią szczęścia i powiedziane jest, że podczas czterech miesięcy pory deszczowej zażywa snu na łożu Śesa Naga. Na wschód od Sumeru znajduje się ocean mleka, w którym jest białe miasto na białej wyspie, gdzie można ujrzeć Pana siedzącego na tronie Śesy razem ze Swą małżonką, Laksmiji. Ten aspekt Visnu również lubi zapadać w sen podczas czteromiesięcznej pory deszczowej. Śvetadvipa na oceanie mleka usytuowana jest na południe od oceanu soli. Szacuje się, że teren Śvetadvipy wynosi dwieście tysięcy mil kwadratowych. Ta transcendentalnie piękna wyspa udekorowana jest drzewami pragnień, przynoszącymi przyjemność Panu Visnu i Jego małżonce." Informacje o Śvetadvipie znajdują się w Brahmanda Puranie, Visnu Puranie, Mahabharacie i Padma Puranie, a następująca informacja znajduje się w Śrimad-Bhagavatam (11.15.18).

 

śveta-dvipa-patau cittam    śuddhe dharma-maye mayi

dharayan chvetatam yati    sad-urmi-rahito narah

 

"Mój drogi Uddhavo, wiedz, że Ma transcendentalna forma Visnu na Śvetadvipie jest identyczna ze Mną pod względem boskości. Każdy, kto umieszcza tego Pana Śvetadvipy wewnątrz swego serca, może pokonać bolączki sześciu materialnych udręk: głodu, pragnienia, narodzin, śmierci, rozpaczy i złudzenia. W ten sposób może osiągnąć swą oryginalną transcendentalną formę."

Adi 05.113    W wiekach i mileniach Manu pojawia się On jako różne inkarnacje, by ustanowić zasady prawdziwej religii i zniszczyć zasady bezbożności.

Adi 05.113  Znaczenie: Pan Visnu, który spoczywa na oceanie mleka, inkarnuje w różnych formach w celu zachowania praw kosmosu i zniszczenia przyczyn niepokoju. Inkarnacje takie pojawiają się w każdym manvantarze (tj. w czasie rządów każdego Manu, który żyje przez 71 razy 4 300 000 lat). W ciągu jednego dnia Brahmy czternastu takich Manu rodzi się i umiera, aby ustąpić miejsca następnym.

Adi 05.114    Nie będąc w stanie Go zobaczyć, półbogowie udają się nad brzeg oceanu mleka i ofiarowują Mu modlitwy.

Adi 05.114  Znaczenie: Mieszkańcy niebios, którzy żyją na systemach planetarnych począwszy od Svarloki, nie mogą nawet ujrzeć Pana Visnu na Śvetadvipie. Nie będąc w stanie zbliżyć się do wyspy, mogą jedynie udać się na plażę oceanu mleka, by ofiarować Panu transcendentalne modlitwy, zwracając się do Niego w szczególnych okolicznościach, aby pojawił się jako inkarnacja.

Adi 05.115    Następnie zstępuje, by utrzymywać materialny świat. Nie można zliczyć Jego nieograniczonych bogactw.
Adi 05.116    Ten Pan Visnu jest jedynie częścią części pełnej części Pana Nityanandy, który jest źródłem wszystkich inkarnacji.

Adi 05.116  Znaczenie: Pan Śvetadvipy ma niezmierną moc stwarzania i niszczenia. Śri Nityananda Prabhu, będąc Samym Baladevą, oryginalną formą Sankarsana, jest oryginalną formą Pana Śvetadvipy.

Adi 05.117    Ten sam Pan Visnu, w formie Pana Śesy, utrzymuje na Swych głowach planety, mimo iż nie zdaje sobie sprawy z tego, gdzie są, gdyż nie odczuwa ich obecności na Swych głowach.
Adi 05.118    Błyszczące klejnoty pokonujące swym blaskiem słońce zdobią tysiące Jego rozprzestrzenionych kapturów.
Adi 05.119    Wszechświat, którego średnica wynosi pięćset milionów yojanów, spoczywa na jednym z Jego kapturów jak ziarnko gorczycy.

Adi 05.119  Znaczenie: Pan Śvetadvipy rozszerza się jako Śesa Naga, który na Swych niezliczonych kapturach utrzymuje wszystkie planety. Te ogromne planety porównywane są do ziarenek gorczycy spoczywających na duchowych kapturach Śesa Nagi. Częściowym wyjaśnieniem energii Pana Sankarsana jest prawo ciężkości naukowców. Imię "Sankarsana" ma etymologiczny związek z ideą ciężkości. Informacja o Śesa Nadze znajduje się w Bhagavata Puranie (5.17.21), gdzie jest powiedziane:

 

yam ahur asya sthiti-janma-samyamam

tribhir vihinam yam anantam rsayah,

na veda siddartham iva kvacit sthitam

bhu-mandalam murdha-sahasra-dhamasu

 

"O mój Panie, hymny wedyjskie oznajmiają, że jesteś skuteczną przyczyną stworzenia, utrzymania i zniszczenia. Lecz w rzeczywistości jesteś transcendentalny do wszystkich ograniczeń i dlatego jesteś znany jako nieograniczony. Na tysiącach Twoich kapturów spoczywają niezliczone planety, niczym ziarna gorczycy tak nieznaczne, że nie dostrzegasz ich wagi." Bhagavatam mówi ponadto (5.25.2):

 

yasyedam ksiti-mandalam bhagavato

'nanta-murteh sahasra-śirasa ekasminn

eva śirsani dhriyamanam siddhartha iva laksyate

 

"Pan Anantadeva ma tysiące kapturów. Każdy z nich utrzymuje planetę, która wydaje się być niczym ziarnko gorczycy."

Adi 05.120    Ten Ananta Śesa jest inkarnacją bhakty Boga. Nie zna On niczego poza służbą dla Pana Krsny.

Adi 05.120  Znaczenie: W swej Krsna-sandarbhie Śrila Jiva Gosvami opisał Śesa Nagę jak następuje: "Śri Anantadeva ma tysiące twarzy i jest w pełni niezależny. Zawsze gotowy służyć Najwyższej Osobie Boga, czeka na Niego bezustannie. Sankarsana jest pierwszą ekspansją Vasudevy, a ponieważ pojawia się dzięki Swej własnej woli, zwany jest svarat, w pełni niezależnym. Dlatego jest nieskończony i transcendentalny do wszelkich ograniczeń czasu i przestrzeni. Osobiście pojawia się jako tysiącgłowy Śesa." W Skanda Puranie, w rozdziale Ayodhya-mahatmya, półbóg Indra poprosił Pana Śesę, który stał przed nim jako Laksmana: "Proszę, udaj się do Swej wiecznej siedziby, Visnuloki, gdzie również obecna jest Twoja ekspansja Śesa, ze Swymi wężowymi kapturami. " W ten sposób odesławszy Laksmana w rejony Patala, Pan Indra powrócił do swej siedziby. Cytat ten wskazuje na to, że Sankarsana z poczwórnej formy zstępuje z Panem Ramą jako Laksmana. Kiedy Pan Rama odchodzi, Śesa ponownie oddziela się od osoby Laksmana. Wówczas powraca On do Swej własnej siedziby w rejonie Patala, a Laksmana powraca do Swej siedziby na Vaikuncie.

    Laghu-bhagavatamrta daje następujący opis: "Sankarsana drugiej grupy poczwórnych form pojawia się jako Rama, zabierając ze sobą Śesę, który unosi planety. Są dwie postacie Śesy. Jeden unosi planety, a drugi służy za łoże. Śesa unoszący planety jest potężną inkarnacją Sankarsana i dlatego czasami jest również nazywany Sankarsanem. Aspekt łoża Śesy zawsze prezentuje się jako wieczny sługa Pana."

Adi 05.121    Tysiącami Swych ust śpiewa chwały Pana Krsny, ale chociaż zawsze śpiewa w ten sposób, nigdy nie sięga końca cech Pana.
Adi 05.122    Czterej Kumarowie słuchają Śrimad-Bhagavatam z Jego ust, a potem powtarzają je w transcendentalnym szczęściu miłości do Boga.
Adi 05.123    Służy Panu Krsnie, przyjmując wszystkie następujące formy: parasola, pantofli, posłania, poduszki, szat, fotela do odpoczynku, rezydencji, świętej nici i tronu.
Adi 05.124    Nazywany jest Panem Śesą, ponieważ osiągnął ostateczny cel służenia Krsnie. Dla służby dla Krsny przyjmuje wiele form, i w taki sposób służy Panu.
Adi 05.125    Tą osobą, której Pan Ananta jest kala, czyli częścią pełnej części, jest Pan Nityananda Prabhu. Któż zatem może znać rozrywki Pana Nityanandy?
Adi 05.126    Z konkluzji tych możemy poznać granicę prawdy o Panu Nityanandzie. Ale jaka jest chwała w nazywaniu Go Anantą?
Adi 05.127    Lecz ja przyjmuję to za prawdę, ponieważ powiedzieli o tym bhaktowie. Ponieważ jest On źródłem wszystkich inkarnacji, wszystko jest w Nim możliwe.
Adi 05.128    Oni wiedzą, że nie ma różnicy pomiędzy inkarnacją i źródłem wszystkich inkarnacji. Poprzednio różni ludzie patrzyli na Pana Krsnę w świetle różnych zasad.
Adi 05.129    Niektórzy powiedzieli, że Pan Krsna był bezpośrednio Panem Nara-Narayanem, a inni nazwali Go inkarnacją Pana Vamanadevy.
Adi 05.130    Niektórzy nazwali Pana Krsnę inkarnacją Pana Ksirodakaśayi. Wszystkie te imiona są prawdą; nic nie jest niemożliwe.
Adi 05.131    Kiedy pojawia się Najwyższa Osoba Boga Krsna, jest On schronieniem wszystkich pełnych części. Toteż w tym czasie wszystkie Jego pełne części łączą się razem z Nim.
Adi 05.132    W jakiejkolwiek formie ktoś zna Pana, mówi o Nim w ten sposób. Nie ma w tym fałszu, ponieważ w Krsnie wszystko jest możliwe.

Adi 05.132  Znaczenie: W związku z tym możemy wspomnieć wydarzenie, które miało miejsce pomiędzy dwoma naszymi sannyasinami, kiedy nauczaliśmy maha-mantry Hare Krsna w Hyderabadzie. Jeden z nich oznajmił, że "Hare Rama" odnosi się do Śri Balaramy, a inny zaprotestował i powiedział, że "Hare Rama" znaczy Pan Rama. Ostatecznie z tą kontrowersją zwrócono się do mnie i ja rozstrzygnąłem ją mówiąc, że jeśli ktoś mówi, iż "Ramą" w "Hare Rama" jest Pan Ramacandra, a ktoś inny mówi, że "Ramą" w "Hare Rama" jest Śri Balarama, obaj mają rację, ponieważ nie ma żadnej różnicy pomiędzy Śri Balaramą a Panem Ramą. Tutaj widzimy, że w Śri Caitanya-caritamrcie Krsnadasa Kaviraja Gosvami oznajmia to samo:

 

yei yei rupe jane, sei taha kahe

sakala sambhave krsne, kichu mithya nahe

 

Jeśli ktoś przywołuje Pana Ramacandrę przez wibrację Hare Rama czy jeśli rozumie Ramacandrę, jest on w porządku. Podobnie, jeśli ktoś mówi, że Hare Rama znaczy Śri Balarama, również ma rację. Osoby świadome visnu-tattvy nie sprzeczają się o takie szczegóły.

    W Laghu-bhagavatamrcie Śrila Rupa Gosvami wyjaśnił, że Krsna jest zarówno Ksirodakaśayi Visnu, jak i Narayanem w niebie duchowym, oraz ekspanduje w formach poczwórnych takich jak: Vasudeva, Sankarsana, Pradyumna i Aniruddha. Obalił on ideę, że Krsna jest inkarnacją Narayana. Niektórzy bhaktowie myślą, że Narayana jest oryginalną Osobą Boga, a Krsna jest inkarnacją. Nawet Śankaracarya w swym komentarzu do Bhagavad-gity przyjął Narayana za transcendentalną Osobę Boga, który pojawił się jako Krsna, syn Devaki i Vasudevy. Dlatego sprawa ta może być trudna do zrozumienia. Lecz Gaudiya-Vaisnava-sampradaya, na czele z Rupą Gosvamim, ustanowiła zasadę Bhagavad-gity, że wszystko emanuje z Krsny, który mówi w Bhagavad-gicie, aham sarvasya prabhavah: "Ja jestem oryginalnym źródłem wszystkiego." "Wszystko" obejmuje Narayana. Dlatego w Laghu-bhagavatamrcie Rupa Gosvami ustanowił, że Krsna, a nie Narayana, jest oryginalną Osobą Boga.

    W związku z tym przytoczył werset ze Śrimad-Bhagavatam (3.2.15), który oznajmia:

 

sva-śanta-rupesv itaraih sva-rupair

abhyardyamanesv anukampitatma

paravareśo mahad-aniśa-yukto

hy ajo 'pi jato bhagavan yathagnih

 

"Kiedy czyści bhaktowie Pana, tacy jak Vasudeva, są bardzo niepokojeni przez niebezpieczne demony podobne Kamsie, wówczas Pan Krsna łączy się ze wszystkimi Swymi ekspansjami rozrywek, takimi jak Pan Vaikunthy, i - chociaż nienarodzony - manifestuje się tak, jak ogień manifestuje się poprzez tarcie drewna arani." Drewno arani używane jest do zapalania ognia ofiarnego bez użycia zapałek czy jakiegokolwiek innego płomienia. Tak jak ogień pojawia się z drewna arani, tak Najwyższy Pan pojawia się wówczas, kiedy istnieje tarcie pomiędzy bhaktami i niewielbicielami. Kiedy Krsna pojawia się, pojawia się w pełni, łącząc w Sobie wszystkie Swe ekspansje, takie jak Narayana, Vasudeva, Sankarsana, Aniruddha i Pradyumna. Krsna jest zawsze połączony ze Swymi inkarnacjami, takimi jak Nrsimhadeva, Varaha, Vamana, Nara-Narayana, Hayagriva i Ajita. We Vrndavanie Pan Krsna czasami przejawia funkcje takich inkarnacji.

    Brahmanda Purana mówi: "Ten sam Osoba Boga, który jest znany na Vaikuncie jako czteroręki Narayana, przyjaciel wszystkich żywych istot, a na oceanie mleka jako Pan Śvetadvipy, i który jest najlepszym spośród wszystkich purusów, pojawił się jako syn Nandy. W ogniu jest wiele iskier różnych rozmiarów; niektóre z nich są bardzo duże, a niektóre małe. Małe iskry porównywane są do żywych istot, a ogromne - do ekspansji Visnu Pana Krsny. Wszystkie inkarnacje emanują z Krsny, a po zakończeniu swych rozrywek ponownie łączą się z Krsną."

    Dlatego w różnych Puranach Krsna opisywany jest czasami jako Narayana, czasami jako Ksirodakaśayi Visnu, czasami jako Garbhodakaśayi Visnu, a czasami jako Vaikunthanatha, Pan Vaikunthy. Ponieważ Krsna jest zawsze pełen, Mula Sankarsana jest w Krsnie, a ponieważ wszystkie inkarnacje manifestują się z Mula Sankarsana, należy wiedzieć, że może On zamanifestować różne inkarnacje dzięki Swej najwyższej woli, nawet w obecności Krsny. Dlatego wielcy mędrcy sławili Pana różnymi imionami. Więc kiedy oryginalna osoba, źródło wszystkich inkarnacji, czasami opisywany jest jako inkarnacja, nie ma w tym żadnej sprzeczności.

Adi 05.133    Dlatego Pan Caitanya Mahaprabhu ukazał każdemu wszystkie rozrywki wszystkich różnych inkarnacji.
Adi 05.134    Tak więc Pan Nityananda ma nieograniczone inkarnacje. W transcendentalnym uczuciu nazywa Siebie sługą Pana Caitanyi.
Adi 05.135    Czasami służy Panu Caitanyi jako Jego guru, czasami jako przyjaciel, a czasami jako sługa, tak jak Pan Balarama bawił się z Panem Krsną w tych trzech różnych nastrojach we Vrajy.
Adi 05.136    Bawiąc się w byki, Pan Balarama i Krsna bodą się głowami. A czasami Pan Krsna masuje stopy Pana Balaramy.
Adi 05.137    Uważa Siebie za sługę i zdaje sobie sprawę z tego, że Krsna jest Jego panem. Tak więc uważa Siebie za fragment Jego pełnej części.
Adi 05.138    "Postępując jak zwykli chłopcy, bawili się jak ryczące byki, kiedy walczyli ze Sobą nawzajem, oraz naśladowali głosy różnych zwierząt."

Adi 05.138  Znaczenie: Ten i następne cytaty pochodzą z Bhagavatam (10.11.40) i (10.15.14).

Adi 05.139    "Czasami, kiedy starszy brat Pana Krsny, Pan Balarama, odczuwając zmęczenie po zabawie kładł Swoją rękę na kolanach chłopca pasterza, Pan Krsna osobiście Mu służył, masując Mu stopy."
Adi 05.140    "Kim jest ta siła mistyczna i skąd przybyła? Czy jest półboginią czy demonicą? Musi być złudną energią Mojego mistrza, Pana Krsny, gdyż kto inny mógłby Mnie oszołomić?"

Adi 05.140  Znaczenie: Zabawne rozrywki Pana wywołały podejrzenie w umyśle Pana Brahmy, i dlatego, aby sprawdzić supremację Krsny, za pomocą swych własnych sił mistycznych ukradł wszystkie krowy Pana i chłopców pasterzy. W odpowiedzi na to Śri Krsna zastąpił wszystkie krowy i chłopców na pastwisku. Werset ten (Bhag. 10.13.37) jest zapiskiem myśli Pana Balaramy, zdumionego takim wspaniałym odwetem.

Adi 05.141    "Jaka jest wartość tronu dla Pana Krsny? Panowie różnych systemów planetarnych przyjmują pył Jego lotosowych stóp na swe ukoronowane głowy. Pył ten czyni święte miejsca świętymi, i nawet Pan Brahma, Pan Śiva, Laksmi i Ja, którzy jesteśmy wszyscy częściami Jego pełnych części, wiecznie nosimy ten pył na swoich głowach."

Adi 05.141  Znaczenie: Werset ten (Bhag. 10.68.37) wypowiedział rozgniewany Pan Baladeva, kiedy Kauravowie, chcąc Mu pochlebić, by został ich sprzymierzeńcem, mówili źle o Śri Krsnie.

Adi 05.142    Jedynie Pan Krsna jest najwyższym kontrolerem, a wszyscy inni są Jego sługami. Sprawia, że tańczą oni tak, jak On chce.
Adi 05.143    Tak więc Pan Caitanya jest również jedynym kontrolerem. Wszyscy inni są Jego towarzyszami albo sługami.
Adi 05.144-45    Jego zwierzchnicy, tacy jak Pan Nityananda, Advaita Acarya i Śrivasa Thakura, jak również Jego inni bhaktowie - czy to młodsi, równi czy starsi - wszyscy są Jego towarzyszami, którzy pomagają Mu w Jego rozrywkach. Pan Gauranga spełnia Swe cele z ich pomocą.
Adi 05.146    Śri Advaita Acarya i Śrila Nityananda Prabhu, którzy są pełnymi częściami Pana, są Jego głównymi towarzyszami. Z Nimi Pan spełnia Swe rozrywki na różne sposoby.
Adi 05.147    Pan Advaita Acarya jest bezpośrednio Najwyższą Osobą Boga. Chociaż Pan Caitanya uważa Go za Swego nauczyciela, Advaita Acarya jest sługą Pana.

Adi 05.147  Znaczenie: Pan Caitanya zawsze ofiarowywał Advaicie Prabhu taki szacunek, jaki ofiarowałby Swemu ojcu, ponieważ Advaita był nawet starszy od Jego ojca; jednakże Advaita Prabhu zawsze uważał się za sługę Pana Caitanyi. Śri Advaita Prabhu i Iśvara Puri, mistrz duchowy Pana Caitanyi, byli obaj uczniami Madhavendry Puri, który był również mistrzem duchowym Nityanandy Prabhu. Tak więc Advaita Prabhu, jako wujek duchowy Pana Caitanyi, zawsze zasługiwał na szacunek, ponieważ brata duchowego swego mistrza duchowego należy szanować tak, jak szanuje się własnego mistrza duchowego. Z tych wszystkich względów, Śri Advaita Prabhu był zwierzchnikiem Pana Caitanyi, jednakże uważał się za podrzędnego Mu.

Adi 05.148    Nie mogę opisać prawdy o Advaicie Acaryi. Powodując zstąpienie Pana Krsny, wyzwolił On cały świat.
Adi 05.149    Pan Nityananda Svarupa poprzednio pojawił się jako Laksmana i służył Panu Ramie jako Jego młodszy brat.

Adi 05.149  Znaczenie: Wśród sannyasinów Śankara-sampradayi są różne imiona dla brahmacarinów. Każdy sannyasin ma jakichś asystentów, znanych jako brahmacarini, którzy nazywani są różnymi imionami odpowiednio do imion sannyasina. Brahmacarini tacy noszą jedno z tych czterech imion: Svarupa, Ananda, Prakaśa i Caitanya. Nityananda Prabhu pozostał brahmacarinem; nigdy nie przyjął sannyasy. Gdy był brahmacarinem, jego imię brzmiało Nityananda Svarupa, a zatem sannyasin, pod nadzorem którego przebywał, musiał pochodzić z tirth, czyli aśramów, ponieważ brahmacarin asystujący takiemu sannyasinowi jest nazywany Nityananda Svarupa.

Adi 05.150    Czynności Pana Ramy były pełne cierpienia, ale Laksmana, ze Swej własnej woli, znosił to cierpienie.
Adi 05.151    Jako młodszy brat Pana Ramy, nie mógł powstrzymać Go od Jego postanowień, toteż zachował ciszę, chociaż cierpiał w umyśle.
Adi 05.152    Kiedy pojawił się Pan Krsna, On [Balarama] stał się Jego starszym bratem, aby szczerze zadowolić Go Swą służbą i umożliwić Mu cieszenie się wszelkiego rodzaju szczęściem.
Adi 05.153    Śri Ramacandra i Śri Laksmana - pełne części Pana Krsny i Pana Balaramy - weszli w Pana Krsnę i Pana Balaramę w czasie Ich pojawienia się.

Adi 05.153  Znaczenie: Powołując się na Visnu-dharmottarę, Laghu-bhagavatamrta wyjaśnia, że Rama jest inkarnacją Vasudevy, Laksmana jest inkarnacją Sankarsany, Bharata jest inkarnacją Pradyumny, a Śatrughna jest inkarnacją Aniruddhy. Padma Purana opisuje, że Ramacandra jest Narayanem, a Laksmana, Bharata i Śatrughna są odpowiednio Śesą, Cakrą i Śankhą (konchą w ręku Narayana). W Rama-gicie Skanda Purany Laksmana, Bharata i Śatrughna zostali opisani jako trójka towarzyszy Pana Ramy.

Adi 05.154    Krsna i Balarama prezentują się jako starszy i młodszy brat, lecz w pismach świętych opisani są jako oryginalna Osoba Boga i Jego ekspansja.
Adi 05.155    "Wielbię Govindę, pierwotnego Pana, który poprzez Swe różne pełne części pojawił się w tym świecie w różnych formach i inkarnacjach takich jak Pan Rama, ale który osobiście pojawia się w Swej najwyższej oryginalnej formie jako Pan Krsna."

Adi 05.155  Znaczenie: Jest to cytat z Brahma-samhity (5.39).

Adi 05.156    Pan Caitanya jest tym samym Panem Krsną, a Pan Nityananda jest Panem Balaramą. Pan Nityananda spełnia wszystkie pragnienia Pana Caitanyi.
Adi 05.157    Ocean chwał Pana Nityanandy jest nieskończony i niezgłębiony. Jedynie dzięki Jego łasce mogę dotknąć jego kropli.
Adi 05.158    Proszę, posłuchajcie o innej chwale Jego łaski. Sprawił On, że upadła żywa istota wzniosła się na najwyższy poziom.
Adi 05.159    Wyjawienie tej łaski nie jest rzeczą właściwą, gdyż powinna być trzymana tak poufnie jak Vedy, jednakże będę o niej mówić, aby poznali ją wszyscy.
Adi 05.160    O Panie Nityanando, piszę o Twej łasce z powodu wielkiej radości. Proszę, wybacz mi moje obrazy.
Adi 05.161    Pan Nityananda Prabhu miał sługę o imieniu Śri Minaketana Ramadasa, który był rezerwuarem miłości.
Adi 05.162    W mym domu dzień i noc odbywał się sankirtan i dlatego przybył on tam, otrzymawszy zaproszenie.
Adi 05.163    Pogrążony w emocjonalnej miłości, usiadł na podwórku mego domu, a wszyscy Vaisnavowie składali pokłony u jego stóp.
Adi 05.164    W radosnym nastroju miłości do Boga czasami wdrapywał się na ramiona kogoś ofiarowującego pokłony, a czasami uderzał innych fletem lub dawał im lekkie klapsy.
Adi 05.165    Kiedy ktoś ujrzał oczy Minaketany Ramadasy, łzy automatycznie popłynęły z jego własnych oczu, ponieważ bezustanny potok łez płynął z oczu Minaketany Ramadasy.
Adi 05.166    Czasami na pewnych częściach jego ciała pojawiały się wysypki ekstazy podobne do kwiatów kadamba, a czasami jedna jego kończyna nieruchomiała, podczas gdy inna drżała.
Adi 05.167    Kiedykolwiek wykrzykiwał głośno imię Nityanandy, ludzie wkoło niego przepełniali się zdumieniem.
Adi 05.168    Jeden szanowany bramin o imieniu Śri Gunarnava Miśra służył Bóstwu.
Adi 05.169    Kiedy Minaketana siedział na podwórku, bramin ten nie ofiarował mu szacunku. Widząc to, Śri Ramadasa rozgniewał się i przemówił w ten sposób.
Adi 05.170    "Widzę tutaj drugiego Romaharsana-sutę, który nie powstał na widok Pana Balaramy, by okazać Mu szacunek."
Adi 05.171    Po wypowiedzeniu tego, tańczył i śpiewał do woli, lecz bramin nie rozgniewał się, ponieważ służył Panu Krsnie.

Adi 05.171  Znaczenie: Minaketana Ramadasa był wielkim bhaktą Pana Nityanandy. Kiedy wszedł do domu Krsnadasy Kavirajy, Gunarnava Miśra, kapłan wielbiący Bóstwa zainstalowane w domu - nie przyjął go zbyt dobrze. Podobne wydarzenie miało miejsce, kiedy Romaharsana-suta przemawiał na wielkim zgromadzeniu mędrców w Naimisaranya. Na zgromadzenie to przybył Pan Baladeva, lecz ponieważ Romaharsana-suta siedział na vyasasanie, nie powstał, aby ofiarować Mu szacunek. Zachowanie Gunarnavy Miśry wskazywało, że nie miał wielkiego szacunku dla Pana Nityanandy, co wcale nie podobało się Minaketanie Ramadasie. Z tego względu bhaktowie nigdy nie potępiają mentalności Minaketany Ramadasy.

Adi 05.172    Pod koniec festiwalu Minaketana Ramadasa odszedł, błogosławiąc każdego. W tym czasie posprzeczał się o coś z mym bratem.
Adi 05.173    Mój brat miał mocną wiarę w Pana Caitanyę, lecz jedynie blady przebłysk wiary w Pana Nityanandę.
Adi 05.174    Wiedząc o tym Śri Ramadasa nie był szczęśliwy w swym umyśle. Wówczas skarciłem swego brata.
Adi 05.175    Powiedziałem mu: "Ci dwaj bracia są jak jedno ciało; są Oni identycznymi manifestacjami. Jeśli nie wierzysz w Pana Nityanandę, upadniesz.
Adi 05.176    "Jeśli masz wiarę w jednego, lecz nie okazujesz szacunku drugiemu, twoja logika jest jak logika przyjmowania połowy kury.
Adi 05.177    "Już lepiej byłoby być ateistą i lekceważyć obu braci, niż być hipokrytą i wierzyć w jednego, a lekceważyć drugiego."
Adi 05.178    Tak więc Śri Ramadasa złamał w gniewie swój flet i odszedł, a wtedy mój brat upadł.
Adi 05.179    W ten sposób opisałem moc sług Pana Nityanandy. Teraz opiszę inną cechę Jego miłosierdzia.
Adi 05.180    Tej nocy pojawił mi się we śnie Pan Nityananda doceniwszy, że skarciłem mego brata.
Adi 05.181    Pan Nityananda pojawił mi się we śnie w wiosce Jhamatapura, która leży w pobliżu Naihati.

Adi 05.181  Znaczenie: Teraz do Jhamatapury prowadzi droga kolejowa. Jeśli ktoś pragnie się tam udać, może wsiąść do pociągu linii kolejowej Katwa i udać się bezpośrednio do stacji znanej jako Salara. Z tej stacji można udać się bezpośrednio do Jhamatapury.

Adi 05.182    Upadłem Mu do stóp, ofiarowując pokłony, a On umieścił Swe własne lotosowe stopy na mej głowie.
Adi 05.183    "Wstań! Powstań!" mówił mi raz po raz. Wstawszy, zdumiałem się wielce widząc Jego piękno.
Adi 05.184    Miał błyszczącą czarnawą skórę, a z powodu Swej wysokiej, mocnej, heroicznej postaci wyglądał jak Kupidyn we własnej osobie.
Adi 05.185    Miał pięknie ukształtowane ręce, ramiona i nogi, a oczy jak kwiaty lotosu. Nosił jedwabne szaty oraz jedwabny turban na głowie.
Adi 05.186    Nosił złote kolczyki w uszach oraz złote naramienniki i bransoletki. Na Swych stopach miał brzęczące dzwoneczki oraz girlandę kwiatów wkoło szyi.
Adi 05.187    Jego ciało posmarowane było papką sandałową i był wspaniale udekorowany tilakiem. Jego ruchy przewyższały ruchy oszalałego słonia.
Adi 05.188    Jego twarz była piękniejsza od wielu milionów księżyców, a Jego zęby - wskutek żucia betelu - były niczym nasiona granatu.
Adi 05.189    Jego ciało poruszało się tam i z powrotem, na prawo i na lewo, ponieważ był pogrążony w ekstazie. Głębokim głosem intonował "Krsna, Krsna".
Adi 05.190    Poruszając czerwonym kijem, który trzymał w ręce, wyglądał jak oszalały lew. Wkoło Jego stóp krążyły trzmiele.
Adi 05.191    Jego bhaktowie, ubrani jak chłopcy pasterze, otaczali Jego lotosowe stopy niczym wiele pszczół i również intonowali "Krsna, Krsna", pogrążeni w ekstatycznej miłości.
Adi 05.192    Niektórzy z nich grali na trąbkach i fletach, a inni tańczyli i śpiewali. Niektórzy ofiarowywali Mu orzechy betel, a inni wachlowali Go camarami.
Adi 05.193    Tak więc ujrzałem takie bogactwo w Panu Nityanandzie Svarupie. Jego wspaniała forma, cechy i rozrywki są wszystkie transcendentalne.
Adi 05.194    Byłem pogrążony w transcendentalnej ekstazie, nie znając niczego innego. Wówczas Pan Nityananda uśmiechnął się i przemówił do mnie w ten sposób.
Adi 05.195    "O Mój drogi Krsnadaso, nie obawiaj się. Udaj się do Vrndavany, gdyż tam osiągniesz wszystkie rzeczy."
Adi 05.196    Powiedziawszy to, skierował mnie do Vrndavany dając znak ręką. Następnie zniknął wraz ze Swymi towarzyszami.
Adi 05.197    Zemdlałem i upadłem na ziemię, mój sen przerwał się, a kiedy odzyskałem przytomność, ujrzałem, że nadszedł ranek.
Adi 05.198    Zastanowiłem się nad tym, co ujrzałem i usłyszałem, i doszedłem do wniosku, że Pan polecił mi natychmiast wyruszyć do Vrndavany.
Adi 05.199    W tej samej sekundzie wyruszyłem do Vrndavany, i dzięki Jego lasce dotarłem tam w wielkim szczęściu.
Adi 05.200    Wszelka chwała, wszelka chwała Panu Nityanandzie Balaramie, dzięki łasce którego osiągnąłem schronienie w transcendentalnej siedzibie Vrndavany.
Adi 05.201    Wszelka chwała, wszelka chwała miłosiernemu Panu Nityanandzie, dzięki łasce którego otrzymałem schronienie u lotosowych stóp Śri Rupy i Śri Sanatany.
Adi 05.202    Dzięki Jego łasce otrzymałem schronienie wielkiej osobistości Śri Raghunathy dasa Gosvamiego i dzięki Jego łasce znalazłem schronienie Śri Svarupy Damodary.

Adi 05.202  Znaczenie: Każdy, kto pragnie stać się ekspertem w służbie Śri Śri Radhy i Krsny, powinien zawsze aspirować do tego, by mieć za przewodników Svarupę Damodarę Gosvamiego, Rupę Gosvamiego, Sanatanę Gosvamiego i Raghunathę dasa Gosvamiego. Aby znaleźć się pod ochroną Gosvamich, trzeba otrzymać łaskę Nityanandy Prabhu. Autor usiłował wyjaśnić ten fakt w tych dwóch wersetach.

Adi 05.203    Dzięki łasce Sanatany Gosvamiego nauczyłem się ostatecznych konkluzji służby oddania, a dzięki łasce Śri Rupy Gosvamiego skosztowałem najwyższego nektaru służby oddania.

Adi 05.203  Znaczenie: Śri Sanatana Gosvami Prabhu, nauczyciel nauki o służbie oddania, napisał kilka książek, z których bardzo słynną jest Brhad-bhagavatamrta. Każdy, kto pragnie dowiedzieć się o sprawach dotyczących bhaktów, służby oddania i Krsny, musi przeczytać tę książkę. Sanatana Gosvami również napisał specjalny komentarz do Dziesiątego Canto Śrimad-Bhagavatam, znany jako Daśama-tippani , który jest tak wyśmienity, że jedynie poprzez czytanie go można bardzo głęboko zrozumieć rozrywki Krsny w Jego wymianie miłości. Inną słynną książką Sanatany Gosvamiego jest Hari-bhakti-vilasa, która przedstawia zasady i przepisy dla wszelkich grup Vaisnavów, mianowicie Vaisnavów wiodących życie rodzinne, Vaisnavów brahmacarinów, Vaisnavów vanaprasthów i Vaisnavów sannyasinów. Książka ta została napisana jednakże szczególnie dla Vaisnavów wiodących życie rodzinne. Śrila Raghunatha dasa Gosvami opisał Sanatanę Gosvamiego w swojej modlitwie Vilapa-kusumanjali, w wersecie szóstym, gdzie następującymi słowami wyraża swą wdzięczność Sanatanie Gosvamiemu:

 

vairagya-yug-bhakti-rasam prayatnair

apayayan mam anabhipsum andham

krpambudhir yah para-duhkha-duhkhi

sanatanas tam parbhum aśrayami

 

"Nie chciałem pić nektaru służby oddania cechującej się wyrzeczeniem, lecz Sanatana Gosvami, z powodu swej bezprzyczynowej łaski, nakłonił mnie do picia, chociaż w przeciwnym razie nie mógłbym tego zrobić. Dlatego jest on oceanem miłosierdzia. Jest on pełen współczucia dla upadłych dusz takich jak ja, toteż mym obowiązkiem jest ofiarowanie pełnych szacunku pokłonów jego lotosowym stopom." W ostatniej części Caitanya-caritamrty Krsnadasa Kaviraja Gosvami szczególnie wymienia imiona Rupy Gosvamiego, Sanatany Gosvamiego i Śrila Jivy Gosvamiego i ofiarowuje pełne szacunku pokłony lotosowym stopom tych trzech mistrzów duchowych, jak również Raghunatha dasie. Śrila Raghunatha dasa Gosvami również przyjął Sanatanę Gosvamiego za swego nauczyciela nauki służby oddania. Śrila Rupa Gosvami został opisany jako bhakti-rasacarya, czyli znający istotę służby oddania. Jego słynna książka Bhakti-rasamrta-sindhu jest nauką o służbie oddania i czytając tę książkę można zrozumieć znaczenie służby oddania. Inną z jego słynnych książek jest Ujjvala-nilamani. W tej książce dokładnie wyjaśnia sprawy miłosne i transcendentalne czyny Pana Krsny i Radharani.

Adi 05.204    Wszelka chwała, wszelka chwała lotosowym stopom Pana Nityanandy, dzięki łasce którego osiągnąłem Śri Radha-Govindę.

Adi 05.204  Znaczenie: Śrila Narottama dasa Thakura, który słynie ze swego poetyckiego utworu znanego jako Prarthana, rozpaczał w jednej ze swych modlitw: "Kiedy Pan Nityananda będzie dla mnie łaskawy, tak abym mógł zapomnieć wszystkie materialne pragnienia?" Śrila Narottama dasa Thakura potwierdza, że dopóki nie uwolnimy się od materialnych pragnień zadowalania potrzeb ciała i zmysłów, nie będziemy w stanie zrozumieć transcendentalnej siedziby Pana Krsny, Vrndavany. Stwierdza również, że miłosnych spraw między Radhą i Krsną nie można zrozumieć bez podążania za wskazówkami sześciu Gosvamich. W innym wersecie Narottama dasa Thakura oznajmił, że bez bezprzyczynowej łaski Nityanandy Prabhu nie można przeniknąć spraw Radhy i Krsny.

Adi 05.205    Jestem większym grzesznikiem od Jagai i Madhai i jestem niższy od robaków w odchodach.
Adi 05.206    Każdy, kto słyszy me imię, traci rezultaty swych pobożnych czynności. A każdy, kto je wypowiada, staje się grzesznikiem.
Adi 05.207    Któż w tym świecie poza Nityanandą mógłby okazać łaskę takiej odrażającej osobie, jak ja?
Adi 05.208    Ponieważ jest odurzony ekstatyczną miłością i jest inkarnacją miłosierdzia, nie rozróżnia pomiędzy dobrem i złem.
Adi 05.209    Wyzwala On tych wszystkich, którzy upadają przed Nim. Dlatego wyzwolił On taką grzeszną i upadłą osobę jak ja.
Adi 05.210    Chociaż jestem grzeszny i najbardziej upadły, obdarzył mnie On lotosowymi stopami Śri Rupy Gosvamiego.
Adi 05.211    Nie jestem w stanie wypowiedzieć tych wszystkich poufnych słów dotyczących mego odwiedzenia Pana Madanagopali i Pana Govindy.
Adi 05.212    Pan Madanagopala, główne Bóstwo Vrndavany, czerpie przyjemność z tańca rasa i jest bezpośrednio synem króla Vrajy.
Adi 05.213    Razem ze Śrimati Radharani, Śri Lalitą i innymi czerpie przyjemność z tańca rasa. Manifestuje się jako Kupidyn Kupidynów.
Adi 05.214    "Pan Krsna, pojawiając się pomiędzy gopi z uśmiechniętą lotosową twarzą, w żółtych szatach i udekorowany girlandą kwiatów, wyglądał dokładnie jak Ten, który urzeka serce Kupidyna."

Adi 05.214  Znaczenie: Jest to cytat ze Śrimad-Bhagavatam (10.32.2).

Adi 05.215    Z Radhą i Lalitą służącymi Mu z obu stron, Swą słodyczą urzeka serca wszystkich.
Adi 05.216    Łaska Pana Nityanandy ukazała mi Śri Madana-mohanę i dała mi Śri Madana-mohanę za mego Pana i mistrza.
Adi 05.217    Obdarzył On widokiem Pana Govindy kogoś tak niskiego jak ja. Nie sposób opisać tego słowami ani też nie nadaje się to do wyjawienia.
Adi 05.218-19    Na ołtarzu z klejnotów w głównej świątyni Vrndavany, w lesie drzew pragnień, Pan Govinda, syn króla Vrajy, siedzi na tronie z klejnotów i manifestuje Swą pełną chwałę i słodycz, w ten sposób oczarowując cały świat.
Adi 05.220    Po Jego lewej stronie jest Śrimati Radharani i Jej osobiste przyjaciółki. Z nimi Pan Govinda rozkoszuje się rasa-lila i wieloma innymi rozrywkami.
Adi 05.221    Pan Brahma, siedząc na lotosowym tronie w swej własnej siedzibie, zawsze medytuje o Nim i wielbi Go mantrą składającą się z osiemnastu sylab.

Adi 05.221  Znaczenie: Na swej własnej planecie Pan Brahma wraz z mieszkańcami tej planety wielbi formę Pana Govindy, Krsnę, mantrą składającą się z osiemnastu sylab,

 

klim krsnaya govindaya gopijana-vallabhaya svaha.

 

Tę osiemnastosylabową mantrę, astadaśaksarę, znają osoby, które są inicjowane przez bona fide mistrza duchowego i które trzy razy dziennie intonują mantrę Gayatri. Mieszkańcy Brahmaloki i planet poniżej Brahmaloki wielbią Pana Govindę medytując za pomocą tej mantry. Nie ma różnicy pomiędzy medytacją i intonowaniem, lecz w obecnym wieku medytacja nie jest możliwa na tej planecie. Dlatego polecane jest głośne intonowanie mantry takiej jak maha-mantra, Hare Krsna, z cichym intonowaniem astadaśaksary, mantry składającej się z osiemnastu sylab.

    Pan Brahma żyje na najwyższym systemie planetarnym, znanym jako Brahmaloka albo Satyaloka. Na każdej planecie znajduje się bóstwo przewodnie. Tak jak bóstwem przewodnim na Satyaloce jest Pan Brahma tak na planetach niebiańskich bóstwem takim jest Indra, a na słońcu, bóg słońca Vivasvan. Poleca się mieszkańcom i bóstwom przewodnim każdej planety, by wielbili Govindę albo przez medytację, albo przez intonowanie.

Adi 05.222    Każdy w czternastu światach medytuje o Nim, a wszyscy mieszkańcy Vaikunthy śpiewają o Jego cechach i rozrywkach.
Adi 05.223    Boginię szczęścia urzeka Jego słodycz, którą Śrila Rupa Gosvami opisał w ten sposób:

Adi 05.223  Znaczenie: W swej Laghu-bhagavatamrcie Śrila Rupa Gosvami przytoczył cytat z Padma Purany, gdzie jest powiedziane, że kiedy Laksmidevi, bogini szczęścia, ujrzała atrakcyjne cechy Pana Krsny, została urzeczona, i aby zyskać Jego łaskę, rozpoczęła medytację. Kiedy Krsna zapytał ją, dlaczego medytuje oraz pełni wyrzeczenie, Laksmidevi powiedziała: "Chcę być jedną z Twoich towarzyszek, takich jak gopi we Vrndavanie." Usłyszawszy to, Pan Krsna odpowiedział, że było to zupełnie niemożliwe. Wówczas Laksmidevi rzekła, że chce pozostać jako złota linia na piersi Pana. Pan spełnił tę prośbę i od tego czasu Laksmidevi zawsze usytuowana jest na piersi Krsny jako złota linia. O wyrzeczeniach i medytacji Laksmidevi wspomina również Śrimad-Bhagavatam (10.16.36), gdzie Nagapatni, żony węża Kaliyi, ofiarowując Krsnie swe modlitwy powiedziały, że bogini szczęścia, Laksmi, również pragnęła Jego towarzystwa jako gopi i pragnęła pyłu z Jego lotosowych stóp.

Adi 05.224    "Mój drogi przyjacielu, jeśli jesteś naprawdę przywiązany do swoich światowych przyjaciół, to nie patrz na uśmiechniętą twarz Govindy, kiedy stoi na brzegu Yamuny przy Keśighata. Rzucając ukośne spojrzenia, przykłada flet do ust, przypominających świeżo rozkwitłe gałązki. Jego zgięte w trzech miejscach transcendentalne ciało wygląda bardzo promiennie w świetle księżyca."

Adi 05.224  Znaczenie: Werset ten, mający związek z praktyczną służbą oddania, został przytoczony z Bhakti-rasamrta-sindhu (1.2.239). Na ogół ludzie w uwarunkowanym życiu czerpią przyjemność ze społeczeństwa, przyjaźni i miłości. Ta tzw. miłość jest pożądaniem, nie miłością. Lecz ludzie są usatysfakcjonowani takim fałszywym zrozumieniem miłości. Vidyapati, wielki i uczony poeta Maithili, powiedział, że przyjemność czerpana z przyjaźni, społeczeństwa i życia rodzinnego w świecie materialnym jest jak kropla wody, lecz nasze serca pragną przyjemności takiej jak ocean. Tak więc serce porównane jest do pustyni materialnej egzystencji, która wymaga wody oceanu przyjemności, by zaspokoić jej suchość. Jeśli na pustyni znajduje się kropla wody, to można powiedzieć, że jest to woda, lecz taka odrobina wody nie ma żadnej wartości. Podobnie, w tym materialnym świecie nikt nie jest usatysfakcjonowany w stosunkach społecznych, przyjaźni i miłości. Jeśli więc ktoś pragnie czerpać prawdziwą przyjemność w swym sercu, musi odnaleźć lotosowe stopy Govindy. W wersecie tym Rupa Gosvami oznajmia, że jeśli ktoś chce być usatysfakcjonowany przyjemnością płynącą ze społeczeństwa, przyjaźni i miłości, nie musi szukać schronienia u lotosowych stóp Govindy, gdyż jeśli przyjmie takie schronienie, wówczas zapomni o tej odrobinie tzw. przyjemności. Lecz jeśli ktoś nie jest usatysfakcjonowany tą tzw. przyjemnością, może odnaleźć lotosowe stopy Govindy, który stoi na brzegu Yamuny u Keśitirtha, czyli Keśighata, we Vrndavanie i przyciąga wszystkie gopi do Swej transcendentalnej miłosnej służby.

Adi 05.225    Bez wątpienia jest On bezpośrednio synem króla Vrajy. Jedynie głupiec uważa Go za posąg.
Adi 05.226    Z powodu takiej obrazy nie osiągnie wyzwolenia. Raczej upadnie w straszliwe warunki piekielne. Cóż więcej mogę powiedzieć?

Adi 05.226  Znaczenie: W Bhakti-sandarbhie Jiva Gosvami oznajmił, że osoby naprawdę poważne w stosunku do służby oddania nie rozróżniają pomiędzy formą Pana zrobioną z gliny, metalu, kamienia czy drewna i oryginalną formą Pana. W świecie materialnym dana osoba i jej fotografia, obraz czy posąg są różne. Lecz posąg Pana Krsny i Sam Krsna, Najwyższa Osoba Boga, nie są różni, ponieważ Pan jest absolutny. To, co nazywamy kamieniem, drewnem i metalem, to energia Najwyższego Pana, a energie nigdy nie są oddzielone od źródła energii. Jak wyjaśniliśmy to już kilka razy, nikt nie może oddzielić energii blasku słonecznego od wytwarzającego energię słońca. Zatem energia materialna może wydawać się oddzielną od Pana, ale transcendentalnie nie jest ona różna od Pana.

    Pan może pojawić się wszędzie, ponieważ Jego różne energie rozprowadzane są wszędzie niczym blask słoneczny. Powinniśmy dlatego zrozumieć, że cokolwiek widzimy, jest energią Najwyższego Pana, i nie powinniśmy czynić różnicy pomiędzy Panem a Jego formą arca zrobioną z gliny, metalu, drewna czy farby. Nawet jeśli ktoś nie rozwinął tej świadomości, powinien przyjąć to teoretycznie z instrukcji mistrza duchowego i powinien wielbić arca-murti, czyli formę Pana w świątyni, jako nieróżną od Pana.

    Padma Purana szczególnie mówi o tym, że każdy, kto uważa formę Pana w świątyni za zrobioną z drewna, kamienia czy metalu, z pewnością jest w piekielnym stanie. Impersonaliści są przeciwni wielbieniu formy Pana w świątyni i istnieje nawet grupa ludzi, którzy uchodzą za Hindusów, lecz potępiają taki kult. Ich tzw. przyjęcie Ved nie ma żadnego znaczenia, gdyż wszyscy acaryowie, nawet impersonalista Śankaracarya, polecili wielbienie transcendentalnej formy Pana. Impersonaliści tacy jak Śankaracarya polecają kult pięciu form, które obejmują Pana Visnu (znany jako pancopasana). Jednakże Vaisnavowie wielbią formy Pana Visnu w Jego różnych manifestacjach, takich jak: Radha-Krsna, Laksmi-Narayana, Sita-Rama i Rukmini-Krsna. Mayavadi przyznają, że wielbienie formy Pana konieczne jest na początku, lecz sądzą, że w końcu wszystko jest bezosobowe. Więc ponieważ ostatecznie są przeciwko wielbieniu formy Pana, Pan Śri Caitanya Mahaprabhu stwierdził, że popełniają obrazy.

    Tych, którzy uważają ciało za jaźń, Śrimad-Bhagavatam potępia jako bhauma ijya-dhih. Bhauma znaczy ziemia, a ijya-dhih znaczy czciciel. Są dwa rodzaje bhauma ijya-dhih: osoby wielbiące ziemię swoich narodzin, jak nacjonaliści, którzy czynią wiele ofiar dla ziemi rodzinnej, oraz osoby potępiające wielbienie formy Pana. Nie należy wielbić planety Ziemi czy ziemi rodzinnej, ani też nie należy potępiać formy Pana, która dla naszego udogodnienia zamanifestowana została w metalu czy drewnie. Rzeczy materialne są również energią Najwyższego Pana.

Adi 05.227    Któż więc może opisać łaskę Jego [Pana Nityanandy] lotosowych stóp, dzięki którym osiągnąłem schronienie tego Pana Govindy?
Adi 05.228    Wszystkie grupy Vaisnavów żyjących we Vrndavanie są zaabsorbowane intonowaniem wszechpomyślnego imienia Krsny.
Adi 05.229    Pan Caitanya i Pan Nityananda są ich życiem i duszą. Nie znają oni niczego poza służbą oddania dla Śri Śri Radha-Krsny.
Adi 05.230    Ta upadła dusza otrzymała pył i cień lotosowych stóp Vaisnavów dzięki łasce Pana Nityanandy.
Adi 05.231    Pan Nityananda powiedział: "We Vrndavanie wszystko jest możliwe." Tutaj wyjaśniłem szczegółowo Jego zwięzłe stwierdzenie.
Adi 05.232    Osiągnąłem to wszystko przybywając do Vrndavany, a było to możliwe dzięki łasce Pana Nityanandy.

Adi 05.232  Znaczenie: Wszyscy mieszkańcy Vrndavany są Vaisnavami. Są wszechpomyślni, ponieważ w jakiś sposób zawsze intonują święte imię Krsny. Nawet chociaż niektórzy z nich nie przestrzegają ściśle zasad i przepisów służby oddania, ogółem biorąc są bhaktami Pana Krsny i intonują Jego imię bezpośrednio czy pośrednio. Są na tyle szczęśliwi, że nawet przechodząc ulicą, celowo czy niecelowo, wymieniają pozdrowienia wypowiadając imię Radhy czy Krsny. W ten sposób są pomyślni bezpośrednio czy pośrednio.

    Obecne miasto Vrndavana zostało założone przez Gaudiya Vaisnavów, kiedy udało się tam sześciu Gosvamich i kierowało budową różnych świątyń. Spośród wszystkich świątyń we Vrndavanie, dziewięćdziesiąt procent należy do sekty Gaudiya Vaisnava, zwolenników nauk Pana Caitanyi Mahaprabhu i Nityanandy, a siedem z tych świątyń jest bardzo sławnych. Mieszkańcy Vrndavany nie znają niczego poza wielbieniem Radhy i Krsny. W ostatnich latach pewni pozbawieni skrupułów tzw. kapłani znani jako kastowi gosvami wprowadzili prywatne wielbienie półbogów, lecz nie uczestniczy w tym żaden szczery i ścisły Vaisnava. Osoby poważne co do metody czynności oddania Vaisnava nie biorą udziału w takim kulcie półbogów.

    Gaudiya Vaisnavowie nigdy nie czynią różnicy pomiędzy Radha-Krsną i Panem Caitanyą. Mówią, że ponieważ Pan Caitanya jest połączeniem Radha-Krsny, nie jest On różny od Radhy i Krsny. Lecz niektórzy zwiedzeni ludzie mówią, że wolą intonować imię Pana Gaury zamiast imion Radha i Krsna i w ten sposób próbują dowieść, że są bardzo zaawansowani. W ten sposób celowo czynią różnicę pomiędzy Panem Caitanyą i Radha-Krsną. Według nich, wynaleziony ostatnio w ich płodnych mózgach system nadiya-nagari jest wielbieniem Gaury, Pana Caitanyi, lecz nie podoba im się wielbienie Radhy i Krsny. Argumentują to tak, że skoro Pan Caitanya osobiście pojawił się jako połączenie Radhy i Krsny, nie ma potrzeby wielbienia Radhy i Krsny. Czyści bhaktowie uważają takie rozróżnianie przez tzw. bhaktów Pana Caitanyi Mahaprabhu za destruktywne. Ten, kto rozróżnia pomiędzy Radha-Krsną i Gaurangą, powinien być uważany za zabawkę w rękach mayi.

    Są też inni, którzy są przeciwni wielbieniu Caitanyi Mahaprabhu, uważając Go za pospolitą osobę. Lecz każda sekta, która rozróżnia pomiędzy Panem Caitanyą Mahaprabhu i Radha-Krsną - albo wielbiąc Radha-Krsnę jako różnych od Pana Caitanyi, albo też wielbiąc Pana Caitanyę, lecz nie Radha-Krsnę - należy do grupy prakrta-sahajiyów.

    W wersetach 225 i 226 Śrila Krsnadasa Kaviraja Gosvami, autor Caitanya-caritamrty, przepowiada, że osoby wymyślające metody kultu stopniowo porzucą wielbienie Radhy i Krsny, i chociaż będą nazywać się bhaktami Pana Caitanyi, porzucą również wielbienie Pana Caitanyi i upadną do czynności materialnych. Ostatecznym celem życia prawdziwych czcicieli Pana Caitanyi jest wielbienie Śri Śri Radhy i Krsny.

Adi 05.233    Bez zastrzeżeń opisałem swą własną historię. To przymioty Pana Nityanandy sprawiaj, że jestem jak szaleniec i zmuszają mnie do pisania tych rzeczy.
Adi 05.234    Chwały transcendentalnych przymiotów Pana Nityanandy są niezgłębione. Nawet Pan Śesa tysiącami Swoich ust nie jest w stanie znaleźć ich granic.
Adi 05.235    Modląc się u lotosowych stóp Śri Rupy i Śri Raghunathy, zawsze pragnąc ich łaski, ja, Krsnadasa, opowiadam Śri Caitanya-caritamrtę, podążając w ich ślady.

 

W ten sposób Bhaktivedanta kończy objaśnienia do Piątego Rozdziału Adi-lili Śri Caitanya-caritamrty, opisującego chwały Pana Nityanandy Balaramy.